خود شناسی: هویت شخصی در برابر هویت اجتماعی

افراد بسته به اینکه در یک لحظه کجای پیوستار هویت شخصی-اجتماعی قرار داشته باشند، ادراک متفاوتی از خود دارد. انتهای هویت شخص این پیوستار را فرد و انتهای اجتماعی آن را عضوی از یک گروه بودن پنداشتن است. هر جنبه‌ای از هویت ما که در لحظه مفروض برجسته‌تر و بارزتر باشد، چگونگی اندیشیدن ما را درباره خودمان تحت تأثیر قرار می‌دهد.

هویت شخصی خود توصیفی را می‌توان ماهیت درون‌نگری دانست، یعنی مقایسه با افراد دیگری که در عضویت گروهی با ما شریک هستند. نکته این است که حتی برای هویت شخصی، محتوایی که ما ایجاد می‌کنیم بستگی به تعداد منابع مقایسه‌ای دارد و این می‌تواند به خود توصیف‌کننده‌های مختلفی منجر شود که بسته به زمینه، به ذهن می‌آیند.

در سوی دیگر پیوستار که هویت اجتماعی قرار دارد، ماهیت بین گروهی دارد و ممکن است شما با توجه به هویت اجتماعی، متفاوت بیندیشید، مانند عضو گروه جنسیتی خود بودن.

شایان توجه است وقتی شما درباره خود به‌عنوان فرد می‌اندیشید، محتوای توصیف شما احتمالاً با وقتی‌که درباره خود به‌عنوان عضو یک گروه می‌اندیشید، متفاوت است. در هر هویت اجتماعی، مردم به شیوه‌ای عمل می‌کنند که بازتاب آن از جنبه خود پنداره آنهاست.

خود شناسی بستگی به موقعیت دارد

چطور به خود شناسی برسیم؟ مردم خودشان را بسته به اینکه آیا سؤال پرسیده شده دلالت بر ویژه بودن موقعیت دارد یا نه، متفاوت توصیف می‌کنند. افرادی که دو جنبه مهم از خود آنها باهم در تعارض هستند، دچار تداخل هویت شده و استرس بیشتری را تجربه می‌کنند.

وجوهی از خود که با یک سنت فرهنگی خاص در ارتباط هستند، بسته به تغییرات ظریف در زمینه، می‌توانند فعال شوند و این می‌تواند منجر به ادراک خویشتن‌های متفاوتی شود. همچنین مردان و زنان از نظر خود پنداره باهم فرق دارند و در نتیجه در چگونگی پاسخ دادن به موضوعات اخلاقی متفاوت‌اند.

هم خودپنداره و هم استدلال اخلاقی انعطاف‌پذیر و وابسته به موقعیت هستند. تفاوت‌های جنسیتی هم در خودپنداره و هم در استدلال اخلاقی بستگی به برجسته بودن جنسیت به‌عنوان طبقه‌بندی خود در هنگامی است که پاسخ داده می‌شود. هرقدر یک عضویت شخصی یا هویت اجتماعی بیشتر ارزش‌گذاری شود؛ خود تأیید سازی روی آن بعد خاص بیشتر خواهد بود.

خود شناسی من بستگی به برخورد دیگران دارد

اگر افراد بابت یک وجه خاص از سوی دیگران طرد شوند، برای بعضی از آن وجوه می‌توانند تلاش کنند تا آن را از افراد طرد کننده پنهان کنند. در بعضی موارد ممکن است علیه کسانی که ما را طرد می‌کنند طغیان کنیم و آن خصوصیت را حتی خود تعریف‌کننده‌تر سازیم و به‌طور علنی اعلام کنیم که ما برای چیزی متفاوت از کسانی که ممکن است به خاطر آن نسبت به ما نگرش منفی داشته باشند، ارزش قائل هستم. این نوع از تعارض ممکن است زمانی برانگیخته شود که یک فرد از یک زمینه اجتماعی به زمینه اجتماعی دیگری حرکت کرده باشد. شواهد نشان می‌دهند آنها دو نوع راهبرد مختلف دوری کردن از هویت یا نزدیک شدن هرچه بیشتر به آن را استفاده می‌کنند. ظاهراً راهبرد دوری کردن عزت‌نفس را کاهش می‌دهد و راهبرد نزدیک شدن به افزایش عزت‌نفس کمک می‌کند.

خودآگاهی و خود شناسی: مدیریت وحشت

خودآگاهی ذهنی به جانداران امکان می‌دهد تا خودشان را از محیط فیزیکی متمایز سازند. به‌جز انسان، چند نوع حیوان نیز خودآگاهی عینی، یعنی خودشان موضوع توجه خودشان باشند، پیدا می‌کنند، اما فقط انسان به سومین سطح، یعنی خودآگاهی نمادین می‌رسد که می‌تواند بازنمایی انتزاعی خود را از طریق زبان بیان کند.

طبق نظریه مدیریت وحشت، تلویحاتی برای چگونگی ادراک خود در ارتباط با دیگران وجود خواهد داشت. برای اداره کردن وحشتی که از یقین داشتن به اینکه سرانجام می‌میریم به وجود می‌آید، می‌کوشیم تا به خود اطمینان دهیم که ما استانداردهای مورد ارزش فرهنگ را برآورده می‌کنیم و هرچقدر بیشتر این معیارها را فراهم کنیم، عزت‌نفس مثبت‌تری خواهیم داشت و عزت‌نفس مانند ضربه‌گیری در برابر اضطراب عمل می‌کند.

خودهای احتمالی: خود در طول زمان

اندیشیدن درباره خود احتمالی آینده می‌تواند به ما الهام کند که از چه فعالیت‌هایی صرف‌نظر کنیم یا به چه فعالیت‌هایی بپردازیم. وقتی افراد برای سال نو نیت می‌کنند، اغلب این نوع خودهای احتمالی تازه را در نظر می‌گیرند. اطمینان زیاد در توانایی خود در انجام این کار؛ می‌تواند منجر به امید واهی و نهایتاً یاس و ناامیدی شود.

عملکردهای موفقیت‌آمیز می‌توانند احساس خودکارآمدی را افزایش دهند. وقتی یک تکلیف فقط به‌وسیله کارکردن با دیگران به‌صورت موفقیت‌آمیز قابل تحقق باشد، خودکارآمدی جمعی ممکن است حیاتی باشد. خودکارآمدی جمعی می‌تواند منجر به فعال گرایی سیاسی مانند ترغیب به رأی دادن به شخص خاصی شود. همچنین مواردی مانند اخراج از شغل، بیماری و …، می‌توانند تأثیرات زیادی بر خودپنداره منفی ما بگذارند.

ارتباط خود شناسی و عزت‌نفس : نگرش‌ها نسبت به خود

عزت‌نفس معمولاً به‌وسیله روان شناسان اجتماعی به‌عنوان نگرش کلی فرد نسبت به خودش تعریف می‌شود. معمولا با بالا رغتن عزت نفس، خود شناسی بیشتر می‌شود. به هر حال برای شناخت چیزی بهتر است آن را در ابتدا بپذیریم.

اندازه‌گیری عزت‌نفس

وقتی ما به هدف‌های مهمی می‌رسیم، عزت‌نفس ما افزایش پیدا می‌کند درحالی‌که شکست می‌تواند به عزت‌نفس آسیب بزند و این حالت در آزمایشگاه نیز بر روی آزمودنی‌ها قابل پیاده‌سازی می‌باشد. محققان نتیجه گرفتند راه‌های افزایش عزت‌نفس وقتی در سطح ناهشیار اجرا می‌شوند اثربخش‌تر هستند. آنها به این منظور از شرطی شدن کلاسیک و محرک‌های زیرآستانه‌ای استفاده می‌کنند.

سوگیری خدمت به خود (خود خدمتگر)

اثر بالای میانگین یعنی ما فکر می‌کنیم ازهرجهت بعد قابل‌تصور بالاتر از حد میانگین افراد هستیم و این موضوع شاهدی بر آن است که ما خودمان را به‌طور نسبی مثبت می‌بینیم.

عزت‌نفس همیشه مثبت است؟

عزت‌نفس پایین ریشه بسیاری از بیماری‌های اجتماعی است، بااین‌حال، عزت‌نفس بیش‌ازحد بالا نیز همبستگی بالایی با قلدری، خودشیفتگی، خودنمایی و پرخاشگری میان فردی دارد. لذا عزت‌نفس بالا علاوه بر فایده، زیان‌های بالقوه‌ای نیز دارد.

عزت‌نفس زنان و مردان متفاوت است؟

وقتی زنان از حیطه‌های مهم زندگی کنار گذاشته شوند، قویاً احساس بی‌ارزشی می‌کنند و درنتیجه خودپنداره بدتری از مردان خواهند داشت. میجر و همکاران (۱۹۹۹) نشان دادند که تفاوت عزت‌نفس بین مردان و زنان طبقه بالا کم و در بین افراد متوسط و پایین بیشتر است و این به دلیل سمت‌های مطلوب اجتماعی کمی است که به زنان داده می‌شود.

مقایسه اجتماعی: خود شناسی

اگر ما توانایی خود را در تکمیل یک مسئله با فردی که مهارت کمتری دارد مقایسه کنیم، احساس خوبی نسبت به توانایی خود خواهیم داشت که این مقایسه؛ مقایسه اجتماعی نزولی نامیده می‌شود. در مقایسه اجتماعی صعودی، توانایی ما با کسی که از ما مهارت بیشتری در آن مسئله دارد مقایسه می‌شود که می‌تواند خودانگاره ما را تهدید کند.

نظریه مقایسه اجتماعی فیستنگر (۱۹۵۴) حاکی از آن است که ما به این دلیل خود را با دیگران مقایسه می‌کنیم که در بسیاری از حیطه‌ها و برای بسیاری از صفات بتوانیم با آن خود را ارزیابی کنیم. اینکه ما خودمان را با چه کسی مقایسه کنیم بستگی به این دارد که می‌خواهیم واقعاً خودمان را ارزیابی کنیم یا اینکه صرفاً حس خوبی به خودمان داشته باشیم.

خودارزیابی

دو الگوی حفظ خودارزیابی و نظریه هویت اجتماعی بر نظریه مقایسه اجتماعی فستینگر بنا شده است. حفظ خودارزیابی وقتی صادق است که ما خود را در سطح شخصی طبقه‌بندی می‌کنیم و خودمان را به‌عنوان یک فرد با فرد دیگری مقایسه می‌کنیم. اگر شخصی که ما خود را با او مقایسه می‌کنیم از ما جلوتر باشد، به‌احتمال بیشتری سعی می‌کنیم از او دور بمانیم و اگر شخص نزدیک به ما یا عملکرد بدتری داشته باشد، سعی می‌کنیم خودمان را به او نزدیک‌تر کنیم و با این وسیله خود ارزشیابی‌های مثبت خودمان را حفظ می‌کنیم.

نظریه هویت اجتماعی وقتی صادق است که ما خود را در سطح گروهی طبقه‌بندی می‌کنیم و فرد دیگر عامل مقایسه به‌عنوان شریک و هم مقوله خود طبقه‌بندی می‌شود. طبق نظریه هویت اجتماعی، مردم انگیزه دارند تا از گروه‌های خودشان درک مثبتی داشته باشند. بنابراین فرد دیگری که به‌عنوان گروه خودی طبقه‌بندی می‌شود، می‌تواند کمک کند که گروه ما به‌طور مثبتی از گروه‌های دیگر متمایز شوند. اثر گوسفند سیاه به این معناست که اعضای گروه، عضو منفی (یا عملکرد ضعیف) را طرد می‌کنند تا تصویر مثبت گروه مورد تهدید قرار نگیرند.

خودنمایان سازی و خودتنظیمی

همه ما تمایل داریم دیگران تصویر مثبت از ما داشته باشند. یک راه مهم برای وادار کردن دیگران به دوست داشتن ما این است که تلقی مثبتی به آن دیگران داشته باشیم. مردم دوست دارند که دیگران به آنها احترام بگذارند و ما برای رسیدن به هدفمان این کار را انجام می‌دهیم. به‌طورکلی وقتی ما بخواهیم برداشت خوبی ایجاد کنیم، خودشیرینی می‌کنیم که معمولاً مؤثر است، اما استفاده زیاد از آن، خطر لجن تلقی شدن ما را از سوی دیگران در بر دارد.

خود بازبینی بالا بدین معنی است که مردم به اینکه دیگران چگونه واکنش نشان می‌دهند توجه دارند و شامل تمرکز روی قرینه‌های بیرونی از قبیل انتظاراتی است که دیگران ممکن است از آنها داشته باشند. خودبازبینی پایین شامل تمرکز روی قرینه‌های درونی از قبیل باورها یا نگرش‌های خود به‌عنوان مبنایی برای رفتار است. خودبازبینی های پایین تمایل دارند که به هنجارهای موقعیتی کمتر پاسخ بدهند درحالی‌که خودبازبینی های بالا تمایل دارند که با تغییر موقعیت تغییر کنند. خود بازبینی بالا (مانند سیاستمداران و هنرپیشه‌ها) هنگام صحبت بر سوم شخص تأکید دارد که بازتابی از تمرکز رو به بیرون به دیگران و عزت‌نفس بالاست و خود بازبینی پایین تمایل به ضمایر اول شخص دارند که منعکس‌کننده تمرکز افتراقی روی خود آنهاست.

در افراد خودبازبین پایین افسردگی زمانی رخ می‌دهد که نوعی ناهمسازی بین خود و آنچه که فرد فکر می‌کند هست یا باید باشد، وجود دارد. در افراد خودبازبین بالا افسردگی وقتی حاصل می‌شود که نوعی ناهمسازی بین خود و آنچه که فرد فکر می‌کند افراد دیگر انتظار دارند رخ می‌دهد.

خود به‌عنوان هدفی برای پیش‌داوری

پیامدهای هیجانی: چگونه سلامت می‌تواند آسیب ببیند

کراکر و میجر (۱۹۸۹) باور دارند اسناد دادن یک بازده منفی به چیزی بیرون از خود باید حمایتگر باشد. طبق شواهد، هرچه اعضای یک گروه احساس پیش‌داوری بیشتری علیه گروه خود داشته باشند، وضع سلامت آنها بدتر است و عزت‌نفس پایین‌تری را پیش‌بینی می‌کند. در واقع، بین پیش‌داوری ادراک شده و سلامت منفی رابطه وجود دارد.

اسنادها برای یک بازده نامطلوب می‌توانند برحسب میزان تلویحات منفی برای سلامت روانی روی یک پیوستار قرار گیرند. بدترین احتمال وقتی است که بازده به یک علت درونی که احتمال کاربرد به موقعیت‌های بسیاری را دارد، اسناد داده شود. اسناد بعدی اندکی بهتر است اما قابلیت کاربرد در موقعیت‌های زیادی را ندارد، اسناد به پیش‌داوری تکرارشونده نیست یا منحصربه‌فرد است و برای بهزیستی بهتر است. اسنادهای بیرونی واقعی که می‌توانند به شکل‌های متفاوتی ظاهر شوند، بیشتر از همه اسنادهای دیگر احتمال دارد که از خود و بهزیستی اسناد دهنده حمایت کند.

پیامدهای شناختی: نقایص عملکرد

پیش‌داوری ادراک شده علاوه بر سلامت روانی، در یادگیری نیز تأثیرگذار است. وقتی ما در موقعیتی باشیم که احساس می‌کنیم نیاز به مخفی کردن هویت خود داریم و درباره اینکه دیگران راجع به ما چه فکر می‌کنند نگران باشیم، می‌تواند حواس ما را پرت کند.

پیامدهای رفتاری: تهدید تصور قالبی

تهدید تصور قالبی وقتی رخ می‌دهد که مردم فکر کنند ممکن است در مورد هویت اجتماعی آنها در پرتو یک تصور قالبی منفی داوری شود یا اینکه آنها به‌طور ناخواسته به شیوه‌ای عمل کنند که تصور قالبی مربوط به گروه آنها را تأیید کند. به نظر می‌رسد که کنترل اثرات تهدید تصور قالبی دشوار باشد. شایان‌ذکر است که این تنزل در عملکرد تنها با توجه به ابعاد مربوط به تصور قالبی رخ می‌دهد و همه عملکرد لطمه نمی‌بیند. به نظر می‌رسد اضطراب نقشی حیاتی در اثرات تهدید قالبی بازی می‌کند.

زمینه مقایسه‌ای اهمیت زیادی در اثرات تهدید تصور قالبی دارد. اثرات تهدید تصور قالبی نشان‌دهنده اهمیت عضویت گروهی برای تجربه کردن تهدید روانی است و این تهدید می‌تواند عملکرد را مختل کند.

پیمان دوستی
بهار ۱۳۹۷

منبع

دوستی

برگرفته از کتاب روان‌شناسی اجتماعی دکتر بارون، ترجمه دکتر کریمی

The post خود شناسی appeared first on مجله تخصصی روانشناسی بهداشت روان.

این قصه هر روز خیلی از زن‌هاست. قصه خیلی از آنان که بدنشان را دوست ندارند. قصه زن‌هایی که بلد نیستند به ترک‌های شکمشان بعد از زایمان عشق بورزند. بلد نیستند عاشق جثه ظریف و قد کوتاهشان، کک و مک‌هایشان، پوست اضافه شکمشان و … باشند. اصلاً انگار این چربی‌های اضافه یک وقت‌هایی بغض می‌شوند و گیر می‌کنند توی گلو. اصلاً انگار می‌شوند یک خشم فروخفته.

شاید با خودتان بگویید که ساده‌انگارانه است اما برای اینکه بهتر متوجه شوید، روایت‌های زیر را بخوانید:

***

***

***

اگر شما هم از این دسته زن‌ها هستید، این گفت‌وگو با دکتر مرجان علی‌قارداشی (روانشناس) را بخوانید:

به نظر می‌رسد که این روزها خانم‌هایی که به کلینیک‌ها برای مشاوره مراجعه می‌کنند، در جست‌وجوی یک چیز مشترک هستند. یعنی دوست داشته شدن که در اندامشان در جست‌وجوی آن هستند.

بله؛ این موضوع وجود دارد. یکی از دلایلش هم نارضایتی از مسائل زناشویی است. خانم‌ها می‌آیند و می‌گویند که همسرم به من بی‌میل است و اولین نکته‌ای که به ذهنشان متبادر می‌شود این است که حتما شوهرم از اندامم راضی نیست. آنچه ما باید بررسی کنیم، احساسی است که به یک زن در رابطه دست می‌دهد. مقوله‌ای که اینجا مورد بحث است، مقوله «انتخاب‌شدن» برای زن‌هاست و آنها یکی از مهم‌ترین شاخص‌های انتخاب‌شدن را در ظاهرشان جست‌وجو می‌کنند. این همان چیزی است که پای خیلی از خانم‌ها را به اتاق‌های مشاوره باز می‌کند. زن‌هایی که خیلی از آنها پس از گرفتن رژیم‌های عجیب و غریب و در نهایت دست نیافتن به اندام ایده‌آل حالا افسردگی شدید گرفته‌اند و فکر می‌کنند دیگر محال است وزن کم کنند یا … البته این موضوع در مورد دخترهای نوجوان هم صدق می‌کند که دوست دارند برای جنس مخالف جذاب باشند و در مسیر زیبایی دست به رژیم‌های عجیب می‌زنند؛ افرادی که انقدر رژیم‌های وحشتناک گرفته‌اند که دیگر مبتلا به اختلال «آنورکسیا» شده‌اند. یک اختلال غذایی که به‌موجب آن افراد به خود گرسنگی می‌دهند. افراد مبتلا به این اختلال، ترس و واهمه شدیدی از چاق شدن دارند. عادات غذایی آنها نیز از همین ترس ناشی می‌شود، هر چند که آنورکسیا معمولاً دختران نوجوان را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد.

به نظر می‌رسد دلیل اصلی واهمه زنان نسبت به اندامشان برخوردی است که مردها با این موضوع دارند. فکر نمی‌کنید واکنش‌های مردان باعث می‌شود که برخی زنان تا این مرحله پیش بروند؟

بله؛ یکی از دلایلی که باعث شده است که زن‌ها تا این اندازه بی‌رحمانه با عمل‌های جراحی سراغ اندامشان بروند، پاسخ به درخواست جامعه مردان است. مردها از زن‌ها بدنی را می‌خواهند که تماما عضلانی باشد اما اینکه ما بگوییم مردها در این زمینه مقصر هستند، ساده‌انگارانه است. از نظر من یکی از مقصرهای اصلی در مسیر این تفکر، سوپراستارها هستند که هیچ‌کدام حاضر نیستند در تصاویر خود نقص‌های بدنشان را نشان دهند. آنها می‌خواهند تاکید کنند که زن‌های کاملی هستند برای همین خیلی وقت‌ها هم از روش‌های فوتوشاپی استفاده می‌کنند. من یادم است که یک بار از «کیم‌کارداشیان» در حالی که در ساحل بود، عکسی پخش شد که بی‌هوا از او گرفته شده بود. او به جای اینکه بیاید از خودش دفاع کند و بگوید که بدن او هم مثل خیلی از زن‌های دیگر کامل نیست، اول شروع به ابراز ناراحتی کرد که چرا عکسش پخش شده است و بعد شروع کرد به دلیل آوردن که نور عکس خوب نبوده و مدتی به دلیل مشغله نتوانسته ورزش کند و از این حرف‌ها. او نپذیرفت که اگر هم نقصی داشته باشد، این عیب نیست.

از طرفی رسانه‌ها هم در این زمینه مقصر هستند؛ رسانه‌هایی که تصاویر پر از رتوش از زن‌ها نشان می‌دهند و زن‌ها هم خودشان را با آن تصاویر مقایسه می‌کنند. شبکه‌های مجازی هم این روزها پر است از افرادی که لایف‌استایل خود را به نمایش می‌گذارند. در حالی که خیلی از آنها یا ورزشکارند یا مدل هستند. یک خانم خانه‌دار یا یک خانم کارمند هم که مثلا شغلش طوری است که باید ۸ ساعت پشت میز بنشیند، خودش را با این افراد مقایسه می‌کند.

موضوع دیگری که وجود دارد، این است که رسانه‌ها برای ما استاندارد زیبایی تعیین می‌کنند. استانداری که هر چند سال یک‌بار هم بر اساس مد روز تغییر می‌کند. فکر می‌کنید تعریف استاندارد زیبایی کار درستی است؟

خیر؛ اصلا درست نیست. هر آدمی فیزیک ظاهری خود را دارد و تغییر ایجاد کردن در این حالت فیزیکی محدود است. وقتی استاندارد زیبایی تعریف کنیم، یعنی داریم از یک ماشین انسان‌ساز حرف می‌زنیم. استانداردهای زیبایی را بنگاه‌های زیبایی تعریف می‌کنند؛ بنگاه‌هایی که مدل‌هایشان به خودشان گرسنگی محض می‌دهند تا به سایز ۳۲ یا ۳۴ برسند. دلیلش این است که نمایش هر لباسی در سایز کوچک، جذاب‌تر است. خیلی از این مدل‌ها حتی رحم خود را از بدنشان در می آورند که برآمدگی‌های طبیعی هم نداشته باشند. این موضوع آنقدر فاجعه‌بار بود که سازمان بهداشت جهانی به بنگاه‌های زیبایی اخطار داد که سایز مدل‌هایشان باید در حالت طبیعی باشد.

چند درصد از مراجعه‌کنندگان شما برای سلامتی ورزش می‌کنند و چند درصدشان در راستای دوست داشته شدن؟

به زعم بنده فقط ۴ درصدشان برای سلامتی ورزش می‌کنند. باشگاه‌های بدنسازی پر است از زن‌هایی که با عذاب روی تردمیل می‌دوند به امید اینکه چند کیلو وزن کم کنند. یکی از مشکلات خانم‌ها در ایران، بازار لباس است. بازار پر از لباس‌های چینی است که مطابق با بدن مردم آسیای شرقی که ریزجثه هستند، طراحی شده‌اند. برای همین وقتی یک زن ایرانی برای خرید لباس می‌رود، باید لباس یک یا دو سایز بالاتر بخرد و این برای یک زن حس ترسناکی است. در حالی که اگر تولیدات داخلی بر اساس بوم‌شناسی مردم ما تولید می‌شد، زن‌ها انقدر حس چاق بودن نداشتند. مثلا آمریکایی‌ها بر اساس ویژگی‌های مردم خودشان لباس طراحی می‌کنند.

به نظر شما عزت نفس زنان ایرانی چطور است؟

بسیاری از زنان ایرانی فقط به خوب بودن برای دیگری می‌اندیشند. برای اینکه همسر خوب، مادر خوب یا فرزند خوبی باشند که البته این موضوع، ناشی از باوری است که زن را به عنوان وسیله‌ای برای رضایت دیگران می‌بیند. زن‌ها به این فکر نمی‌کنند که آیا برای خودشان آدم خوبی هستند؟

پیشنهاد شما برای بالا بردن عزت نفس زنان چیست؟

اول از همه باید روی اعتماد به نفس و عزت نفس زنان کار شود. معمولا من از این افراد می‌خواهم که یک هنر یاد بگیرند یا سراغ کار جدیدی بروند. از آنها می‌خواهم که دست از اشتباهشان بردارند؛ دست از ایده‌آل‌گرایی بردارند. از آنها می‌خواهم که بیش از هر چیز روی سلامت جسمشان کار کنند. سطح توقع خودشان را با همسرشان هماهنگ کنند و راجع به نقاط ضعف و قوت خودشان با او حرف بزنند، نه اینکه نسبت به همسرشان احساس خشم داشته باشند.

اولین قدم برای اینکه ما زن‌ها خودمان را دوست داشته باشیم، چیست؟

اولین قدم، باور نقاط ضعف و قوت خودمان است. باید منِ واقعی و منِ ایده‌آل را برای خودمان تعریف کنیم. خیلی از آدم‌ها تعریف درستی از خود واقعی‌شان ندارند. بعد از آن خود ایده‌آل را باید تعریف کرد و در نهایت باید سعی کنیم فاصله این منِ ایده‌آل و این منِ واقعی را کم کنیم.

سهیلا صدیقی

منبع

ایسنا

The post عزت نفس زنان ایرانی و خودپذیری آنها appeared first on مجله تخصصی روانشناسی بهداشت روان.

تاثیر روان‌درمانی بلندمدت

۱. اراده‌ی آزاد

بسیاری از ما در بند افکار و احساسات ناخودآگاه و خودآیندی هستیم که در کودکی شکل گرفته است. برای همه ما پیش آمده که از تصمیم خود پشیمان شویم و احساس کنیم روی خود تسلط نداریم. گاهی حس می‌کنیم در برابر هیجاناتمان چاره‌ای جز تسلیم و رضا نداریم. روان‌درمانی در یک فرآیند طولانی و نسبتاً دشوار ما را به درجه‌ی بالاتری از آگاهی می‌رساند و به عبارتی ما را از بندگی غرایز کور رها می‌کند یا حداقل شدت آن را کم می‌کند. در این نوع درمان معمولا ما از بند تثبیت‌های دوره‌های رشدی (که گاها در ادبیات عامه به عقده معروف هستند) رها می‌شویم.

اسپینوزا که سه چهار قرن قبل از پیدایش روان‌درمانی زندگی می‌کرد، به خوبی این فرآیند را توضیح داده است:

هر چه شناسایی ما نسبت به عواطف (امیال) بیشتر باشد، به همان اندازه بیشتر تحت قدرت ما خواهد بود و نفس کمتر از آن منفعل خواهد شد بندیکت اسپینوزا

۲. خودپذیری نامشروط

ما در طول دوره‌ی رشد خود تجربیاتی کسب می‌کنیم که تصویر ناخوشایندی از خودمان برای ما برجای می‌گذارد. مثلاً پدری که شدیداً سخت‌گیر و منتقد است، باعث می‌شود فرزندش دائما احساس بی‌کفایتی کند. وقتی پدر و مادر توجه کافی به کودک نمی‌کنند او احساس بی‌ارزشی می‌کند و وقتی کسی را بر ما ترجیح می‌دهند ممکن است احساس خواستنی نبودن کنیم. این تصاویر ناخوشایند باعث می‌شوند دائما از خودمان فرار کنیم و هیچ‌گاه به هویت واقعی‌مان پی نبریم. این موضوع از شکوفایی استعداد ما جلوگیری می‌کند و کسی که استعدادش شکوفا نشود به قول مازلو همیشه دچار احساس ناخرسندی خواهد بود.

۳. بازسازی شخصیت با سلیقه‌ی شخصی

در فرآیند روان‌درمانی معمولاً مراجع سفرهای زیادی به کودکی می‌کند و متوجه تأثیرات برخی از تجربیات روی شخصیت خود می‌شود و می‌فهمد که هیچ‌گاه خواستار چنین تأثیری نبوده است. بعد از فرآیند تخلیه‌ی هیجان یا کاتارسیس مراجع به ترمیم و اصلاح شخصیت خود می‌پردازد. ازاین‌رو اراده‌ی آزاد و بازسازی شخصیت در یک مسیر قرار می‌گیرند.

۴. ایجاد ویژگی‌هایی فراتر از صفت‌های فطری

باز شدن راه موفقیت و کسب مهارت‌های مختلف در این مرحله شکل می‌گیرد. فرض کنید یک فرد درون‌گرا دوست دارد در محیطی منزوی کار کند؛ بنابراین ممکن است برخی از موقعیت‌های شغلی مناسب را از دست بدهد و رغبتی به آن‌ها نشان ندهد. اگر این فرد درون‌گرا بتواند صفت برون‌گرایی را نیز در خود پرورش دهد و به همین منوال، فرد احساساتی بتواند منطقی عمل کند، فرد لذت‌طلب وظیفه‌شناسی را هم بلد باشد، فردی که ریسک‌پذیر نیست یاد بگیرد ریسک کند، ویژگی‌های مفید تازه‌ای در این افراد ایجاد می‌شود و زندگی پربارتری خواهند داشت. به قول نیچه، انسان چیزیست که بر آن چیره می‌باید شد. شاید سخت باشد اما با روان‌درمانی می‌توان در این جهت حرکت کرد.

۵. پختگی هیجانی

برای همه پیش آمده که بر اثر نداشتن پختگی هیجانی رفتاری انجام داده‌ایم که باعث رنجش خود و دیگران شده و احساس بدی در ما ایجاد کرده است. هیچ فردی نیست که در زندگی خود پشیمانی از رفتارش را تجربه نکرده باشد. فروید همیشه سعی می‌کرد مراجعانش پاسخ‌های نابالغ و قدیمی خود را که حاصل عدم پختگی هیجانی بود کنار بگذارند و به سمت بلوغ و رشد حرکت کنند. یک تاثیر روان‌درمانی پختگی هیجانی و شکستن پاسخ‌های غیرانطباقی است.

۶. مقاوم شدن شخصیت در برابر رنج

تصور کنید کسی خودش را همان‌طور که هست بپذیرد و در راستای شکوفایی استعداد و نوع‌دوستی حرکت کند. همین ویژگی‌ها برای قوی‌تر شدن یک شخصیت کافی است. این حالت را در افکار شوپنهاور و نیچه به ترتیب تحت عناوین  (انکار اراده‌ی حیات به مفهوم پختگی هیجانی هم نزدیک است) و می‌بینیم. از نظر شوپنهاور بالاترین درجه‌ی رشد شخصیت انکار اراده است (به ظاهر اسم آن زیاد توجه نکنید) و از نظر نیچه انسان وارسته سختی‌های زندگی را می‌پذیرد و با قدرت آن مواجه می‌شود. فروید توانسته با روانکاوی به عنوان اولین نوع روان‌درمانی آرمان نظری این دو را به عمل نزدیک کند.

۷.بالا رفتن همدلی و درک متقابل

یک تاثیر روان‌درمانی بهبود روابط میانفردی انسان است. شاید یونگ این جمله را به بهترین شکل چنین مطرح کرده باشد.

شناختن تاریکی‌های خویش، بهترین روش برای تعامل با تاریکی‌های دیگران است کارل گوستاو یونگ

کسی که نقاط ضعف خود را می‌پذیرد و آن را تغییر می‌دهد و به سمت خودپذیری نامشروط حرکت می‌کند و رابطه‌ی خوبی با افکار و احساسات خود دارد، توانایی بهتر درک کردن دیگران را پیدا می‌کند و قسمت‌های تاریک وجود آن‌ها را پس نمی‌زند. چنین فردی روابط عمیق‌تر و باکیفیت‌تری را تجربه می‌کند. به عبارتی با توجه به بند دو و هفت، فرد هوش هیجانی بالاتری پیدا می‌کند.

۸. شکوفا شدن استعداد

اگر فرد با خودش چنان‌که هست مواجه شود و آن را بپذیرد، جرئت روبرویی با پتانسیل‌های خود را کسب می‌کند. ترس از شکست و میل به جلب‌توجه را کنار می‌گذارد و در فرصت محدود زندگی‌اش سعی می‌کند بیشترین بهره را ببرد. وقتی از فروید در مورد تاثیر درمانی پرسیدند او به سادگی در دو کلمه آن را خلاصه کرد: عشق و کار.

۹. نوع‌دوستی

معمولاً فرد پس از مواجهه با مشکلات هیجانی‌اش در دوران کودکی و پشت سر گذاشتن فرآیند روان‌درمانی از بند مشکلات درونی خود رها می‌شود و روی کمک به دیگران تمرکز می‌کند. این فرد اصطلاحاً غم فردی‌اش به غم جمعی تبدیل می‌شود. مثلاً فردی که به خاطر تربیت اشتباهِ خانواده دچار روان‌رنجوری می‌شود، سعی می‌کند در رشته علوم تربیتی موفق شود و دوره‌های فرزندپروری برای خانواده‌ها برگزار کند. در فرآیند روانکاوی به این پاسخ، والایش می‌گویند.

جمع‌بندی

فرآیند روانکاوی بلندمدت طولانی و شاید به تعبیر برخی کلافه‌کننده است. هزینه آن زیاد است و وقت زیادی را می‌گیرد. با توجه به موارد گفته شده در مورد تاثیر روان‌درمانی شاید چنین سرمایه‌گذاری منطقی‌تر به نظر برسد. چنین درمانی نیاز دارد که فرد با درمانگر اتحاددرمانی خوبی برقرار کند و میل زیادی برای رشد کردن داشته باشد. همچنین شاید مهمترین عامل خود درمانگر باشد. روان‌درمانی روشی درگیر درگیر و دشوار است و هر لحظه ممکن است درمانگر دنیای خود را وارد درمان کند. برای همین درمانگر کارکشته در این زمینه اهمیت زیادی دارد. شاید اولین انتقاد به روان‌درمانی بلندمدت در زمان حاضر با توجه به شرایط کشور ما هزینه‌های زیاد آن باشد. اتفاقا باید متذکر بشوم که روان‌درمانی باعث می‌شود در شرایط فعلی قوی‌تر، پخته‌تر و سازگار تر شویم. جدای تاثیرات روانشناختی آن، روان‌درمانی تاثیرات مثبتی روی انطباق پیدا کردن با محیط می‌گذارد.

دکتر بهروز هاشمی

The post تاثیر روان‌درمانی بلندمدت و نتیجه آن در زندگی فرد appeared first on مجله تخصصی روانشناسی بهداشت روان.

اگر بخواهیم به زبان ساده تعریف درستی از عزت‌نفس داشته باشیم می‌توانیم آن را به صورت زیر معنی کنیم:
“باور به ارزشمند بودن خود، احساس مهم، خوب بودن و دوست داشتن خود و دیگران.”
در نتیجه رفتار، گفتار و افکار فردی که عزت‌نفس دارد برگرفته از همان باور و احساس خواهد بود. بعبارت دیگر عزت نفس یعنی داشتن خودبذیری نامشروط. یعنی ما خودمان را فارغ از هر اتفاق، ویژگی مثبت و منفی، موفقیت و شکست دوست داشته باشیم.

عزت‌نفس چه زمانی شکل می‌گیرد؟

روانشناسان معتقدند عزت‌نفس بین یک تا سه سالگی شکل می‌گیرد که بحرانی‌ترین مرحله رشد کودک است. در این دوره به دلیل اینکه کودک شروع به راه رفتن می‌کند چندین اتفاق مهم در زندگی او رخ می‌دهد:

• کنجکاوی برای کشف، تجربه و احساس دنیای پیرامون خود که با درد و لذت همراه است.
• توانمندی دور شدن از مادر به انتخاب خود و تجربه کردن آزادی.
• درک نادانی، ناتوانی و نیازمندی خود در کنار درک دانایی، توانمندی و قدرت بزرگ‌ترها برای رفع نیازهای کودک.
• تمرین انجام مستقل کارها (مثل رفتن به دستشویی).

اگر در این دوران بحرانی والدین رفتار درستی با کودک نداشته باشند و نیازهای او را به صورت درست و علمی برطرف نکنند و از طرف دیگر او را با تنبیه، تمسخر، تحقیر، تحمیل، تقصیر، ایجاد ترس، مقایسه، تهدید (دیگر دوستت نخواهم داشت)، فشار، زورگویی و عشق شرطی (اگر این کار را بکنی دوستت دارم وگرنه……) بزرگ کنند، عزت‌نفس او خدشه‌دار شده و در کودک دو باور بسیار مهم و حیاتی شکل می‌گیرد:

1. من بدم.
2. من ذاتاً ارزشمند، خواستنی و دوست‌داشتنی نیستم.

احساس بی‌ارزش بودن، حقارت، بی‌کفایتی، مهم نبودن، دیگران را برتر و بهتر و خود را کوچک و حقیر دانستن نتایج ناشی از دو باور ذکرشده است. به دنبال آن رفتار و گفتار شخص با کمبود عزت‌نفس نیز کاملاً بیانگر این باور و احساس است.

عوامل آسیب‌زننده به عزت‌نفس:

1. توجه کردن به نظرات و قضاوت اجتماعی؛
   مقدم بودن نظر دیگران بر نظر خودم.
2. مقایسه کردن اجتماعی؛
   مقایسه در حد ایده گرفتن خوب است.
3. سرزنش کردن به دلیل اشتباهات گذشته و سختگیری به خاطر آینده،
   انتظار زیاد از خود در مدت کوتاه و سرزنش خود که باعث افکار تکرارشونده منفی و نگه‌داشتن آنها می‌شود.
4. نحوه برخورد من با جسمم و مراقبت نکردن از آن؛
   داشتن سبک زندگی مناسب، داشتن برنامه و فعالیت و تغذیه مناسب و مواظبت از سلامت جسمی لازم است.
5. کسی که ارزشمندی او پایین هست، معمولاً از مکانیزم‌های دفاعی استفاده می‌کند.
   مثل انکار: من که روزی یک بار بیشتر سیگار نمی‌کشم.
6. عدم یکپارچه بودن و انسجام شخصیت؛
   مثال؛ خانواده برام خیلی مهم‌اند ولی بیشترین لحظات را در محل کار می‌گذرانم.
   من انسانیت را خیلی دوست دارم ولی اگر همکار از نظر مالی به کمک نیاز داشت، بی‌تفاوت باشم.

منبع

کانال روانشناسی نوین – @tiiinnk
کانال خدمات روانشناسی پل امید- @poleomidcilinic

The post عزت‌نفس چیست؟ appeared first on مجله تخصصی روانشناسی بهداشت روان.

اما هنگامی‌که عزت‌نفس پایینی داریم، خودمان و زندگی‌مان را به شکلی منفی‌تر و انتقادی‌تر می‌بینیم. هم‌چنین نسبت به حلِ چالش‌هایی که زندگی پیشِ روی‌مان قرار می‌دهد، احساس توانمندیِ کمتری می‌کنیم.

چه عواملی باعث پایین آمدن عزت‌نفس می‌شود؟

عزت‌نفس پایین اغلب از کودکی آغاز می‌شود. معلمان، دوستان، خواهرها و برادرها، والدین و حتی رسانه‌ها پیام‌های بسیاری به ما منتقل می‌کنند، هم مثبت و هم منفی. اما به دلایلی، پیامی که به ما القا می‌کند که «تو به‌اندازه‌ی کافی خوب نیستی» ماندگارتر است.

ممکن است این موضوع را تجربه کرده باشید که برآورده کردن انتظاراتِ دیگران از خودتان یا حتی انتظاراتِ خودتان از خودتان بسیار دشوار است.

استرس و رخدادهای سخت زندگی، مانند بیماری‌های سخت و شدید یا از دست دادن عزیزان، ممکن است اثری منفی بر عزت‌نفس انسان داشته باشد. شخصیت نیز ممکن در این موضوع نقش داشته باشد. برخی افراد به منفی اندیشیدن تمایل بیشتری دارند و برخی دیگر معیارهایی بسیار بالا و تقریباً دست‌نیافتنی برای خودشان در نظر می‌گیرند.

عزت‌نفس پایین چه تأثیری روی ما دارد؟

مشکلی که تفکرِ «من خوب نیستم» به وجود می‌آورد این است که با چنین ذهنیتی، شروع به بروز رفتارهایی می‌کنیم که نشانگر درستی آن باشند. «کریس ویلیامز» (Chris Williams)، استاد روان‌شناسیِ اجتماعی در دانشگاه گِلَسگو (University of Glasgow)، می‌گوید: «عزت‌نفس پایین، اغلب رفتارهای افراد را به‌گونه‌ای تغییر می‌دهد که این موضوع را تأیید می‌کند که آن فرد توانایی انجام کارها را ندارد یا فرد چندان خوبی نیست.»

اگر عزت‌نفس یا اعتمادبه‌نفس پایینی داشته باشید، ممکن است از قرار گرفتن در موقعیت‌های اجتماعی دوری‌کنید، از امتحان کردن چیزهای تازه اجتناب کنید و از رویارویی با مسائل چالش‌برانگیز بپرهیزید.

دکتر ویلیامز می‌گوید: «اجتناب از چالش‌ها و موقعیت‌های دشوار، در کوتاه‌مدت، احساس امنیت بسیار بیشتری به شما می‌دهد. اما در بلندمدت، این دوری گزینی می‌تواند کاملاً به ضررتان تمام شود، زیرا تردیدها و ترس‌های نهانتان را تقویت می‌کند. این کار قانون بی‌فایده‌ای را به شما آموزش می‌دهد که تنها راه انطباق با مسائل، اجتناب از آنها است.»

زندگی کردن با عزت‌نفس پایین به‌سلامت روانی شما آسیب می‌زند و منجر به مشکلاتی مانند افسردگی و اضطراب می‌شود. حتی ممکن است عادات زیان‌باری مانند سیگار کشیدن یا اعتیاد به الکل پیدا کنید و به‌عنوان راهی برای انطباق با مسائل از آنها استفاده کنید.

چطور عزت‌نفس بالایی داشته باشیم؟

برای تقویت عزت‌نفس، باید باورهای منفی‌ای را که نسبت به خودتان دارید، شناسایی کنید و آنها را به چالش بکشید.

دکتر ویلیامز می‌گوید: «شما باید باورهایتان را بررسی کنید و ببینید که چگونه آنها را کسب کرده‌اید و چرا به آنها باور دارید. آنگاه به‌طور فعال شروع کنید به جمع‌آوری و نوشتن شواهدی که آنها را نقض می‌کند.»

شناسایی اندیشه‌های منفی‌ای را که درباره‌ی خودتان دارید، یاد بگیرید. برای مثال، ممکن است به خودتان بگویید که برای درخواست یک شغل جدید، «زیادی احمق» هستید یا اینکه «هیچ‌کس به شما اهمیت نمی‌دهد». دکتر ویلیامز پیشنهاد می‌دهد که این افکار منفی را شناسایی کنید و آنها را روی یک تکه کاغذ یا یک دفتر خاطرات یادداشت کنید و از خودتان بپرسید که سروکله‌ی این افکار منفی از چه زمانی پیداشده است.

سپس، شروع به یادداشت کردن شواهدی کنید که این باورهای منفی را به چالش می‌کشند. «من در حل جدول کلمات متقاطع مهارت زیادی دارم.» یا «خواهرم هفته‌ای یک بار تلفن می‌زند تا باهم حرف بزنیم.» همچنین سایر چیزهای مثبتی را که درباره‌ی خودتان می‌دانید، بنویسید. مثلاً «من آدم باملاحظه‌ای هستم» یا «آشپزی من عالی است» یا «دیگران به من اعتماد دارند». همچنین حرف‌های خوبی را که دیگران درباره‌تان می‌زنند، نیز بنویسید.

هدفتان این باشد که دست‌کم پنج مورد در فهرستتان یادداشت کنید و به‌طور منظم موارد دیگر را به آن اضافه کنید. سپس این فهرست را جایی قرار دهید که بتوانید آن را ببینید. با این کار می‌توانید به یاد بیاورید که چقدر خوبید!

دکتر ویلیامز می‌گوید: «این کار برای این است که به افراد کمک کند تا متوجه شوند که مانند هر کس دیگری، در کنار نقاط ضعف، نقاط قوت هم دارند و همچنین اینکه شروع به تشخیص این نقاط قوت در خودشان کنند.»

او می‌گوید: «ممکن است اعتمادبه‌نفس پایین شما در زمان حال، به خاطر اتفاقاتی باشد که در زمان کودکی و نوجوانی‌تان رخ‌داده‌اند. اما در هر سنی که باشید می‌توانید رشد کنید و راه‌های جدیدی برای شناخت خودتان پیدا کنید.»

سایر روش‌ها برای تقویت عزت‌نفس

در ادامه، روش‌های ساده‌ی دیگری را که به شما کمک می‌کنند تا احساس بهتری نسبت به خودتان داشته باشید، می‌خوانید.

مواردی را که در آنها مهارت دارید، پیدا کنید

همه‌ی ما بالاخره در موضوعی دانش یا مهارت داریم. حالا این موضوع می‌تواند آشپزی باشد یا خوانندگی یا حل جدول و معما یا حتی توانایی دوست شدن با دیگران. همه‌ی ما دوست داریم کارهایی را که در آنها مهارت داریم، انجام دهیم تا حال و حوصله‌مان سر جا بیاید.

روابط مثبت ایجاد کنید

اگر افرادی را می‌شناسید که بودن با آنها حالتان را می‌گیرد و باعث می‌شود حس بدی پیدا کنید، سعی کنید زمان کمتری را در کنارشان بگذرانید یا حتی به آن‌ها بگویید که درباره‌ی حرف‌ها یا رفتارهایشان چه احساسی دارید. به دنبال روابطی باشید که در آنها طرف مقابلتان، فرد مثبت‌اندیشی است و شمارا تحسین و تشویق می‌کند.

با خودتان مهربان باشید

دکتر ویلیامز می‌گوید: «با خودتان مهربان باشید. این یعنی در زمان‌هایی که احساس می‌کنید رفتاری خودمنتقدانه در پیش‌گرفته‌اید، با خودتان مهربان و ملایم باشید. به این فکر کنید که در چنین موقعیتی با دوستانتان چگونه رفتار می‌کردید. چون ما اغلب به دیگران توصیه‌های بسیار بهتری می‌کنیم تا به خودمان.»

جسور و قاطع باشید

قاطع بودن به این معنا است که به نظرات و نیازهای دیگران احترام بگذارید و از آنها نیز همین توقع را داشته باشید.

یکی از راه‌های این کار این است که به رفتار افرادی که قاطعانه عمل می‌کنند، نگاه کنید و کارهای آنها را تکرار کنید. دکتر ویلیامز می‌گوید: «این کار به این معنا نیست که به چیزی که نیستید، تظاهر کنید. بلکه به این معناست که اشارات و نکاتی را از افرادی که تحسینشان می‌کنید، بیاموزید و اجازه دهید که خود واقعی‌تان پدیدار شود. فایده‌ای ندارد که یک‌باره بگویید «من می‌خواهم «کریس هوی» (Chris Hoy)، قهرمان جهانی دوچرخه‌سواری، باشم، اما شاید بتوانید دوچرخه‌تان را از انباری بیرون بیاورید و بعد از مدت‌ها دوباره کمی دوچرخه‌سواری کنید.»

نه گفتن را بیاموزید

افرادی با عزت‌نفس پایین اغلب احساس می‌کنند که مجبورند همیشه به دیگران بگویند «بله»، حتی وقت‌هایی که واقعاً تمایلی به این کار ندارند. خطرات این کار آن است که می‌تواند شما را به فردی تحت‌فشار، بی‌میل، خشمگین و افسرده تبدیل کند.

«در بیشتر مواقع، نه گفتن مشکلی در روابطتان ایجاد نمی‌کند. در پیش گرفتن رویه‌ی «تکرار مکررات» شاید کمک‌کننده باشد. نه گفتن را به روش‌های گوناگون تکرار کنید تا جایی که دیگران پیامتان را دریافت کنند.»

خودتان را به چالش بکشید

همه‌ی ما گهگاهی در انجام بعضی کارها عصبی می‌شویم یا می‌ترسیم. افراد دارای عزت‌نفس بالا اجازه نمی‌دهند که احساساتشان آنها را از انجام کارهای تازه یا چالش‌برانگیز منصرف کند. برای خودتان هدفی تعریف کنید، مانند رفتن به یک کلاس ورزشی یا شرکت در یک مناسبت اجتماعی. دستیابی به اهدافتان موجب تقویت عزت‌نفستان می‌شود.

اگر این کارها جواب ندادند چه کنیم؟

شاید حس می‌کنید برای نگاه کردن به خودتان با دیدی مثبت‌تر، نیاز به کمک دارید. صحبت‌درمانی، مانند مشاوره یا رفتاردرمانی‌ِ شناختی می‌توانند کمکتان کنند. پزشک عمومی‌تان می‌تواند انواع مختلف این درمان‌ها را برایتان توضیح دهد و بگوید که کدام‌یک در محدوده‌ی سکونت شما در دسترستان هستند.

سوالات خود را در بخش کامنت مجله بهداشت روان مطرح کنید تا متخصص روانشناس به شما پاسخ دهد.

منبع

چطور

The post عزت‌نفس یا خودپذیری نامشروط appeared first on مجله تخصصی روانشناسی بهداشت روان.