در روان‌شناسی اختلالات روانی به دو دسته‌ی نوروتیک و سایکوتیک تقسیم می‌شوند. نوروتیک یا اختلال‌های روان رنجور و سایکوتیک اختلال‌های روان‌پریش ترجمه شده‌اند. اما بیماران روان‌نژند خصوصیاتی دارند که بسیار رایج و شناخته شده‌اند. نوروتیک در فارسی به روان‌نژندی (اختلال خفیف و طبیعی) و سایکوتیک به روان‌پریشی (اختلال شدید)  ترجمه شده است.

روان‌پریشی یا سایکوز (به انگلیسی: Psychosis)‌ به معنای وضعیت روانی غیرطبیعی است و اصطلاحی است که در روان‌پزشکی برای حالتی روانی به کار می‌رود که اغلب به صورت «از دست دادن تماس با واقعیت» توصیف می‌شود.

واژه سایکوز از ترکیب دو کلمه یونانی “psyche” به معنای روان و “-osis” به معنای وضعیت غیرطبیعی تشکیل شده است. و به معنی وضعیت روانی غیرطبیعی است که حالت‌های مختلفی را دربر می‌گیرد ولی اصلی‌ترین ویژگی آنها نوعی قطع ارتباط با واقعیت است.

روان‌پریشی نوعی نابسامانی روانی است که فرد مبتلا با دنیای واقعی ارتباط برقرار نمی‌کند و درک صحیحی از واقعیات ندارد، مثل بیمارانی که دچار توهم و جنون هستند. از شاخص‌ترین آنها می‌توان به اضطراب، وسواس، افسردگی، ترس‌های مرضی و هیستری اشاره کرد. بیماران دچار اختلال شخصیت مرزی بین این ۲ گروه قرار می‌گیرند.

اختلالات نوروتیک اشاره به بیماری‌هایی دارد که فرد از وجود آن، خودش رنج می‌برد اما برای جامعه بی‌خطر است.

سایکوز به انواع جدی اختلالات روانی اطلاق می‌شود که در طول آن‌ها بیمار ممکن است دچار توهم و هذیان شود. گاه افراد سایکوتیک اختلال شخصیت نیز دارند. جنون یا سایکوز نوعی قطع ارتباط با واقعیت است، که به‌طور مشخص شامل هذیان (عقاید نادرست درباره وقایع یا اشخاص) و توهم (دیدن یا شنیدن چیزهایی که وجود خارجی ندارند) می‌باشد.

بیماری‌های روان‌پریشی درصد کمی از بیماری‌های پزشکی را شامل می‌شوند و تنها پنج درصد بیماری‌های روان‌پزشکی در این مقوله قرار دارند و در کل جمعیت شیوعی در حدود یک درصد دارند

شکایات منجر به مراجعه بیماران ممکن است حالات زیر را تجربه کنند:

• شنیدن صداها
• ترس‌ها یا عقاید عجیب‌وغریب
• سردرگمی (Confusion)

نوروتیک و سایکوتیک ها در خانواده

خانواده‌ها ممکن است به دلیل تغییرات غیرقابل‌توجیه در رفتار جویای کمک شوند. چنین تغییراتی شامل رفتار عجیب یا رعب‌آور می‌شود (گوشه‌گیری، بدبینی، تهدید). در بالغین جوان ممکن است صرفاً با تغییرات پایدار در عملکرد، رفتار یا شخصیت (همچون گوشه‌گیری) تظاهر یابد و اصولاً خبری از علائم سایکوتیک بارز نباشد.

ممکن است با کاتاتونیا یا برآشفتگی Agitation تظاهر یابد. در درمان این بیماران می‌توان هم روان‌درمانی را اتخاذ کرد و هم استفاده از دارو را. بیماری‌های نوروتیک تمام عملکرد شخصیت را در بر نمی‌گیرند و فرد می‌داند که رفتار یا افکارش بهنجار نیست. او معمولاً اضطرابی دائمی دارد و اغلب حرکاتی کودکانه به نمایش می‌گذارد و نمی‌تواند با واقعیت جامعه خویش کنار بیاید، نمونه‌ی بیماری‌های نوروتیک مثل وسواس، اضطراب، ترس‌های مرضی (فوبیا)، هیستری و پارانویا است.

برجسته‌ترین تفاوت اختلال نوروتیک و سایکوتیک در درجه آگاهی فرد نسبت به حالت خود است. مثلاً شخص نوروتیک توهم دارد و صحنه‌هایی را می‌بیند که با واقعیت جور نیست، خودش می‌داند که اینها پوچ و بی‌اساس است و باید به دنبال درمان باشد. اما کسی که مبتلا به اختلالات سایکوتیک است تمام آنچه را که در توهم می‌بیند یا خیال می‌کند واقعی محسوب می‌کند و در خود نیازی به درمان نمی‌بیند. نمونه‌ی بارز اختلالات سایکوتیک اسکیزوفرنی و مانیک- دپرسیو است.

اختلالات سایکوتیک

اختلالات سایکوتیک بیماری‌هایی را شامل می‌شود که هذیان و توهم دارند و ممکن است برای جامعه خطر داشته باشد. در درمان این بیماران دارو حرف اول را می‌زند.

اختلالات سایکوتیک به میزان زیادی سنجش واقعیت را مختل می‌کنند. تشخیص اختصاصی به ماهیت و مدت علائم و علت آن در هنگام تشخیص بستگی دارند.

به‌طور خلاصه، هفت اختلال در زیر آورده شده‌اند.

۱- اسکیزوفرنی

اسکیزوفرنی عملکردهای اصلی بیمار مثلاً” در مدرسه یا سرکار یا در روابط بین فردی یا مراقبت از خود را مختل می‌کند. برای تشخیص این برنامه برای تشخیص این بیماری باید عملکرد بیمار در یک یا تعدادی از این موارد برای مدت چشمگیری تا حد بسیار پایین‌تر از وضعیت قبلی افت کرده باشد.
همچنین بیمار باید حداقل دو مورد از علائم زیر را برای مدت یک ماه، در بیشتر مواقع تجربه کرده باشد:

1. هذیان،
2. توهم،
3. تکلم آشفته،
4. رفتار شدیداً” آشفته یا کاتاتونیک (رفتارهای کاتاتونیک یافته‌های غیرطبیعی روانی حرکتی و شامل استوپور، بی‌حرفی، مقاومت منفی در برابر راهنمایی یا تلاش برای جابجا کردن بیمار، وضعیت سفت یا عجیب، و فعالیت از روی هیجان و به‌طور واضح بی‌هدف، هستند.)
5. علائم منفی مثل عاطفه هموار، کم‌حرفی (کم بودن محتوای کلام) یا کم علاقگی (کمبود علاقه، انگیزه و توانایی تنظیم و پیگیری اهداف). نشانه مداوم بیماری باید حداقل به مدت ۶ ماه باقی بماند. زیرگروه‌های این اختلال عبارت‌اند از: اسکیزوفرنی پارانویید، آشفته و کاتاتونیک.

۲- اختلال شبیه به اسکیزوفرنی

این اختلال علایمی شبیه به علائم اسکیزوفرنی دارد اما کمتر از ۶ ماه باقی می‌مانند و اختلال عملکردی که در اسکیزوفرنی دیده می‌شود الزاماً” در اینجا وجود ندارد.

۳- اختلال اسکیزوافکتیو

در این اختلال ویژگی‌های اسکیزوفرنی و یک اختلال خلقی اصلی به‌طور توأم وجود دارد. اختلال خلقی (افسردگی، مانیا یا مختلط) در بیشتر مدت بیماری دیده می‌شود و باید برای مدتی با علائم اسکیزوفرنی هم‌زمان باشد. در طی همین مدت باید حداقل به مدت دو هفته هذیان یا توهم، بدون بارز بودن علائم خلقی وجود داشته باشد.

۴- اختلال هذیانی

این اختلال با هذیان باورنکردنی در مورد موقعیت‌های واقعی زندگی مثل داشتن بیماری یا فریب خوردن توسط فردی که عاشق شخص است، مشخص می‌شود. هذیان حداقل به مدت یک ماه باقی مانده است اما عملکرد بیمار زیاد مختل نمی‌شود و رفتار او به‌طور آشکار عجیب یا غریب نیست. علائم اسکیزوفرنی به غیر از توهم‌های بویایی و لمسی مرتبط با هذیان، در این اختلال دیده نمی‌شوند.

۵- اختلال سایکوتیک کوتاه‌مدت

در این اختلال حداقل یکی از علائم سایکوتیک باید وجود داشته باشد: هذیان، توهم، تکلم آشفته مثل پرت شدن مکرر از موضوع یا نامربوط سخن گفتن یا رفتار شدیداً” آشفته یا کاتاتونیک. اختلال حداقل یک روز و حداکثر تا یک ماه باقی می‌ماند و بیمار به سطح عملکرد قبلی خود باز می‌گردد.

۶- اختلال سایکوتیک ناشی از شرایط طبی عمومی

در طی بیماری‌های طبی ممکن است توهم یا هذیان بارزی تجربه شوند. برای مطرح کردن این تشخیص، هذیان و توهم نباید منحصر به دلیریوم باشند. شرایط طبی باید مستند و دارای رابطه علی با علائم باشند.

۷- اختلال سایکوتیک ناشی از مصرف مواد

ممکن است در اثر مسمومیت یا محرومیت از موادی مثل الکل، کوکائین با اپیوییدها هذیان یا توهم به‌طور بارز تجربه شوند. برای مطرح کردن این تشخیص، هذیان و توهم نباید منحصر به دلیریوم باشند. شرایط طبی باید مستند و دارای رابطه علی با علائم باشند.

منبع

میگنا

The post نوروتیک و سایکوتیک و تفاوت‌های این دو نوع اختلال appeared first on مجله تخصصی روانشناسی بهداشت روان.

نوروتیک در فارسی به روان رنجور (اختلال خفیف) و سایکوتیک به روان‌پریش (اختلال شدید) ترجمه‌شده‌اند. برجسته‌ترین تفاوت اختلال سایکوز و نوروز بر درجه آگاهی شخص از حالت خود مبتنی است. در این مقاله بیشتر در مورد نوروز و سایکوز خواهیم خواند.

نوروز عبارت از یک اختلال روانی است که عملکردهای اصلی شخصیت را در بر نمی‌گیرد و فرد می‌داند که رفتار یا افکارش بهنجار نیست، همچنین اشاره به بیماری‌هایی دارد که فرد از وجود آن، رنج می‌برد اما برای جامعه بی‌خطر است. در عرف معمول پزشکی واژه نوروز به گروهی از اختلالات اطلاق می‌شود که در آنها علائم جسمانی و روانی اختلال اصلی را تشکیل می‌دهند و بیماری اساساً در اثر تعارضات درونی یا حوادث اضطراب‌آور زندگی ایجاد می‌شوند.

ارتباط با واقعیت در نوروز و سایکوز ها

در نوروتیک‌ها واقعیت سنجی از دست نرفته و قطع ارتباط با واقعیت آن‌طور که در سایکوتیک‌ها شایع می‌باشد، وجود ندارد و از بیماری خودآگاهی دارند. درواقع بیمار قادر است واقعیات دنیای خارج را ارزیابی کند اگرچه ممکن است علائم برای بیمار ناتوان‌کننده باشد اما رفتار او نسبت به نرم‌های اجتماعی اختلال جدی ندارد و با کاهش و افزایش مشکلات روزمره و فشارهای خانوادگی و اجتماعی کاهش یا افزایش می‌یابد. نمونه اختلالات نوروتیک مثل وسواس، اضطراب، ترس‌های مرضی (فوبیا) و …

اختلالات سایکوز بیماری‌هایی را شامل می‌شود که با هذیان و توهم همراه هستند به‌طوری‌که فرد رابطه خود را با جهان اطراف خود کاملاً قطع کرده و اطمینان دارد که آنچه می‌پندارد واقعیت است و فکر می‌کند همه مردم جهان در خطا و گمراهی هستند. همچنین ممکن است فرد مبتلا برای جامعه خطر داشته باشد. مثلاً اگر کسی توهم دارد و شیطان را در جلوی خود می‌بیند و اگر بداند توهم او پوچ و بی‌اساس است نوروتیک خواهد بود اما اگر خیال کند که واقعاً شیطان را می‌بیند سایکوتیک به‌حساب خواهد آمد. از سایکوزهای مهم می‌توان به اسکیزوفرنی و مانیک– دپرسیو اشاره نمود.

فرق دیگر نوروز و سایکوز در این است که فردی باشخصیت نوروتیک زودرنج، مغموم و افسرده، فاقد اعتمادبه‌نفس است. او گفت‌وگو با غریبه‌ها را دشوار می‌داند، از بدشانسی‌های احتمالی نگران است؛ از تجربیات تحقیرآمیز به مدت طولانی و به‌شدت، رنج می‌برد. افرادی که شخصیت نوروتیک دارند، مستعد استرس هستند چرا که آستانه ذهنی آنها در تهدیدآمیز دیدن هر موقعیت، پایین است.

نوروتیک‌ها تمایل دارند تا بدترین سناریوها را در ذهن خود بسط دهند و فکر کنند که چطور به رویدادهای احتمالی و بعید، خواهند پرداخت؛ درنتیجه، بیشتر استرس آنها از فکر کردن درباره موقعیت‌هایی که رخ نخواهند داد، ناشی می‌شود. اگرچه، افراد دیگر نیز تااندازه‌ای همین کار را می‌کنند، اما افرادی که شخصیت نوروتیک دارند، این کار را در حد افراط و بیمارگونه انجام می‌دهند.

منبع

دانشنامه روانشناسی مردمی

۱٫آسیب شناسی روانی باچر و همکاران، ترجمه یحیی سید محمدی.

۲٫خلاصه روانپزشکی کاپلان و سادوک، ترجمه دکتر فرزین رضاعی.

The post نوروز و سایکوز appeared first on مجله تخصصی روانشناسی بهداشت روان.

اضطراب: تهدیدی برای خود

ما از قبل نظری کلی در مورد معنی اضطراب داریم و میدانیم وقتی مضطرب هستیم، چه احساسی می‌کنیم. می‌دانیم که اضطراب شبیه ترس است، هرچند ممکن است ندانیم از چه چیزی می‌ترسیم. فروید اضطراب را به‌صورت ترس بی‌هدف توصیف کرد؛ اغلب نمی‌توانیم به علت آن یا موضوع خاصی که آن را ایجاد کرده است، اشاره‌کنیم.

فروید اضطراب را جزء مهم نظریه شخصیت خود ساخت و تأکید کرد که اضطراب اساس ایجاد رفتار روان‌رنجور و روان‌پریش است. او معتقد بود که نمونه نخستین تمام اضطراب‌ها ضربه تولد است، مفهومی که یکی از پیروان او، اتو رنک مطرح کرد.

جنین در رحم مادر در محیط بسیار پایدار و امن قرار دارد، جایی که هر نیاز او بدون تأخیر ارضا می‌شود. اما هنگام تولد، این ارگانیزم به محیط خصمانه‌ای انداخته می‌شود. ناگهان لازم است که سازگار شدن با واقعیت را آغاز کند، زیرا ممکن است درخواست‌های غریزی او همیشه فوراً برآورده نشوند. ناگهان دستگاه عصبی نوزاد که نارس است و آمادگی لازم را ندارد، با انواع محرک‌های حسی بمباران می‌شود. درنتیجه، نوزاد جنبش‌های حرکتی زیادی می‌کند و تنفس و ضربان قلبش افزایش می‌یابند. این ضربه تولد، همراه با تنش و ترس از اینکه غرایز نهاد ارضا نخواهند شد، اولین تجربه اضطراب ماست. از این تجربه، الگوی واکنش‌ها و ترس‌هایی به وجود می‌آید که هر وقت در آینده با تهدیدهایی مواجه می‌شویم، اتفاق می‌افتد.

وقتی نتوانیم با اضطراب مقابله کنیم، چنانچه در معرض خطر مغلوب شدن توسط آن قرار بگیریم، گفته می‌شود که اضطراب آسیب‌زاست. منظور فروید این بود که فرد، صرف‌نظر از سن، به حالتی از درماندگی مانند آنچه در کودکی تجربه‌شده است، تنزل می‌یابد. در بزرگ‌سالی، هر وقت خود تهدید شده باشد، درماندگی بچگانه تااندازه‌ای تکرار می‌شود.

اضطراب واقعی، اضطراب روان‌رنجور و اضطراب اخلاقی

فروید سه نوع اضطراب را مطرح کرد: اضطراب واقعی، اضطراب روان‌رنجور، و اضطراب اخلاقی. اولین نوع اضطراب، اضطرابی که دو نوع دیگر از آن ناشی می‌شوند، اضطراب واقعی (یا اضطراب عینی) است. این ترس از خطرات ملموس در زندگی عملی است. اغلب ما به طور قابل توجیهی از آتش، طوفان‌ها، زلزله، و بلایای مشابه می‌ترسیم. ما از حیوانات وحشی، اتومبیل‌هایی که به‌سرعت حرکت می‌کنند، و ساختمانی که در حال سوختن است، می‌گریزیم. اضطراب واقعی، رفتار ما را برای گریختن از خطرهای واقعی و محافظت کردن از خودمان، هدایت می‌کند. وقتی‌که این تهدید دیگر وجود نداشته باشد، ترس ما فروکش می‌کند. اما این ترس‌های واقعیت بنیاد می‌توانند به‌افراط کشیده شوند. فردی که از ترس اینکه اتومبیلی با او برخورد کند از خانه بیرون نمی‌رود یا از ترس آتش‌سوزی کبریت روشن نمی‌کند، ترس‌های واقعیت بنیاد را به نقطه فراتر از بهنجار کشانده است.

انواع دیگر اضطراب، اضطراب روان‌رنجور و اضطراب اخلاقی، برای سلامت روانی ما مشکل‌آفرین هستند. اضطراب روان‌رنجور در کودکی ریشه دارد، در تعارض بین ارضای غریزی و واقعیت. کودکان اغلب به خاطر ابراز کردن تکانه‌های جنسی و پرخاشگری تنبیه می‌شوند. بنابراین، میل به ارضا کردن برخی از تکانه‌های نهاد، موجب اضطراب می‌شود. این اضطراب روان‌رنجور، ترس ناهشیار از تنبیه شدن به خاطر نشان دادن تکانشی، رفتاری است که تحت سلطه نهاد قرار دارد. توجه داشته باشید که این ترس از غرایز نیست، بلکه ازآنچه امکان دارد درنتیجه ارضا کردن غرایز اتفاق بیفتد، است. این تعارضی است بین نهاد و خود، و ریشه در واقعیت دارد.
اضطراب اخلاقی از تعارض بین نهاد و فراخود ناشی می‌شود. درواقع، این ترس از وجدان فرد است. وقتی برای ابراز کردن تکانه‌ای غریزی که با اصول اخلاقی شما مغایرت دارد، برانگیخته می‌شوید، فراخود شما باعث می‌شود که احساس شرم و گناه کنید و به این طریق از شما انتقام می‌گیرد. به زبان روزمره، ممکن است خود را دچار عذاب وجدان توصیف کنید.

اضطراب اخلاقی بستگی دارد به اینکه فراخود تا چه اندازه‌ای رشد کامل کرده باشد. فردی که وجدان بسیار بازدارنده دارد، از کسی که رهنمودهای اخلاقی نه چندان سفت و سختی دارد، دچار تعارض بیشتری می‌شود. اضطراب اخلاقی نیز مانند اضطراب روان‌رنجور، مبنای واقعی دارد. کودکان به خاطر تخلف از اصول اخلاقی والدینشان و بزرگ‌سالان به خاطر تخلف از اصول اخلاقی جامعه، تنبیه می‌شوند. در اضطراب اخلاقی، احساس شرم و گناه از درون سرچشمه می‌گیرد؛ این وجدان ماست که موجب ترس و گناه می‌شود. فروید معتقد بود که فراخود عقوبت سختی را برای تخلف از اصول اخلاقی‌اش مطالبه می‌کند.

اضطراب به فرد هشدار می‌دهد که چیزی درون شخصیت اشکال دارد. اضطراب موجب تنش در ارگانیزم می‌شود و بنابراین، تبدیل به سائقی (مثل گرسنگی یا تشنگی) می‌شود که فرد را برای رفع کردن آن برانگیخته می‌کند. این تنش باید کاهش یابد.

اضطراب به فرد خبر می‌دهد که خود تهدید شده است و اگر اقدامی انجام ندهد، امکان دارد خود ساقط شود. خود چگونه می‌تواند از خودش محافظت یا دفاع کند؟ چند گزینه وجود دارد: گریختن از موقعیت تهدیدکننده، جلوگیری از نیاز تکانشی که منبع خطر است، یا اطاعت کردن از دستورات وجدان. اگر هیچ‌یک از روش‌های منطقی مؤثر نباشد، امکان دارد فرد به مکانیزم‌های دفاعی متوسل شود که راهبردهای غیرمنطقی هستند که برای دفاع کردن از خود طراحی‌شده‌اند.

منبع

کتاب: نظریه‌های شخصیت
نویسنده: دوان پی‌شولتز / سیدنی الن شولتز
مترجم: یحیی سیدمحمدی

The post اضطراب از نگاه فروید appeared first on مجله تخصصی روانشناسی بهداشت روان.