انواع هوش گاردنر کدم‌اند؟

در قسمت زیر به اولین نوع از انواع هوش گاردنر می‌پردازیم.

هوش دیداری / فضایی

این نوع هوش توانایی درک پدیده‌های بصری است. یادگیرنده‌های دارای این نوع هوش، گرایش دارند که با تصاویر فکر کنند و برای به دست آوردن اطلاعات، نیاز دارند یک تصویر ذهنی واضح ایجاد کنند. آنها از نگاه کردن به نقشه‌ها، نمودارها، تصاویر، ویدیو و فیلم خوششان می‌آید.

مهارت‌های آنها شامل موارد زیر است:

ساختن پازل، خواندن، نوشتن، درک نمودارها و شکل‌ها، حس جهت شناسی خوب، طراحی، نقاشی، ساختن استعاره‌ها و تمثیل‌های تصویری (احتمالاً از طریق هنرهای تجسمی)، دست‌کاری کردن تصاویر، ساختن، تعمیر کردن و طراحی وسایل عملی، تفسیر تصاویر دیداری.

شغل‌های مناسب برای آنها عبارت‌اند از:

دریانورد، مجسمه‌ساز، هنرمند تجسمی، مخترع، کاشف، معمار، طراح داخلی، مکانیک، مهندس

هوش کلامی/ زبانی

این نوع هوش یعنی توانایی استفاده از کلمات و زبان. این یادگیرنده‌ها مهارت‌های شنیداری تکامل‌یافته‌ای دارند و معمولاً سخنوران برجسته‌ای هستند. آنها به جای تصاویر، با کلمات فکر می‌کنند.

مهارت‌های آنها شامل موارد زیر می‌شود:

گوش دادن، حرف زدن، قصه‌گویی، توضیح دادن، تدریس، استفاده از طنز، درک قالب و معنی کلمه‌ها، یادآوری اطلاعات، قانع کردن دیگران به پذیرفتن نقطه‌نظر آنها، تحلیل کاربرد زبان

شغل‌های مناسب برای آنها عبارت‌اند از:

شاعر، روزنامه‌نگار، نویسنده، معلم، وکیل، سیاستمدار، مترجم

هوش منطقی / ریاضی

هوش منطقی / ریاضی یعنی توانایی استفاده از استدلال، منطق و اعداد. این یادگیرنده‌ها به صورت مفهومی با استفاده از الگوهای عددی و منطقی فکر می‌کنند و از این طریق بین اطلاعات مختلف رابطه برقرار می‌کنند. آنها همواره در مورد دنیای اطرافشان کنجکاوند، سؤال‌های زیادی می‌پرسند و دوست دارند آزمایش کنند.

مهارت‌های آنها شامل این موارد می‌شود:

مسئله حل کردن، تقسیم‌بندی و طبقه‌بندی اطلاعات، کار کردن با مفاهیم انتزاعی برای درک رابطه‌شان با یکدیگر، به‌کار بردن زنجیره طولانی از استدلال‌ها برای پیشرفت، انجام آزمایش‌های کنترل‌شده، سؤال و کنجکاوی در پدیده‌های طبیعی، انجام محاسبات پیچیده ریاضی، کار کردن با شکل‌های هندسی

رشته‌های شغلی موردعلاقه آنها عبارت‌اند از:

دانشمند، مهندس، برنامه‌نویس کامپیوتر، پژوهشگر، حسابدار، ریاضی‌دان

هوش بدنی/جنبشی

این هوش یعنی توانایی کنترل ماهرانه حرکات بدن و استفاده از اشیا. این یادگیرنده‌ها خودشان را از طریق حرکت بیان می‌کنند. آنها درک خوبی از حس تعادل و هماهنگی دست و چشم دارند (به‌عنوان مثال در بازی با توپ، یا استفاده از تیرهای تعادل مهارت دارند) آنها از طریق تعامل با فضای اطرافشان قادر به یادآوری و فرآوری اطلاعات هستند.

مهارت‌های آنها شامل این موارد می‌شود:

رقص، هماهنگی بدنی، ورزش، استفاده از زبان بدن، صنایع دستی، هنرپیشگی، تقلید حرکات، استفاده از دست‌هایشان برای ساختن یا خلق کردن، ابراز احساسات از طریق بدن

شغل‌های موردعلاقه آنها عبارت‌اند از:

ورزشکار، معلم تربیت‌بدنی، رقصنده، هنرپیشه، آتش‌نشان، صنعتگر

هوش موسیقی / ریتمیک

این نوع هوش یعنی توانایی تولید و درک موسیقی. این یادگیرنده‌های متمایل به موسیقی با استفاده از صداها، ریتم‌ها و الگوهای موسیقی فکر می‌کنند. آنها بلافاصله چه با تعریف و چه با انتقاد، به موسیقی عکس‌العمل نشان می‌دهند. خیلی از این یادگیرنده‌ها بسیار به صداهای محیطی (مانند صدای زنگ، صدای جیرجیرک و چکه کردن شیرهای آب) حساس هستند.

مهارت‌های آنها شامل موارد زیر می‌شود:

آواز خواندن، سوت زدن، نواختن آلات موسیقی، تشخیص الگوهای آهنگین، آهنگ‌سازی، به یادآوردن ملودی‌ها، درک ساختار و ریتم موسیقی

شغل‌های مناسب برای آنها عبارت‌اند از:

موسیقی‌دان، خواننده، آهنگساز

هوش درون فردی

یعنی توانایی ارتباط برقرار کردن و فهم دیگران. این یادگیرنده‌ها سعی می‌کنند چیزها را از نقطه‌نظر آدم‌های دیگر ببینند تا بفهمند آنها چگونه می‌اندیشند و احساس می‌کنند. آنها معمولاً توانایی خارق‌العاده‌ای در درک احساسات، مقاصد و انگیزه‌ها دارند. آنها سازمان دهنده های خیلی خوبی هستند، هرچند بعضی وقت‌ها به دخالت متوسل می‌شوند. آنها معمولاً سعی می‌کنند که در گروه آرامش را برقرار کنند و همکاری را تشویق کنند. آنها هم از مهارت‌های کلامی (مانند حرف زدن) و هم مهارت‌های غیرکلامی (مانند تماس چشمی، زبان بدن) استفاده می‌کنند تا کانال‌های ارتباطی با دیگران برقرار کنند.

مهارت‌های آنها شامل موارد زیر می‌شود:

دیدن مسائل از نقطه‌نظر دیگران (نقطه‌نظر دوگانه)، گوش کردن، همدلی، درک خلق و احساسات دیگران، مشورت، همکاری با گروه، توجه به خلق‌وخو، انگیزه‌ها و نیت‌های مردم، رابطه برقرار کردن چه از طریق کلامی چه غیرکلامی، اعتمادسازی، حل‌وفصل آرام درگیری‌ها، برقراری روابط مثبت با دیگر مردم

شغل‌های مناسب برای آنها عبارت‌اند از:

مشاور، فروشنده، سیاست‌مدار، تاجر

هوش برون فردی (فرا فردی)

این نوع هوش از لحاظ تعریف نزدیکی زیادی به هوش هیجانی دارد.

این هوش یعنی توانایی درک خود و آگاه بودن از حالت درونی خود. این یادگیرنده‌ها سعی می‌کنند احساسات درونی، رؤیاها، روابط با دیگران و نقاط ضعف و قوت خود را درک کنند.

مهارت‌های آنها شامل موارد زیر می‌شود:

تشخیص نقاط ضعف و قوت خود، درک و بررسی خود، آگاهی از احساسات درونی، تمایلات و رؤیاها، ارزیابی الگوهای فکری خود، با خود استدلال و فکر کردن، درک نقش خود در روابط با دیگران

مسیرهای شغلی ممکن برای آنها عبارت‌اند از:

پژوهشگر، نظریه‌پرداز، فیلسوف

منبع

انواع هوش گاردنر – آی هوش

The post انواع هوش گاردنر: هفت نوع مختلف هوش appeared first on مجله تخصصی روانشناسی بهداشت روان.

تعریف هوش ؛ هوش چیست؟

هنگامی‌که از مردم بپرسید  تعریف هوش چیست؛ بیش‌تر از هوش با عنوان عقل انسان یاد می‌کنند. یا از هوش هیجانی و یا IQ سخن می‌گویند. اما به‌راستی هوش چیست؟

«هوش، فرآیندی ذهنی و دربرگیرنده‌ی ظرفیت منطقی، درک خودآگاهی، یادگیری، مهارت حل مسئله، برنامه‌ریزی، خلاقیت، دانش فردی، زبان و… است. هوش، توانایی یادگیری از تجربه‌ها، تفکر انتزاعی و برخورد کارآمد با محیط و افراد پیرامون خود است».

هوش در همه‌ی مردم یکسان و به یک اندازه نیست و تفاوت‌های فردی در این زمینه بسیار برجسته است. چیزهای گوناگونی مانند عوامل فیزیولوژیکی، وراثت، یادگیری، شرایط خانوادگی، شرایط محیطی – اجتماعی و عوامل فردی در میزان هوش نقش دارند. برخی از روان‌شناسان بر این باورند که هوش یک توانایی عمومی برای درک مطلب و استدلال است و خود را به صورت‌های گوناگون نشان می‌دهد. ما با بهره‌گیری از هوش است که می‌توانیم در برابر دیگران و محیطی که در آن هستیم رفتاری مناسب از خود بروز دهیم و کنش و تعامل سازنده‌ای با دیگران داشته باشیم و به حل مسائل زندگی بپردازیم.

انواع هوش

در زمینه‌ی هوش ما با دو دیدگاه هوش کلی و هوش چندگانه روبه‌رو هستیم. در این‌جا به برخی از دیدگاه‌های هوش می‌پردازیم.

هوش کلی یا دیدگاه کلاسیک تعریف هوش

روان‌شناسان و پژوهشگران در آغاز،تعریف هوش را چنین بیان می‌کردند: یک توانایی کلی برای استدلال منطقی . این دیدگاه همان دیدگاه کلاسیک هوش یا هوش کلی است. در این دیدگاه نعریف هوش کل‌نگر است و هوش به صورت یک کل بررسی می‌شود.

هوش چندگانه‌ی گاردنر

هوارد گاردنر دیدگاه هوش چندگانه را برای نخستین بار مطرح کرد. او بر این باور بود که طبق دیدگاه کلاسیک،  تعریف هوش چنین است: هوش صرفاً توانایی استدلال منطقی است، درحالی‌که چنین نیست. گاردنر پی برد که افراد در فرهنگ‌های گوناگون، نقش‌های گوناگونی را به انجام می‌رسانند. هر یک از این نقش‌ها بر پایه‌ی مهارت و توانمندی خاصی بنا شده است بااین‌حال موفقیت عمل فرد در هر یک از این فرهنگ‌ها ارزش یکسانی دارد. پس او دیدگاه هوش چندگانه را ارائه داد. که در تعریف هوش متفوات بود

بر پایه‌ی دیدگاه گاردنر هوش یک توانایی کلی نیست و هوش‌های گوناگونی وجود دارد که در کنار یک‌دیگر به صورت ترکیبی عمل می‌کنند. او تعریف هوش را چنین ارائه می‌کند: «توانایی حل مسئله یا ابداع راه‌حلی که در فرهنگ یا اجتماع خاصی کاربرد دارد». بر پایه‌ی دیدگاه گاردنر وجود هوش‌های چندگانه این امکان را فراهم می‌کنند که افراد کارهای گوناگون مانند پزشک، کشاورز، بازیگر و … شوند.

گاردنر هوش را به ۷ بخش، بخش‌بندی کرد.

۱- هوش زبانی

هوش زبانی، توانایی به کارگیری زبان در زندگی است. هوش زبانی استعداد سخن گفتن در کنار سازوکارهای آواشناسی (گفتار)، دستور زبان، معناشناسی و کاربردشناسی است.

۲- هوش موسیقایی

توانایی فهم موسیقی، ساخت، انتقال و درک معنای آهنگ در کنار سازوکارهای زیر و بمی، ریتم و طنین و کیفیت صداست.

۳- هوش منطقی – ریاضی

توانایی بهره‌گیری و درک روابط در غیاب اعمال و اشیا را دربر می‌گیرد. این به معنای درگیر شدن در تفکر انتزاعی است.

۴- هوش فضایی

توانایی درک اطلاعات فضایی و دیداری، دگرگون کردن آن‌ها و ساخت تصاویر ذهنی بدون حضور محرک اصلی را دربر می‌گیرد. هوش فضایی توانایی ساختن تصاویر ذهنی سه بعدی و حرکت دادن و چرخاندن آن تصاویر را نیز دربر می‌گیرد.

۵- هوش بدنی – چشمی

توانایی بهره‌گیری از بخشی از بدن یا کل بدن برای حل مسئله یا راه‌حل‌سازی از جمله کنترل حرکات ظریف، خشن و دست‌کاری ماهرانه‌ی اشیا است.

۶- هوش درون فردی

توانایی درک احساس، نیت‌ها و انگیزه‌های خود است.

۷- هوش میان‌فردی

هوش میان‌فردی توانایی شناخت و تمایز بین احساس، باورها و نیت‌های دیگران است.

هوش هیجانی یا Emotional Intelligence

هوش هیجانی، احساسی یا هوش عاطفی یکی دیگر از گونه‌های هوش است. این هوش به انگلیسی Emotional Intelligence یا به‌صورت مخفف EI خوانده می‌شود. اما برخی از مردم از روی ناآگاهی آن را EQ می‌نامند. تعریف هوش هیجانی چنین است: توانایی شناخت و کنترل هیجانات، احساسات و عواطف است. هوش هیجانی یک مهارت اجتماعی است. هوش هیجانی ۵ حوزه‌ی بنیادین دارد.

• خودآگاهی: شناخت هیجان‌ها و احساسات خود
• خودمدیریتی یا خودکنترلی: مدیریت هیجان‌ها و احساسات خود
• خودانگیزشی: شناخت انگیزه‌ها و اهداف و تلاش برای دستیابی به آن‌ها
• دیگرآگاهی: تشخیص و درک هیجان‌ها و احساسات دیگران
• دیگر مدیریتی یا دیگر کنترلی: مدیریت رابطه با دیگران

سنجش و آزمون هوش

فرانسیس گالتون

فرانسیس گالتون نخستین کسی بود که نزدیک به یک سده پیش تلاش کرد تا آزمون‌هایی برای سنجش توانایی‌های هوشی طراحی کند. او به نظریه‌ی تکاملی چارلز داروین علاقه‌مند بود و بر این باور بود که تفاوت‌های فردی در هوش وجود دارد. گالتون بر این باور بود که برخی از خانواده‌ها بر دیگران برتری زیست‌شناختی دارند و از دیگر خانواده‌ها نیرومندتر و باهوش‌تر هستند.

گالتون به ارثی بودن هوش باور داشت. بر پایه‌ی دیدگاه او هوش، تابع مهارت‌های حسی و ادراکی خاص افراد است و این مهارت‌ها از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود. از آن‌جا که انسان اطلاعاتش را از راه حواس پنج‌گانه به دست می‌آورد هر چه دستگاه ادراکی فرد حساس‌تر و دقیق‌تر باشد هوش او بیش‌تر خواهد بود. او باور داشت با زادوولد انتخابی می‌توانیم هوش انسان‌ها را در نسل‌های آینده بهبود ببخشیم و انسان‌هایی هوشمندتر داشته باشیم.

آلفرد بینه

آلفرد بینه روان‌شناس فرانسوی را باید بنیان‌گذار آزمون‌های هوشی نوین بنامیم. در سال ۱۸۸۱ دولت فرانسه قانون تحصیل اجباری برای همه‌ی کودکان را تصویب کرد. تا پیش از تصویب این قانون کودکانی که مطالب را دیرتر یاد می‌گرفتند به مدرسه نمی‌رفتند. با اجرای این قانون آموزگاران با کودکانی سروکار داشتند که از نظر هوش و توانایی یادگیری متفاوت بودند. دولت از آلفرد بینه خواست آزمونی طراحی کند که بتوان با آن بچه‌هایی را که به دلیل دیرآموزی، در مدارس معمولی چیزی یاد نمی‌گیرند را شناسایی کند.

آلفرد بینه بر این باور بود که هوش را باید با تکالیفی سنجید که نیاز به قدرت استدلال و حل مسئله دارد نه مهارت‌های ادراکی – حرکتی. استدلال او این بود که مراحل رشد ذهنی در کودکان دیرآموز و طبیعی متفاوت است. یعنی دیرآموز در آزمون‌ها نمره‌ای همانند کودک طبیعی ولی با سن کم‌تر می‌گیرد و توانایی تیزهوش نیز در اندازه‌ی کودکان بزرگ‌تر از سن خودش است.

آلفرد بینه آزمونی برای این کار طراحی کرد که پرسش‌های آن از آسان آغاز و در هر مرحله سخت‌تر می‌شد. بر پایه‌ی نمره‌بندی این آزمون، هر چه پاسخ‌های درست بیش‌تر بود سن عقلی (MA) بالاتر می‌شد. او به مقایسه‌ی سن عقلی و سن تقویمی (CA) می‌پرداخت. سن تقویمی همان زادروز واقعی فرد بود.

مقیاس هوشی استنفورد- بینه و IQ

لوییس ترمن از دانشگاه استنفورد، پرسش‌های آزمون بینه را برای کودکان مدرسه‌ای آمریکا استاندارد کرد. او با دادن آزمون به هزاران کودک، اجرای آن را استاندارد و هنجارهای سنی آزمون را تعیین کرد. لوییس ترمن در سال ۱۹۱۶ ویراست استنفوردی آزمون بینه را منتشر کرد که امروزه با نام مقیاس هوشی استنفورد – بینه شناخته می‌شود. این مقیاس هوشی بارها مورد تجدیدنظر قرار گرفته است اما با وجود قدمتش هم‌چنان کاربرد دارد.

ترمن به مفهوم سن عقلی که آلفرد بینه از آن یاد می‌کرد وفادار ماند. وی سطح سنی را بر پایه‌ی پاسخ درست اکثریت کودکان به هر پرسش درجه‌بندی کرد. به‌این‌ترتیب سن عقلی کودک را با جمع‌کردن نمره‌هایی که در هر سطح به‌دست می‌آید می‌توان محاسبه کرد. هم‌چنین شاخص مناسبی که ویلیام اشترن روان‌شناس آلمانی برای هوش مطرح کرده بود مورد پذیرش ترمن قرار گرفت. این شاخص، بهره‌ی هوشی یا هوش‌بهر است که با نام IQ معروف شده است. IQ مقدار هوش را به‌صورت نسبت سن عقلی به سن تقویمی نشان می‌دهد.

IQ= MA⁄CA ×۱۰۰

در این‌جا MA همان سن عقلی و CA همان سن تقویمی است. عدد ۱۰۰ به‌عنوان ضریب است پس هنگامی‌که IQ مساوی ۱۰۰ می‌شود به معنای آن است که MA با CA برابر است. اگر MA کم‌تر از CA باشد IQ کم‌تر از ۱۰۰ است. اگر MA بیش‌تر از CA باشد IQ بیش‌تر از ۱۰۰ خواهد بود.

گرچه هنوز هم مفهوم IQ در سنجش هوش کاربرد دارد ولی عملاً آن را به کمک این معادله ارزیابی نمی‌کنند بلکه به کمک جداول، نمره‌های خام به دست آمده را به نمره‌های استاندارد تبدیل می‌کنند. این نمره‌ها به‌گونه‌ای استاندارد شده که میانگین نمره‌ی افراد در هر گروه سنی ۱۰۰ می‌شود.

در ویرایش سال ۱۹۸۶ مقیاس هوشی استنفورد بینه، چهار حوزه‌ی توانایی هوشی گروه‌بندی شد: استدلال کلامی، استدلال انتزاعی و بصری، استدلال کمی و حافظه کوتاه‌مدت. افراد در هر حوزه نمره‌ی جداگانه‌ای به دست می‌آوردند.

مقیاس هوشی وکسلر

دیوید وکسلر بر این باور بود که آزمون استنفورد بینه بیش‌ازاندازه بر توانایی زبانی تکیه دارد و برای بزرگ‌سالان مناسب نیست. درنتیجه او مقیاس هوشی تازه‌ای را برای سنجش هوش بزرگ‌سالان و کودکان طراحی کرد. مقیاس هوشی بزرگ‌سالان دو بخش کلامی و عملکردی دارد. برای هر یک از این دو بخش نمره‌ی جداگانه‌ای محاسبه می‌شود و علاوه بر آن نمره‌ی هوش‌بهر کلی هم سنجیده می‌شود. این آزمون دارای سه سطح وکسلر پیش‌دبستانی، کودکان و بزرگ‌سالان است.

دیگر آزمون‌های سنجش هوش

امروزه ده‌ها آزمون روان‌شناسی برای سنجش هوش در رده‌های کودکان و بزرگ‌سالان طراحی و ساخته شده است که توضیح آن‌ها این نوشته را به درازا می‌کشاند. برخی از این آزمون‌ها عبارت‌اند از: آزمون هوش آدمک گودیناف، آزمون هوش ریون، آزمون هوشی مکعب کهس، آزمون هوشی سانتوچی و…. در برخی از این مقیاس‌ها تعریف هوش با هم فرق دارد

منبع

آقای روان‌شناس

The post تعریف هوش و دشواری‌ و چالش‌ها appeared first on مجله تخصصی روانشناسی بهداشت روان.