این روشی است که متفکران بزرگی مثل بنجامین فرانکلین برای بالا بردن سرعت یادگیری استفاده می‌کرده‌اند. مغز وقتی محرک تازه‌ای دریافت می‌کند در پذیرنده‌ترین موقعیت خود قرار دارد و بعضی متخصصان بر این باورند که بیشترین یادگیری در ۲۰ ساعت اول مواجهه با محرک اتفاق می‌افتد؛ پس از آن فرآیند یادگیری کند می‌شود.

حال این امر یادگیری زبان روسی، عربی یا چینی است یا نواختن ویولن‌سل یا فلوت یا شاید فیزیک کوانتوم. مغز ما توانایی یادگیری هر چیزی را دارد، مهم نیست که چقدر دشوار باشد و سرعت یادگیری می‌تواند بسیار بالا باشد، حداقل در شروع کار.

تحقیقات نشان می‌دهد که بیشتر زمان یادگیری مفید بین شروع یادگیری تا ۲۰ ساعت اول یادگیری و ابتدای آشنایی با موضوع یا مهارت جدید است.

مغز ما در مواجهه با موضوعی جدید پذیرش بیشتری برای اطلاعات تازه دارد، این علاقه با تکرار محرک مدام کند می‌شود

این زمانی است که سرعت دریافت اطلاعات در مغز در بالاترین حد خود است، این امر به دلیل میزان علاقهٔ فرد و ظرفیت مغز برای واکنش در برابر محرک وارد شده است.

هرمان ابینگ‌هاوس، فیلسوف و روان‌شناس آلمانی قرن نوزدهم، یکی از اولین تحقیقات را در زمینهٔ چگونگی پردازش اطلاعات جدید در مغز انجام داد.

او ایدهٔ منحنی سرعت یادگیری را مطرح کرد: ارتباط میان مهارتی جدید با مقدار زمانی که برای یادگیری آن لازم است.

برای نشان دادن آن بر روی نمودار، شما باید «اطلاعات» را در بر محور عمودی یا محور Y ‌ قرار دهید و «زمان» را بر محور افقی یا محور X قرار دهید.

ابینگ‌هاوس دریافت که در چند ساعت اول، هرچه رمان بیشتری برای یادگیری موضوع جدیدی صرف شود، اطلاعات بیشتری جذب مغز می‌شود، منحنی روی نمودار خیلی سریع بالا می‌رود.

اما پس از مدتی، گنجایش مغز برای یادگیری به صورت یکنواخت درمی‌آید: هرچند انتظار داریم که با مقدار زمانی که صرف یادگیری می‌کنیم، در آن زمینه به کمال برسیم اما یادگیری و اندوختن اطلاعات با سرعت بالا در مغز متوقف شده است.

امروزه، نمودار ابینگ‌هاوس روشی برای ارزیابی زمان لازم برای فراگیری مهارتی جدید است و معمولاً در دنیای کسب‌وکار برای ارزیابی بهره‌وری به‌کار می‌رود.

وقتی ما شروع به یادگرفتن چیزی تازه می‌کنیم، دورهٔ زمانی ۲۰ ساعتهٔ ابتدای یادگیری بسیار فشرده و مفید است، چون با محرک تازه‌ای روبه‌رو شده‌ایم و مغز ما طوری طراحی شده است که نسبت به محرک‌های تازه واکنش نشان می‌دهد و بیشترین میزان اطلاعات را در مورد آن جذب می‌کند.

به مرور زمان، محرک تکراری و واکنش مغز ضعیف‌تر می‌شود و جریان سرعت یادگیری متوقف می‌شود، به این مرحله خوگیری می‌گویند، دوره‌ای که مهارت‌ها را با سرعت کمتری یاد می‌گیریم.

به همین دلیل است که وقتی دربارهٔ موضوع جدیدی مطالعه می‌کنیم، هر چقدر هم پیچیده باشد، بیشتر یادگیری ما زود و سریع است، پیش از آنکه کند شود.

روش یادگیری خودتان را پیدا کنید

جاش کافمن، نویسندهٔ آمریکایی که راه و روش بهره‌وری بیشتر را آموزش می‌دهد، از کسانی است که به نیروی لحظات اول یادگیری بسیار باور دارد.

این پیش‌فرض مبنای نگارش کتاب پرفروش او «۲۰ ساعت اول، چگونه در یادگیری هر چیزی استاد شویم» است.

او پیشنهاد می‌کند که موضوع را به بخش‌های کوچک قابل‌فهم تقسیم کنیم، هر چیزی که حواسمان را پرت می‌کند کنار بگذاریم و هر روز ۴۵ دقیقه بر آن موضوع تمرکز کنیم.

در هر زمینه شاید متخصص نشوید اما به هر حال آنچه فقط در ۲۰ ساعت یادگیری دریافت می‌کنید (که به طور معمول باید یک ماه برای یادگرفتن آن وقت صرف کنید) آن‌قدر خوب هست که شما را از موانع دلسردی و ناامیدی عبور دهد.

وقتی در مهارت جدید صلاحیت و کارایی پیدا کردید، می‌توانید برای به کمال رسیدن در آن تلاش کنید.

یکی دیگر از روش‌های یادگیری مهارت‌های جدید روش «قانون ۵ یک ساعت» است: یعنی ۵ روز در هفته هر روز یک ساعت برای یادگیری موضوعی تازه وقت بگذارید.

بنجامین فرانکلین، بنیان‌گذار ایالات‌متحده، یکی از معروف‌ترین مدافعان این نوع یادگیری آگاهانه بود. این تلاش که هر روز زمانی را به اندیشیدن و یاد گرفتن موضوعی تازه اختصاص دهیم.

فرانکلین حداقل هر روز، از دوشنبه تا جمعه، یک ساعت را به یاد گرفتن موضوعی جدید و تازه اختصاص می‌داد.

وقتی او به قدر کافی دربارهٔ موضوع انتخابی می‌دانست، به موضوع دیگری می‌پرداخت و در تمام زندگی‌اش این کار و روش را ادامه داد.

بنا به نظر متخصصان در این زمینه، اگر ما قانون ۵ روز و هر روز یک ساعت را رعایت کنیم، هر چهار هفته می‌توانیم مهارت جدیدی یاد بگیریم. فقط باید پشتکار و اشتیاق داشته باشیم.

ایدهٔ یادگیری آگاهانه در سراسر جهان هزاران دنباله‌رو و پیرو دارد و روش‌های گوناگونی برای آن وجود دارد.

وقتی از افراد اهل کسب‌وکار مثل اپرا وینفری، بیل گیتس، ایلان ماسک، وارن بافت یا مارک زاکربرگ دربارهٔ راز موفقیتشان می‌پرسیم همه می‌گویند که به یادگیری آگاهانه علاقه‌مندند.

اگر می‌خواهید در این مسیر قدم بگذارید و یادگیری مداوم را شروع کنید، به دو نکتهٔ اساسی باید توجه کنید:

میل و شور و اشتیاق برای ادامهٔ یادگیری و انضباط شخصی برای تحقق آن.

منبع

بی‌بی‌سی

The post سرعت یادگیری را چطور زیاد کنیم؟ appeared first on مجله تخصصی روانشناسی بهداشت روان.

در حافظه انسان هیچ‌چیزی پاک نمی‌شود، فقط در مواردی فراموش می‌شود. رویدادها اگر با موضوع مهم یا هیجان خاصی تداعی داشته باشند ساده‌تر به یاد آورده می‌شوند.

همچنین اتفاقات فراموش‌شده را با استفاده از هیپنوتیسم می‌توان به یاد آورد. حافظه با هیجان ارتباط نزدیک دارد و اگر هیجان از ساختار حافظه انسان گرفته شود همه‌چیز از بین می‌رود.

انواع داده‌ها در حافظه

1. رویدادها: همان خاطرات و تجارب زندگی هستند. رویدادها دارای هیجان هستند. تجربه‌های اوج در بخش خاطرات حافظه انسان هستند.
2. داده‌هایی از جنس عمل: مهارت‌های انسان از نوع حافظه عمل هستند. پیچیده‌ترین مهارت انسان مهارت نوشتن است. راه رفتن، دویدن، دوچرخه‌سواری و … از این نوع حافظه می‌باشند.
3. داده‌هایی از جنس علم (معنایی): سواد و آنچه یاد می‌گیریم مربوط به این قسمت می‌باشد.

حافظه نا آشکار

نوعی از حافظه که در یادگیری مهارت‌ها نقش دارد بی‌آنکه به یاد آوریم چه تجاربی موجب افزایش مهارت شده است. مثلاً راه رفتن، بستن بند کفش

حافظه آشکار

یادآوری چیزی که در زمان و مکان معین رخ داده است.

سه تمایز عمده در زمینه حافظه

1. تمایز اول مربوط به مراحل حافظه رمزگردانی، اندوزش و بازیابی
2. با ذخیره‌سازی کوتاه‌مدت یا بلندمدت اطلاعات سروکار دارد
3. مربوط به ذخیره‌سازی انواع اطلاعات مثلاً نظاماتی برای امور واقع و نظاماتی دیگر برای مهارت‌ها

مراحل حافظه

1. رمزگردانی: به تبدیل اطلاعات به‌نوعی رمز یا بازنمایی قابل‌قبول برای حافظه اطلاق می‌شود.
2. اندوزش: عبارت است از نگه‌داری اطلاعات رمزگردانی شده.
3. بازیابی: فرایندی است که از طریق آن اطلاعات از حافظه فراخوانده می‌شود.

حافظه فعال

یادهایی است که تنها به مدت چند ثانیه ذخیره می‌شوند اما حتی در مواردی که اطلاعات را برای چند ثانیه به حافظه می‌سپاریم باز هم حافظه شامل سه مرحله است. مناطق پیشانی قشر مخ در حافظه فعال دخالت دارند. بعضی بیماران حتی عبارات چند کلمه‌ای را به‌درستی تکرار نمی‌کنند اما حافظه درازمدتشان مشکل ندارد.

حافظه درازمدت

اگر اطلاعات را برای مدت طولانی نیاز داشته باشیم در حافظه درازمدت ذخیره می‌شود. هیپوکامپ در حافظه درازمدت نقش اساسی دارد. هیپوکامپ در بخش میانی قطعه گیجگاهی قرار دارد. بیماران یادزدودگی بخش میانی قطعه گیجگاهی از به خاطر سپردن طولانی اطلاعات ناتوان ولی در موارد کوتاه‌مدت مشکل ندارند.

حافظه حسی یا تصویری

در تداوم و استمرار محرک‌هایی که به‌صورت لحظه‌ای عرضه می‌شوند مفید است. اما نقش به‌مراتب کمتری در تفکر و یادآوری هشیار ایفا می‌کند.

نظرات خود را برای مجله بهداشت روان ارسال کنید

منبع

دوستی

The post انواع حافظه appeared first on مجله تخصصی روانشناسی بهداشت روان.

خواب و حافظه رابطه پیچیده‌ای با هم دارند! اما محققان ثابت کرده‌اند که استراحت خوب شبانه، ابزار مناسبی جهت مقابله با فراموشی است. یکی از دلایل آن می‌تواند این باشد که به هنگام خواب، مغز تمام فعالیت‌هایی را که در طول روز قبل داشته است، دوباره تکرار می‌کند.

به گزارش نوروسافاری به نقل از انترپرنر، در یک مطالعه جدید که در مجله کورتکس گزارش‌شده است تلاشی برای درک بیشتر این رابطه انجام‌شده است: آیا ممکن است که نقش خواب فقط جلوگیری از محو شدن خاطرات نباشد؟ آیا خواب می‌تواند بازیابی خاطرات فراموش‌شده را هم تسهیل کند؟

اگر این نظریه درست باشد، خواب نه تنها “وضوح و دقت خاطرات” موجود را افزایش می‌دهد بلکه باید بتواند قفل خاطراتی را که از دسترس خارج شده‌اند را باز کند.

برای پاسخ به این پرسش، نیکولاس دامی، استاد دانشگاه اکستر، آزمایشی را انجام داده است که در آن ۷۲ نفر در طول ۴۵ دقیقه، یادگیری ۲۴ کلمه ساختگی بی‌معنی (مانند frenzilk) را انجام می‌دادند. بلافاصله پس‌ازآن، برای آزمایش یادآوری کلمات، شرکت‌کنندگان سه دقیقه وقت داشتند تا تمامی واژه‌هایی را که از لیست اولیه به خاطر می‌آوردند را در برگه‌ای ثبت کنند.

در مرحله بعد، گروه به دو بخش تقسیم شد. نیمی از افراد به مدت ۱۲ ساعت بیدار مانده، درحالی‌که نیمه دیگر به خواب شبانه رفتند. در پایان دوره ۱۲ ساعته، هر دو گروه مورد بررسی قرار گرفتند تا مشخص شود که تا چه میزان کلمات جعلی را به یاد می‌آورند.

به‌طورکلی، شرکت‌کنندگانی که خوابیده بودند نسبت به کسانی که بیدار مانده بودند عملکرد بهتری داشتند. کسانی که خوابیده بودند، ۶۸ درصد از کلمات ساختگی که در اولین آزمایش به یاد می‌آورند را هنوز به یاد داشتند. کسانی که بیدار مانده بودند، تنها ۴۶ درصد از لغات یاد گرفته‌شان را به یاد داشتند. این یافته تحقیقات قبلی را در این مورد تأیید می‌کند: “خواب یاور حافظه است!”

ولی دامی علاقه اصلی‌اش بیشتر به لغات “تازه به دست آمده” بود، کلماتی که شرکت‌کنندگان قادر به یادآوری در آزمون اولیه نبودند، اما ۱۲ ساعت بعد، در آزمون مجدد به یاد می‌آوردند. در این مورد، تفاوت بین دو گروه بسیار زیاد بود. شرکت‌کنندگانی که نخوابیده بودند، حدود ۷ درصد از کلمات ساختگی را که در آزمون اول به یاد نمی‌آوردند، ۱۲ ساعت بعد، در آزمون دوم به یاد آوردند این رقم برای شرکت‌کنندگانی که خوابیده بود، به ۱۷ درصد افزایش یافت.

البته، این مطالعه، یک مطالعه نسبتاً کوچک است، اما نشان می‌دهد که ممکن است خواب اجازه دهد تا مغز به باز کردن قفل خاطرات ضعیف و متزلزل بپردازد. درحالی‌که دامی ذکر می‌کند تحقیقات بیشتری برای تشخیص اینکه چرا این اتفاق می‌افتد موردنیاز است، معتقد است که هنگامی‌که می‌خوابیم، خاطرات اخیر با سرعت بیشتری در هیپوکامپ بازپخش می‌شوند، که در نتیجه در فردی که این خاطرات را تجربه مجدد می‌کند، منجر به “تقویت و افزایش قابلیت دسترسی” به این خاطرات می‌شود.

اگر این تحقیق تکرارپذیر باشد، پیامدهایی فراتر از آموزش‌وپرورش خواهد داشت. دامی معتقد است: “اگر چه در این مطالعه، مواد آموزشی مربوط به زبانشناسی بود، ولی این یافته‌ها به‌خصوص برای کسانی که با قربانیان یا شاهدان صحنه‌های جرم و جنایت مصاحبه می‌کنند، مفید است.”

اگر شما به دنبال یک نکته عملی و کاربردی از این تحقیق باشید، اجازه بدهید این باشد: خواب دوست حافظه است.

او همچنین می‌گوید: “مطالعه در صبح روز امتحان، ایده جالبی نیست!”

بنابراین دفعه بعد که در حال آماده کردن خود برای یک آزمون، ارائه، یا هر چیز دیگری هستید که نیاز به حفظ اطلاعات دارد، مطمئن شوید که زمان کافی برای استراحت قبل از آن کنار گذاشته باشید؛ برای جلوگیری از احساس وحشتناک رسیدن به چیزی در ذهنتان که شما فکر می‌کنید می‌دانید، ولی فقط می‌بینید که به یک نحوی، به طور معجزه‌آسا و ناجوری، از ذهنتان رفته است!

لینک مقاله این تحقیق در ژورنال کورتکس:

Sleep not just protects memories against forgetting, it also makes them more accessible

منبع

نوروسافاری

The post امکان بازیابی خاطرات فراموش‌شده در خواب appeared first on مجله تخصصی روانشناسی بهداشت روان.

اگرچه روانشناسی شناختی یا Cognitive Psychology اصطلاح نسبتاً جدیدی است و صرفاً چند دهه از عمر آن می‌گذرد، اما موضوعات موردبحث و دغدغه‌های آن، چند هزار سال است که ذهن انسان را به خود مشغول کرده است.

روانشناسی شناختی مهم‌ترین ویژگی انسان را در دریافت اطلاعات از محیط و پردازش اطلاعات در درون خود می‌داند و به این سؤال مهم می‌پردازد که آنچه ما ذهن می‌نامیم، چیست و چگونه کار می‌کند؟

تاریخچه روانشناسی شناختی

قاعدتاً تاریخ فلسفه با افلاطون شروع نمی‌شود و قبل از او هم انسان درگیر پرسش‌های فلسفی بوده است.

اما بر اساس آنچه در تاریخ مکتوب برایمان مانده، افلاطون یکی از نخستین کسانی است که می‌توان گفت به زبان امروزی، به موضوع روانشناسی شناختی توجه داشته است.

افلاطون و چالش حافظه

افلاطون این سؤال را از خود می‌پرسید که حافظه چگونه کار می‌کند؟

پاسخی که پیشنهاد می‌کرد این بود که چیزی شبیه موم در وجود ما هست که با هر اتفاق و رویدادی، خراشی روی آن ایجاد می‌شود.

وقتی او با تفاوت حافظه انسان‌ها مواجه می‌شد می‌گفت که احتمالاً کیفیت آن موم و سختی آن بین ما انسان‌ها تفاوت دارد.

اگر چه این دیدگاه بسیار ساده و ابتدایی به نظر می‌رسد، اما یک ویژگی بسیار مهم دارد که با نگاه امروز انسان به مغز و حافظه شبیه است.

او بین ساختار و محتوا در حافظه تمایز قائل نمی‌شود. همان‌طور که امروز هم می‌دانیم حافظه، توسط اتصالات نورونی شکل می‌گیرد و در واقع، ساختار مغز و محتوای آن یک چیز هستند.

در فرهنگ خودمان هم در این زمینه، کسانی مثل ابن‌سینا به مدل تفکر افلاطونی بسیار نزدیک هستند.

دکارت و ذهن

اگر چه توجه به مغز و ذهن و ذهنیت، در تمام قرن‌های اخیر وجود داشته است، اما بعد از افلاطون باید دکارت را به عنوان نقطه‌ی مهمی در تاریخ ذهن و ذهن شناسی موردتوجه قرار داد.

دکارت بر خلاف افلاطون بر این باور بود که باید بین مغز و ذهن تمایزی قائل شد. او نور و گرما را به عنوان مثال مطرح می‌کرد. می‌گفت نور، ما را گرم می‌کند. اما گرما هویتی مستقل است. بنابراین، نگاه افلاطونی که ظرف و مظروف را یکی در نظر می‌گیرد، ممکن است درست نباشد.

از دکارت تا قرن بیستم

تقریباً از زمان دکارت به بعد، هر فیلسوف یا دانشمند بزرگی که در تاریخ علم و فلسفه می‌شناسیم، اشاره یا اشاره‌هایی به مغز و ذهن و کارکرد آن داشته است.

مثلاً می‌بینیم جان لاک، این فرض را مطرح می‌کند که مغز انسان همه چیز را در قالب تصویر ذخیره می‌کند.

بعد از او، منتقدان دیگری را می‌بینیم که می‌گویند چنین فرضی نادرست یا لااقل ناقص است. چون مفاهیم انتزاعی مانند عدالت یا حقیقت در قالب هیچ تصویری قابل ذخیره نیستند.

در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، مطالعات در مورد مغز و حافظه و سیستم شناختی، کمی علمی‌تر و جدی‌تر شد.

ویلهلم وونت (Wilhelm Wundt) یکی از معروف‌ترین محققان این دوره است که می‌کوشید به جای بحث‌های فلسفی، با علم و تحقیق به این حوزه بپردازد. اما روش مورد استفاده‌اش درون‌نگری بود. یعنی از انسان‌ها می‌خواست با خود فکر کنند و ببینند که چگونه فکر می‌کنند؟

به نظر می‌آید همه چیز خوب است و اگر افراد بسیاری جواب مشابهی بدهند، محققان می‌توانند در مورد حافظه بصری به نتایجی برسند.

اما فرض کنید تعدادی پیدا می‌شوند و می‌گویند: نه. مستقیم در ذهن ما ثبت شده بود که گوش گربه مثلثی است و ما هیچ تصویری را به ذهن نیاوردیم و مستقیم جواب دادیم.

به همین سادگی، کل تحقیق زیر سؤال می‌رود. چون هیچ روشی نداریم که بدانیم تا چه حد درست می‌گوییم.

وقتی در مطالعه و تحقیق، به انسان‌ها بگویید که به درون خود مراجعه کنند و نظر بدهند، هرگز نمی‌توانید از صحت حرفی که می‌زنند مطمئن شوید.

ظهور رفتارگراها

اگر محدودیت‌های مطالعه روی مغز و ذهن را در نظر بگیرید و به ضعف روش درون‌نگری که مورد اشاره قرار گرفت توجه کنید، می‌توانید تصور کنید که ظهور روانشناسی رفتارگرا و کسانی مانند پاولوف و اسکینر، چگونه روانشناسی شناختی را تا حد زیادی به سکوت و خفقان فرو برد.

روانشناسان رفتارگرا رفتارهای قابل‌مشاهده را بررسی می‌کردند. محرک‌ها هم قابل اندازه‌گیری بودند. بحث‌هایی مثل شرطی‌سازی با دقتی در حد دقت مهندسی قابل‌اندازه‌گیری بود.

دیگر در این میان کسی به خیال‌پردازی‌ها و نظریه‌سازی‌های روانشناسان شناختی توجه نمی‌کرد و رویکرد شناختی چندان مورد رغبت و استقبال محیط‌های دانشگاهی نبود.

منظور از انقلاب شناختی یا Cognitive Revolution چیست؟

هم‌زمان با ظهور کامپیوتر و رشد تدریجی فناوری اطلاعات، دوباره روانشناسی شناختی قدرت گرفت.

این بار، همه احساس می‌کردند که کامپیوترها تا حد زیادی به ذهن انسان شبیه هستند و در خیلی از موارد، می‌توانند جایگزین مغز انسان باشند.

دیگر حرف روانشناسان رفتاری که می‌گفتند انسان یا حیوان را جعبه‌ی سیاه در نظر بگیرید و فقط به محرک و پاسخ فکر کنید، خریدار نداشت.

حالا سؤال این بود که داخل مغز چه می‌گذرد؟ مغز چگونه مطالب را به خاطر می‌سپارد؟ چگونه انتخاب می‌کند؟ چگونه یاد می‌گیرد؟

این سؤال‌ها هم می‌توانست به رشد صنعت کامپیوتر کمک کند و هم احساس می‌شد که کامپیوترها می‌توانند به ما ایده بدهند که داخل مغز چه می‌گذرد.

ضمناً به خاطر داشته باشید که رشد تکنولوژی در مهندسی پزشکی و به وجود آمدن ابزارهایی برای اندازه‌گیری فعالیت مغز (از جمله دستگاه fMRI) به‌تدریج از سیاه بودن این جعبه‌ی سیاه کاست و مغز را به جعبه‌ای خاکستری برای ما تبدیل کرد.

جعبه‌ای که می‌شد بیش از گذشته از درون آن مطلع شد.

بدین ترتیب، روانشناسی شناختی چنان اوج گرفت که در تاریخ رویکردهای روانشناسی از آن به‌عنوان انقلاب شناختی یاد می‌کنند.

سؤال‌های کلیدی در رویکرد شناختی چیست؟

بعدازاین مقدمات، می‌توانیم به این سؤال بپردازیم که چه حوزه‌هایی در روانشناسی شناختی موردتوجه قرار می‌گیرند و امروزه، پاسخ چه سؤال‌هایی را باید به کمک علم روانشناسی شناختی جستجو کرد؟

موارد زیر از جمله موضوعات موردبحث در روانشناسی شناختی هستند:

ادراک در ذهن ما چگونه اتفاق می‌افتد؟ ما چطور اطلاعات جهان اطراف را دریافت و پردازش می‌کنیم؟

حافظه چیست؟ حافظه انسان چگونه کار می‌کند؟ چه می‌شود که برخی از ما حافظه قوی‌تر یا ضعیف‌تر از دیگران داریم؟

وقتی می‌گوییم مغز روی یک موضوع تمرکز می‌کند یا میزان توجه من کم یا زیاد است، واقعاً چه اتفاقی در مغز می‌افتد؟ روانشناسی می‌تواند چه کمک‌هایی در زمینه مدیریت توجه ارائه دهد؟

تصمیم‌گیری و انتخاب چگونه انجام می‌شود؟ طی چه فرایندی مغز ما به نتیجه می‌رسد که یک گزینه را انتخاب کند و سایر گزینه‌ها را کنار بگذارد؟

فرایند حل مسئله چیست؟ چه می‌شود که مهارت حل مسئله در برخی از ما قوی و در برخی دیگر ضعیف است؟ آیا واقعاً حل مسئله از جنس مهارت است؟ آیا می‌توانیم بگوییم انسان، در تشخیص و حل مسئله، از سایر موجودات زنده توانمندتر است؟

شبیه‌سازی ذهنی چیست و چگونه اتفاق می‌افتد؟ ما می‌دانیم که می‌توانیم خودمان را داخل خانه‌ای که نخریده‌ایم تصور کنیم و بر این اساس، در مورد ارزش اقتصادی یک خانه تصمیم بگیریم. این کار چگونه در مغز روی می‌دهد؟ چنین قابلیتی چه فرصت‌ها و تهدیدهایی برای ما ایجاد می‌کند؟

این سیستم شناختی، چه خطاهایی دارد؟ خطاهای شناختی مغز ما چیست؟

رویکرد شناختی در آموزش و یادگیری چیست؟

قطعاً می‌تواند حدس بزنید که این نگاه به آموزش که در آن تشویق و تنبیه و چوب معلم نقش مهمی ایفا می‌کند، نگاه اسکینری یا نگاه روانشناسی رفتارگرا است.

نگاهی که به درون انسان کاری ندارد و معتقد است که یادگیری، آموزش و تربیت، با پاداش یا تنبیه و شرطی‌سازی شکل می‌گیرد.

اما رویکرد روانشناسی شناختی به آموزش بسیار متفاوت است.

رویکرد روانشناسی شناختی به آموزش

روانشناسی شناختی، مغز انسان را یک ماشین بسیار پیچیده‌ی یادگیری با فرایندهای متعدد و درهم‌تنیده می‌داند.

این علم می‌کوشد این سیستم پیچیده غیرقابل درک را به بخش‌های مختلف تقسیم کرده و عملکرد هر بخش را موردتوجه قرار دهد.

وقتی در علم روانشناسی شناختی از دانش‌آموز و دانشجو و کلاس درس یا یادگیری در محیط حرف می‌زنیم، به نکاتی ازاین‌دست توجه می‌شود:

چه می‌توان کرد که حافظه دانشجو و دانش‌آموز، موضوعات را بهتر به خاطر بسپارد؟

فکر کردن درست را چگونه می‌توان به انسان‌ها آموخت؟ به شکلی که سوگیری‌های آنها به حداقل ممکن کاهش یابد؟

انسان‌ها چگونه می‌توانند آنچه را آموخته‌اند در سطحی مجردتر به خاطر بسپارند و سپس با استفاده از آنالوژی دوباره آنها را در فضاهای کاربردی دیگر مورد استفاده قرار دهند؟

مغز چگونه محفوظات خود را به دانش تبدیل می‌کند و با ترکیب دانسته‌ها، دانش‌های جدید، مفروضات جدید و نظریه‌های جدید می‌سازد؟

رشته روانشناسی شناختی در دانشگاه‌ها

امروز، رشته روانشناسی شناختی به حدی گسترده شده که در بسیاری از دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزشی جهان، در مقطع کارشناسی ارشد به عنوان یک رشته مستقل موردتوجه قرار می‌گیرد.

خوشبختانه در کشور ما هم، می‌توان روانشناسی شناختی و علوم شناختی را به عنوان یک رشته یا گرایش در مقطع کارشناسی ارشد انتخاب کرد.

در مقطع کارشناسی ارشد این رشته، در کنار درس روانشناسی شناختی، مباحث دیگری مانند زبان‌شناسی، مدل‌سازی شناختی، آمار و تحلیل داده‌ها، فلسفه ذهن، روش تحقیق و طراحی آزمایش در علوم شناختی و مبانی نورولوژی (عصب‌شناسی) تدریس می‌شوند.

در دانشنامه ویکی‌پدیا می‌توانید فهرست نسبتاً جامعی از مراکز آموزش عالی جهان که به تدریس و پژوهش در این زمینه اشتغال دارند را بیابید.

کتاب‌های روانشناسی شناختی

کتاب‌های بسیار زیادی در حوزه روانشناسی شناختی منتشرشده‌اند.

در صدر آنها می‌توان به کتاب‌های استیون پینکر و دنیل کانمن اشاره کرد (ما از استیون پینکر کتاب فرشتگان نیکوتر سرشت ما و از دنیل کانمن کتاب تفکر، سریع و کند را در متمم معرفی کرده‌ایم).

اگر چه تعداد دانشمندان بزرگ این حوزه کم نیست و مثلاً منصفانه نیست اگر نوام چامسکی و دنیل دنت و اولریک نایسر را فراموش کنیم.

خصوصاً اینکه اولریک نایسر در سال ۱۹۶۷ مقاله‌ای تحت عنوان Cognitive Psychology منتشر کرد و این اصطلاح که ما امروز به کار می‌بریم، انتخاب و ابداع اوست.

اما اگر علاقه‌مند باشید که برخی از کتاب‌های مرجع دانشگاهی را در این زمینه بشناسید می‌توان به موارد زیر اشاره کرد. حتماً توجه دارید که کتاب‌های مرجع دانشگاهی که برای آموزش به کار گرفته می‌شوند، الزاماً عمیق‌ترین کتاب‌ها نیستند. بلکه کتاب‌هایی هستند که همه‌ی موضوعات را تا حدی پوشش داده‌اند:

• Cognitive Psychology (Robert Sternberg)
• Fundamentals of Cognitive Psychology (Kellog)
• Cognitive Psychology (Eysenck)

منبع

متمم

The post روانشناسی شناختی و ریشه‌های آن در فلسفه appeared first on مجله تخصصی روانشناسی بهداشت روان.