مقالات بهداشت روان | مجله تخصصی روانشناسی بهداشت روان

معنای زندگی چیست و چه کارکردی دارد؟

بهروز هاشمی — Wed, 04 Aug 2021 10:30:04 +0000

«زندگی چیست»، پرسش سخت و پیچیده‌ای است که روزها و شب‌های بسیاری ذهن من و شما را درگیر خودش کرده است. این پرسش به‌قدری بزرگ است که ذهن‌های کوچک‌مان توان درک تمام و کمال آن را ندارد. به‌راستی زندگی چیست و اصلاً چرا به این جهان هستی پا گذاشته‌ایم؟ اگر شما نیز گاهی سنگینیِ بارِ این پرسش را احساس می‌کنید، تا آخر مقاله با ما همراه باشید. می‌خواهیم بفهمیم «معنای زندگی چیست»؛ اما به‌نظر می‌رسد قبل از این باید ببینیم خودِ «معنا» چیست.

معنای زندگی چیست؟

دقتِ بسیار برای کشف مفاهیم واژه‌ها و پرسیدن سؤالاتی از این دست، حالتی فیلسوف‌مسلک به ما می‌دهد؛ اما بعضی مواقع از این پرسش‌های معناگرا گریزی نیست؛ مثلاً کافی است چند دقیقه به این فکر کنیم که معنا چیست؟ چرا باید به هر آنچه در زندگی‌مان رخ می‌دهد، معنایی اعطا کنیم؟ ما در پیِ معنابخشیدن به همه‌چیز هستیم: وقتی مادری فرزندش را در آغوش می‌کشد یعنی دوستش دارد، وقتی مدیرم از من تعریف می‌کند یعنی از کارم راضی است، فردا هوا آفتابی است یعنی می‌توانیم به کنار ساحل برویم و مثال‌هایی دیگر از این دست.

معنا ارتباطی است که میان دو واقعه یا تجربه در ذهن‌مان ایجاد می‌شود. اتفاق «الف» و سپس اتفاق «ب» رخ می‌دهد، این روند باعث می‌شود میان این دو، رابطه‌ای ایجاد کنیم و درنهایت بگوییم: «الف باعث وقوع ب شده است». حال در این میان چنانچه واقعه‌ی دیگری مثل «ج» رخ بدهد، قضیه کمی پیچیده‌تر می‌شود و توضیحی برای آن نخواهیم داشت؛ پس به آن به چشم رخدادی بد و توضیح‌ناپذیر نگاه خواهیم کرد؛ زیرا نتوانسته‌ایم در این بازیِ معنایی، جای مناسبی برایش پیدا کنیم.

ذهن ما به‌طور ناخودآگاه دست به تولید معنا می‌زند. با این کار هر آنچه در پیرامون‌مان رخ می‌دهد، قابل‌درک می‌شود. اما اگر بخواهیم دقیق‌تر و واقعی‌تر به این موضوع بپردازیم، باید بگوییم معنا ساختاری اختیاری و ساختگی در ذهن ماست؛ برای نمونه، اگر ۵۰ نفر فیلمی مشابه تماشا کنند، در انتها هریک معنا و برداشتی متفاوت خواهند داشت و شیوه‌ی روایت‌شان از داستان با دیگری کاملاً متفاوت خواهد بود. به همین دلیل است که بشر در زمینه‌های مختلف مانند سیاست، پی‌درپی در حال جنگ و بحث است و درست به همین علت است که سخنان شاهدان در دادگاه‌ها چندان منابع قابل‌استنادی نیستند. معنایی که ما برداشت می‌کنیم یا در پیِ ابراز آن هستیم، گاهی به‌هیچ‌وجه از سوی دیگری به شکلی مشابه دریافت و تفسیر نمی‌شود. بدیهی است که پاسخ پرسش عمیقی چون «زندگی چیست»، به‌سادگی به دست نمی‌آید.

انواع معنای زندگی در ذهن بشر

ذهن بشر دو نوع معنا می‌سازد: یکی با ایجاد رابطه‌ای علت و معلولی میان دو واقعه و دیگری با تعیین رابطه‌ی خوب‌تر-بدتر میان چیزهای مختلف و درواقع با نوعی استدلال قیاسی.

۱. روابط علت و معلولی

وقتی توپی را شوت می‌کنید، توپ حرکت خواهد کرد. وقتی به کسی توهین می‌کنید، واکنش دفاعی خواهد داشت؛ مثلاً اگر به دوست‌تان بگویید زشت شده است، گریه می‌کند یا سیلی محکمی به شما می‌زند! برای تمام موارد دیگر نیز می‌توان این روابط علتی و معلولی را پیش‌بینی کرد.

در حقیقت برای بقا و آسودگی بیش‌تر در کشف معنا و پاسخ‌دهی به پرسش‌های پیچیده‌ای چون «زندگی چیست»، به تعریف روابط علت و معلولی نیاز داریم. این روابط بخش‌های منطقی ذهن ما را درگیر می‌کنند؛ برای مثال دانش و علم یکی از مصداق‌های اصلی نیاز به بازگویی روابط علت و معلولی در زندگانی بشر است.

۲. استدلال قیاسی

خوردن، بهتر از تلف شدن از فرط گرسنگی است. پولدار بودن بهتر از ورشکستگی است. قرض‌گرفتن بهتر از دزدی است. تعیین خوب و بد بودن چیزهای مختلف بخش مهمی از طبیعت ارزش‌های ما را می‌سازد. از طریق همین ساختار است که مشخص می‌کنیم چه چیزهایی در زندگی برای‌مان مهم‌تر و مفیدتر هستند.

استدلال قیاسی برای تعیین خوب‌تر و بدتر بودن موضوعات مختلف در مقایسه با یکدیگر، به بخش عاطفی و احساسی ذهن‌مان بازمی‌گردد. به‌طورکلی، هر آنچه باعث می‌شود که احساس خوبی در ما ایجاد شود، به‌عنوان «خوب» یا «بهتر» تلقی خواهد شد.

قدمت نیاز به کشف معنای زندگی

هر دو روش عنوان‌شده، برای کشف و ارائه‌ی معنا تولید می‌شوند تا بتوانیم زندگی کنیم و به این روند ادامه بدهیم. روندهای استدلالی گفته‌شده برای کشف معنا و یافتن پاسخ پرسش‌های گوناگونی چون «زندگی چیست»، به بقای بشر کمک کرده است. از ابتدای تاریخ تا کنون، بشر برای بقا نیازمند تکیه‌کردن به معنا بوده است؛ مثلاً زمانی‌که با خود می‌اندیشید چطور باید غذا پیدا کند، چگونه حیوانات مختلف را شکار کند، به چه شکل الگوهای تغییر آب‌وهوا را پیش‌بینی و بررسی کند و… به معنا نیاز داشته است. علاوه بر این مسائل مادی، موارد دیگری نیز مطرح بوده است؛ مثلاً انسان‌های دیرین نیاز داشتند برای بقا و برای همراهی با قبیله و جمعی که در آن زندگی می‌کردند، به روش‌های تعامل و… پی ببرند.

پس همان‌طور که مشخص است، معنای زندگی ابزار طبیعت برای انگیزش بشر بوده و هست. معنا و کشف آن محرک اصلی تمام اقدامات ماست. معنابخشیدن به رویدادها، حیات و ادامه‌ی آن را برای‌مان ممکن می‌سازد. گاهی این سیستم معنابخشی چنان مهم و پُررنگ می‌شود که آدمی حاضر می‌شود جانش را هم فدا کند؛ مثلاً وقتی فرزندمان بیمار است، برای نجات و کمک به او خود را به آب‌وآتش می‌زنیم یا در راه کشور و عقیده گاهی حاضر به از دست‌دادن جانمان نیز هستیم. تمام اینها برای تحقق‌بخشیدن به معنایی صورت می‌گیرد که در سر پرورانده‌ایم. شاید بتوان گفت که معنا نیروی محرکه‌ی ما برای هر اقدامی است.

گم‌شدن معنای زندگی و تأثیرهای آن

حال به این فکر کنیم که نبود معنا در زندگی چه تأثیرهایی بر ما دارد. وقتی معنایی در کار نیست، انگیزه و علاقه‌ای نیز در پی نخواهد داشت و شور و تلاشی در کار نخواهد بود. پس معنا منبعی است که باید در زندگی پرورانده و استفاده بشود. معنا در ذهن ما شکل می‌گیرد. معنا حقیقتی گیتی‌شناسانه نیست که بخواهیم کشفش کنیم و ارشمیدس‌وار در لحظه‌ای فریادِ «یافتم… یافتم» سر بدهیم. معنا دقیقاً در درون ذهن ما نقش می‌بندد.

معنا به عمل و اقدام نیاز دارد. معنا درواقع چیزی است که باید به شکل مستمر آن را در درون ذهن بیابیم و پرورش دهیم. معنا برای سلامت روانی ما ضروری است. بدون آن، ذهن و قلب‌مان پوسیده می‌شود و می‌میرد. مانند آب که در بستر رودها جریان دارد، معنا نیز در ذهن ما جاری است. درباره‌ی معنا و پرسش‌های مهمی چون «زندگی چیست»، نکته‌ی مهم این است که آنچه گذشته است، دیگر اهمیتی ندارد و آینده نیز هنوز در دسترس نیست؛ پس باید مدام به‌دنبال احیای معنا در لحظات حال باشیم.

شکل‌گیری معنای زندگی در ذهن

عقل سلیم به ما می‌گوید زندگی با ساختن معنا شکل می‌گیرد. درواقع برای پاسخ به پرسش «زندگی چیست»، می‌گوییم: زندگی یعنی ساختن معناها. معناسازی به دو شکل کلی صورت می‌گیرد: حل مسائل و کمک به دیگران.

۱. حل مسائل

هرقدر عمق مسائل پیرامون‌مان بیشتر باشد، به معناسازی دقیق‌تری نیاز داریم. هرقدر برای پاسخ‌دادن به مسائل گفته‌شده بیشتر تلاش کنیم، معنای بیشتری نیز احساس خواهیم کرد. حل مسئله در کل برای بهترکردن این جهان برای زندگی صورت می‌گیرد؛ مثلاً کشف موضوعی درباره‌ی فیزیک یا بازسازی منزل خراب‌شده‌ی والدین‌مان نمونه‌هایی از حل مسئله هستند که تغییرات مثبتی در زندگی ایجاد می‌کنند. این تلاش‌ها منجر به شکل‌گیری معنا می‌شوند.

لازم نیست سخت‌گیرانه عمل کنیم و حل مسائل را کاری دشوار و شگفت‌انگیز به‌حساب بیاوریم تا به معنا دست پیدا کنیم. ما در مقیاس جهان هستی، ذره‌ی کوچکی بیش نیستیم؛ اما با همه‌ی این خُردی، می‌توانیم گام‌های بزرگی برداریم و با حل مسائل متعددی که در انتظارمان است، برای یافتن معنای «زندگی چیست»، گام برداریم.

۲. کمک به دیگران

ما به‌عنوان انسان نیاز به ایجاد رابطه داریم. هستی ما تا حد زیادی در گرو ایجاد روابطی است که با سایرین ترتیب می‌دهیم. مطالعات نشان می‌دهند رفاه حال ما عمیقاً وابسته به کیفیت روابط‌مان است. بهترین راه برای ایجاد و توسعه‌ی روابط خوب با دیگران، کمک‌کردن به آنهاست. حتی در برخی پژوهش‌ها مشخص شده است که در ارتباط با سایرین «بخشایش» بیشتر از «دریافت» ما را شاد و راضی می‌کند.

ذهن ما کمک‌کردن به دیگران را هدف و معنایی مهم‌تر و بزرگ‌تر می‌پندارد؛ زیرا ناخودآگاه به این درک و تجربه می‌رسیم که حتی اگر ما دیگر روی این کره‌ی خاکی نباشیم، دیگران از رفاه و راحتی برخوردار خواهند شد، چون ما قبلاً در زندگی تغییر مثبتی ایجاد کرده‌ایم. این نتیجه‌گیری‌ها باعث معنابخشی به هستی‌مان می‌شود و بهتر می‌فهمیم که زندگی چیست.

دام‌های هدف‌گذاری

بسیاری از افراد با تعیین اهداف برای خود، به معنا دست پیدا می‌کنند؛ مثلاً هدف‌گذاری می‌کنند تا شغل بهتری داشته باشند، روابط خود را توسعه دهند یا فلان خانه و ماشین را بخرند. تمام اینها باعث می‌شود صبح‌ها دلیلی برای از خواب بیدارشدن داشته باشند. این اهداف به معنادارشدن زندگی و احساس مهم‌بودن در زندگی کمک می‌کند.

اما باید دقت کنیم؛ زیرا اهداف مانند شمشیری دولبه هستند. نکته اینجاست که اهداف، انگیزه‌بخش و مفید هستند؛ اما به‌خودیِ‌خود ممکن است پوچ و خالی باشند. آنچه در پشت هر هدفی پنهان است، به آن معنا می‌بخشد و رضایت و شادمانی بلندمدتی ایجاد می‌کند؛ مثلاً داشتن شغلی بهتر به‌تنهایی نمی‌تواند موضوع عمیق و مهمی باشد، اما وقتی به آن معنا اضافه می‌شود، داستان تغییر می‌کند.

زیرا داشتن شغلی بهتر به معنای ارتقای مهارت‌ها و توانایی‌ها در زمینه‌های گوناگون است. این معناست که هدف را ارزشمند می‌کند. به همین علت است که برخی افراد پس از رسیدن به اهداف بزرگ خود، انگیزه‌ی چندانی ندارند و ناامید می‌شوند، مانند ورزش‌کاران بازنشسته یا میلیاردرهایی که به منتهای ثروت رسیده‌اند.

پس اهداف از این جنبه خطرناک هستند که با دستیابی به آنها معنایی که در جست‌وجوی آن بودیم، به پایان می‌رسد. اهداف مادی نهایتاً به بن‌بست معنایی می‌رسند و خوش‌حالی و شادی ناشی از آنها دائمی و ماندگار نیست؛ مثلاً رسیدن به ثروت و شهرت بسیار و نقش‌بستن اسم و رسم بر مجلات و اخبار فقط تا جایی می‌تواند موجبات شادمانی و رضایت را فراهم سازد، بعد از آن، انسان می‌ماند و تنهایی ناشی از تهی‌شدن از معنا.

اهداف و پاسخ به پرسش مهم «زندگی چیست»

اهداف برای اثربخشی متداوم نیاز به دلایل عمیق‌تری دارند. اگر دلایل رسیدن به هدف، سطحی و کوتاه‌مدت باشند، در انتها ما را تهی و تنها باقی خواهند گذاشت؛ مثلاً اگر ورزش‌کار هستیم و برای فتح قله‌های موفقیت تلاش می‌کنیم، باید اهداف خود را به چیزی باارزش‌تر از کسب مدال و جایگاه‌های مادی پیوند بزنیم. ورزش‌کاری که هدفش از پیروزی، کسب موفقیت و ثروت برای ایجاد و توسعه‌ی کسب‌وکار و انجام کار خیر است، در زمان بازنشستگی نیز همچنان معنا و هدف را در زندگی خود به شکلی بهره‌ور لمس و احساس خواهد کرد. یا ثروتمندانی که نهایتاً پس از رسیدن به رشد و رونق فوق‌العاده در کار، دست به کارهای خیر و مهم برای سایرین می‌زنند، هدفی والاتر برای خود تعریف کرده‌اند. این هدف باعث می‌شود تا فرد زندگی بامعناتری تجربه کند.

زندگی چیست؟ هرکس پاسخی برای این پرسش دارد و این تعدد پاسخ‌ها نشان از دشواری و عمق این پرسش دارد. زندگی و معنا به هم پیوند خورده‌اند. معنا در تک‌تک لحظات ما جاری است، چه زمانی‌که با مهربانی، حرفی محبت‌آمیز به همسرمان می‌گوییم و چه زمانی که فقیری را به غذایی گرم مهمان می‌کنیم. برای پاسخ‌دادن به پرسشِ «زندگی چیست» لزومی به ایراد سخنانی جدی و مهم نداریم. زندگی، کشف لحظه‌های ساده است. زندگی شاید یک خیابان دراز است که هر روز زنی با زنبیلی از آن می‌گذرد. شاید… .

شما هم دیدگاه خودتان را با بهداشت روان در میان بگذارید، به‌راستی معنای زندگی برای شما چیست؟

منبع

markmanson

چطور

The post معنای زندگی چیست و چه کارکردی دارد؟ appeared first on مجله تخصصی روانشناسی بهداشت روان.

احساس بدبختی من ناشی از چیست؟ چرا بدشانسم؟

بهروز هاشمی — Thu, 22 Jul 2021 10:30:59 +0000

احساس بدبختی و بدشانسی

همین الان یک آزمایش انجام دهید. به سایت گوگل بروید و تایپ کنید چرا من. همین دو کلمه را که تایپ می‌کنید، خود گوگل بر اساس جستجوهای قبلی به شما پیشنهاد می‌دهد. می‌دانید پیشنهادش چیست؟ می‌گوید چرا من بدبختم! ظاهراً این احساس بدبختی آن‌قدر همگانی است که تبدیل به یکی از جستجوهای پرطرفدار گوگل شده است!!

راستش را بخواهید آدم‌های مختلف از منظرهای متنوع و با تعاریف مختلف از بدبخت و خوشبخت، شاد و افسرده، خوش‌شانس و بدشانسی به این موضوع پرداخته‌اند؟

مثلاً پروفسور ریچارد وایزمن؛ استاد روانشناسی دانشگاه هرتفورشایر گفته می‌خواستم بدانم چرا بخت و اقبال همیشه در خانه بعضی‌ها را می‌زند و آنها هم در جای درست هستند درحالی‌که سایرین از آن محروم‌اند؟! به‌عبارت‌دیگر چرا بعضی از مردم خوش‌شانس و عده دیگر بدشانس هستند؟

یک بار یک آزمایش جالب طراحی کردم. و از دو گروه افرادی که از قبل خود را خوش‌شانس و بدشانس معرفی کرده بودند روزنامه‌ای دادم و از آنها خواستم آن را ورق بزنند و بگویند چند عکس در آن هست. به طور مخفیانه یک آگهی بزرگ را وسط روزنامه قرار دادم که می‌گفت: اگر به سرپرست این مطالعه بگویید که این آگهی را دیده‌اید، ۵۰ دلار پاداش خواهید گرفت.

با اینکه آگهی نیمی از صفحه را پر کرده بود و به حروف بسیار درشت چاپ شده و افرادی که احساس بدشانسی می‌کردند عمدتاً آن را ندیدند، درحالی‌که اغلب افراد خوش‌شانس متوجه آن شدند! مطالعه وی نشان داد که افراد بدشانس عموماً عصبی‌تر از افراد خوش‌شانس هستند و این فشار عصبی توانایی آنها در توجه به فرصت‌های غیرمنتظره را مختل می‌کند. در نتیجه، آنها فرصت‌های غیرمنتظره را به خاطر تمرکز بیش از حد بر سایر امور از دست می‌دهند. افراد خوش‌شانس در واقع آدم‌های راحت‌تر و بازتری هستند، در نتیجه آنچه را در اطرافشان وجود دارد و نه فقط آنچه در جستجوی آنها هستند را خوب می‌بینند!

این تمام پاسخ به این مسئله (احساس بدبختی و خوشبختی) نیست، فقط یکی از جواب‌ها می‌تواند باشد.

تحلیل و تجویز راهبردی

احساس بدبختی و خوش بختی پرسشی است که در طول تاریخ ادامه یافته است و ادامه هم دارد. اما می‌توان تا اطلاع ثانوی به دو نکته کلیدی در این زمینه توجه کرد.

۱- اولاً اینکه اصلاً این سؤال اشتباه است. بدبختی یا خوشبختی از نظر واژه‌شناسی اشتباه به نظر می‌رسد چون مفروض گرفته که همه چیز به بخت (شانس، اقبال، یا تقدیر) مرتبط است. در طول تاریخ هزاران ساله فرهنگ و ادبیات ایرانی نیز این مسئله را می‌توانیم از واژه‌ها بفهمیم. به این واژه‌ها دقت کنید: نیک‌اختری، نکوطالعی، خوش‌اقبالی، نیک بختی، نگون‌بختی، سیاه‌بختی و شوربختی. هر هفت واژه تلویحاً این فرض را گرفته‌اند که ریشه شادکامی/ناکامی انسان وابسته است به بیرون. من از زمانی به بعد عمداً به جای واژه خوشبختی، از کلمه کامیابی استفاده می‌کنم. کلمه‌ای که در آن فعالیت و عاملیت مطرح است.

۲- یکی از مهم‌ترین دروسی که در زندگی آموختم (و البته ای‌کاش یکی پیدا می‌شد و به جای آموزش آمیب و جلبک و یون و الکترون و سینوس و کسینوس این‌ها را به ما در مدرسه یاد می‌داد) این است که بین خوشی زندگی و خوبی زندگی تفاوت قائل شوم. در یک زندگی خوش، در جستجوی بیشترین لذت ممکن و کمترین رنج ممکن برای خودم هستم. خوشی زندگی وابسته است به لذت‌ها و رنج‌ها و بسیاری از امور لذت‌بخش یا رنج‌آور از حیطه اختیار و قدرت ما خارج است.

اما در خوبی زندگی داستان کاملاً متفاوت است، در خوبی زندگی، لذت و رنج مهم نیست، بلکه وابسته است به آنچه باید و می‌توانم انجام دهم و آنچه انجام می‌دهم. در هر شرایطی (بدترین شرایط زندگی را در نظر بگیرید طاعون و فقر و سیل) هر کسی می‌تواند کارهایی انجام دهد که اخلاقاً درست است و عملاً امکان‌پذیر است. اگر بین آنچه می‌توانم و باید انجام دهم و آنچه انجام دهم، تطابق وجود داشته باشد، خوبی زندگی رقم خورده است. خوشی زندگی لذت می‌آورد و خوبی زندگی رضایت می‌آورد. لذت، واکنشی است گذرا به رخدادهای دوست داشتی بیرونی. اما رضایت از عمق هستی ما برمی‌خیزد. «خوشی ناشی از لذت» حالی است که زود می‌آید و زود می‌رود اما «رضایت» مقامی است که ماندنی است. مقایسه کنید لذت یک شب ماندن در گران‌ترین هتل دنیا با رضایت ناشی از نجات یک انسان. زندگی ماهاتما گاندی، نلسون ماندلا و مادر ترزا شاید همواره با خوشی همراه نبوده است (که سال‌ها با درد و رنج زیسته‌اند) اما این ناخوشی زندگی چیزی از خوبی زندگی‌شان و رضایت عمیق و ماندگارشان کم نکرد. مزیت خوبی زندگی به خوشی زندگی آن است که بخش زیادی از خوشی زندگی دست شما نیست اما خوبی زندگی به تمامی دست شماست. خوشی زندگی مهم است. اما کافی نیست. خوبی زندگی لازم است.

آرزو نمی‌کنم خوشبخت باشید. امیدوارم که کامیاب باشید. کامیابی ناشی از حضور توأمان خوشی و خوبی زندگی.

مجتبی لشکربلوکی

منبع

کانال دکتر لشکربلوکی – @Dr_Lashkarbolouki

The post احساس بدبختی من ناشی از چیست؟ چرا بدشانسم؟ appeared first on مجله تخصصی روانشناسی بهداشت روان.

ابعاد بهداشت روان

بهروز هاشمی — Thu, 11 Mar 2021 11:30:39 +0000

ابعاد بهداشت روان (سلامت روان)

ابعاد بهداشت روان عبارتند از:

خودپذیری
روابط مثبت با دیگران
خودمختاری
تسلط بر محیط
مقصود در زندگی

کسانی که سطح بالایی از این پنج ویژگی را دارند:

از نگرش مثبت به خود برخوردارند، جنبه‌های متعدد خود را می‌پذیرند، از جمله ویژگی‌های خوب و بد آن را و در مورد گذشته احساس خوبی دارند.
روابط گرم، رضایت‌بخش و مطمئنی با دیگران دارند، به رفاه دیگران اهمیت می‌دهند، از همدلی عمیق، محبت و صمیمیت برخوردار هستند، و مصالحه در روابط انسانی را درک می‌کنند.
خودمختار و مستقل هستند، در برابر فشارهای اجتماعی برای فکر کردن و عمل کردن به شیوه خاص مقاومت می‌کنند و رفتارشان را از درون تنظیم می‌کنند و با معیارهای شخصی خودشان را ارزیابی می‌کنند.
در رابطه با اداره کردن محیط، احساس تسلط و شایستگی می‌کنند؛ مجموعه پیچیده‌ای از فعالیت‌های بیرونی را کنترل می‌کنند؛ از فرصت‌های موجود در محیط استفاده مؤثر می‌کنند؛ می‌توانند موقعیت‌هایی را انتخاب کنند یا به وجود آورند که با نیازها و یا ارزش‌های شخصی مناسب باشد.
در زندگی هدف دارند؛ احساس می‌کنند زندگی حال و گذشته معنی دارد، برای زندگی کردن برنامه و هدف‌هایی دارند.
احساس می‌کنند جریان رشد ادامه دارد، خود را رشد کننده و گسترش یابنده می‌بینند، به روی تجربیات جدید گشوده هستند، به صورتی تغییر می‌کنند که بیانگر خودآگاهی و اثربخشی بیشتر است.

شما چقدر از ویژگی‌های بالا که نشان از سلامتی روان دارند برخوردار هستید؟

برای آشنایی بیشتر با مفهوم بهداشت روان این مقاله.را مطالعه کنید

برای آشنایی با مفهوم روابط بهتر با دیگران این لینک را دنبال کنید.

مهارت های لازم برای زندگی بهتر نیز در این مقاله شرح داده شده است.

در صورت تمایل می‌توانید سوالات و نظرات خود را با مجله تخصصی بهداشت روان در میان بگذارید. بعد از چند روز متخصصین روانشناس سایت پاسخ شما را می‌دهند.

منبع

ابعاد پنج گانه بهداشت روان (۵ بعد بهداشت روان)
www.psysh.ir
مهدی شاهمرادی

The post ابعاد بهداشت روان appeared first on مجله تخصصی روانشناسی بهداشت روان.

اثر پیگمالیون در مدیریت چیست؟

بهروز هاشمی — Thu, 11 Feb 2021 11:30:30 +0000

اثر پیگمالیون

اثر پیگمالیون در روان‌شناسی نشان می‌دهد توقع بالای دیگران از فرد، باعث بهبود عملکرد او می‌شود. در واقع پیگمالیون را به عنوان نماد «انتظار» و «تأثیر انتظار بر واقعیت» می‌دانند.

هنگامی‌که شما از یک انسان انتظاری دارید، این انتظار شما، در نهایت منجر به توسعه توانمندی‌های مختلف در آن فرد می‌شود، این پدیده را «اثر پیگمالیون» می‌نامند و در مدیریت نیز بسیار بکار می‌رود.

روشی که مدیران برای مدیریت کارکنان زیردست خود استفاده می‌کنند به صورت پنهان، ولی بسیار مهم، تابع انتظار و برداشت آن‌ها از توانمندی کارکنان‌شان است.

هنگامی که یک مدیر به اشتباه فکر می‌کند کارمندش ناتوان است، زخم‌های سنگینی را روی روح و جان او می‌گذارد که عزت نفس کارمند و تصویر ذهنی که او از خودش دارد تا سال‌ها آسیب می‌بیند. و قطعاً کارمند همانی می‌شود که مدیر انتظار دارد. در مقابل، زمانی که یک مدیر فکر می‌کند کارمندش توانمند است، اعتمادبه‌نفس کارمند افزایش می‌یابد، توانمندی و خروجی کاری او نیز زیادتر می‌شود و می‌توان گفت ماجرای پیگمالیون برای کارمند تکرار می‌شود.

داستان پیگمالیون و علت نامگذاری

نامگذاری این پدیده جالب روانشناسی با عنوان پیگمالیون به افسانه ای از یونان باستان باز می گردد. داستان مجسمه سازی که روزی عاشق مجسمه دست ساز خود می شود، که آنرا به شکل یک زن تراشیده بود.

عشق پیگمالیون مجسمه ساز، به ساخته دست خود به قدری افزایش می یابد، تا سرانجام مجسمه تبدیل به یک انسان می شود و معشوقه پیگمالیون به واقعیت تبدیل می شود.

استفاده از واژه پیگمالیون نیز برای این پدیده روانشناسی نیز به این دلیل می باشد که هر شخص می تواند با قدرت باور خود دیگری را تغییر دهد. همانطور که مجسمه ساز از مجسمه سنگی به معشوقی واقعی رسید.

داستان یک آزمایش در خصوص اثر پیگمالیون

در سال ۱۹۶۵ در مدرسه ی در ایالت کالیفرنیا، آزمایشی بر روی دانش آموزان مدرسه توسط روانشناسی به نام روبرت روزنتال (Robert Rosenthal)، صورت گرفت.

وی دانش آموزان را به صورت کاملا تصادفی به دو گروه تقسیم بندی نمود، سپس دو گروه را به معلمان مدرسه اینگونه معرفی نمود، که با توجه به آزمایش هوشی که از آنها گرفته شده است، دانش آموزان گروه اول دارای استعداد و ضریب هوشی بالاتری نسبت به گروه دوم می باشند.

در طی سال تحصیلی معلمان به تدریس هر دو گروه پرداختند، و سرانجام در انتهای سال، پس از برگزاری امتحان، میزان نمرات گروه اول که تحت عنوان گروه مستعد تر معرفی شده بودند، به مراتب بهتر از دانش آموزان گروه دوم بود.

در واقع، نحوه برخورد معلمان با دانش آموزان به میزان قابل توجه ای بر روی علمکرد آنها تاثیر گذاشته بود. معلمان با این تصور که دانش آموزان آنها مستعد تر از دیگران هستند، از علائم غیرکلامی بیشتری در جهت تاییدشان، استفاده می نمودند.

‌آنها فرصت بیشتری به دانش آموزان برای صحبت کردن می دادند، و بازخورد دقیق تری ارائه می نمودند، که نتیجه آن افزایش خروجی و عملکرد دانش آموزان بود.

عملکرد واقعی هر فردی را می توان بر اساس ادراک وی از واقعیت دانست، نه واقعیت. افراد بر اساس ادراک خود تلاش می نمایند، تا آنرا به واقعیت تحقق بخشند. آنچه در این میان فاقد هر گونه اهمیت می باشد، فاصله این ادراک تا واقعیت است

اگر فردی، از خود توقعی بیش از حد توان داشته باشد، این موضوع می تواند به میزان قابل توجه ای بر روی عملکرد او تاثیر مثبت بر جای گذارد، که در نهایت به افزایش توانایی هایش منجر شود.

منبع

کانال مدیریت منابع‌انسانی و تولید – @jobvision

The post اثر پیگمالیون در مدیریت چیست؟ appeared first on مجله تخصصی روانشناسی بهداشت روان.

بهداشت روان جوانان و نوجوانان

بهروز هاشمی — Thu, 14 May 2020 10:30:53 +0000

مدیر گروه تخصصی بهداشت روان ، اجتماعی و اعتیاد معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با تاکید بر اهمیت برنامه‌ریزی برای ارتقای بهداشت روان جوانان و نوجوانان در سطح جامعه، برخی از مهم‌ترین آموزش‌ها و مهارت‌های خودمراقبتی جوانان و نوجوانان با هدف ارتقای سلامت این گروه از جامعه را بیان کرد.

مهندس محمدرضا غفارزاده رزاقی همزمان با هفته بهداشت روانی با اشاره به شعار امسال “بهداشت روان جوانان و نوجوانان: جهان در حال تغییر”، بر اهمیت توجه به مقوله سلامت روان میان جوانان و نوجوانان تاکید و عنوان کرد: توجه به بهداشت روان جوانان و نوجوانان از این بعد دارای اهمیت است که این گروه پدران و مادران آینده کشور بوده و توجه ویژه به سلامت روان آنها نه تنها برای خود آنها بلکه برای خانواده، جامعه و نسل آینده سودمند و دارای اهمیت است.

وی با اشاره به تغییرات اساسی شرایط جامعه و جهان طی سال‌های اخیر، افزود: این تغییرات که از آنها می‌توان به تحول در نظام ارتباطات و فناوری، فعالیت گسترده این گروه در دنیای دیجیتال و فضای مجازی، استرس‌های زندگی مانند جنگ، تبعیض نژادی، فقر، گرسنگی، بیماری‌های روانی، خشونت، مصرف مواد و غیره اشاره کرد، اهمیت توجه ویژه به سلامت روان این گروه از جامعه را دوچندان کرده است.

احتمال مواجهه با جرائم سایبری در گروه جوانان و نوجوانان

غفارزاده رزاقی همچنین با تاکید بر ضرورت خودمراقبتی سلامت روان در گروه جوانان و نوجوانان، افزود: صرف زمان زیاد این گروه در فضای مجازی، احتمال مواجهه و یا تجربه جرائم سایبری را برای آنان افزایش داده است. از طرف دیگر بازی‌های رایانه‌ای و اینترنتی با پایه خشونت بالا، میزان افکار خودکشی و مصرف مواد مخدر را در این گروه افزایش داده است.

وی با بیان اینکه این محیط باعث شده تا جوان و نوجوان بیش از گذشته احساس تنهایی را تجربه کند، ادامه داد: جوان و نوجوان در این شرایط در مواجهه با خود دچار تعارض می‌شود؛ چراکه در این سنین فرد به طور معمول در معرض آسیب‌های روانی و اجتماعی قرار دارد.

ارتقای سطح سواد بهداشت روانی راهکار کنترل آسیب در جوان و نوجوان

وی ارتقای سطح سواد سلامت روان را راهکاری برای کنترل و مدیریت این فرایند عنوان کرد و گفت: از طریق آموزش و ارتقای سطح سلامت روان می‌توان آموزش خودمراقبتی را سرلوحه رفتارهای جوان و نوجوان قرار داد؛ چراکه این دوره بهترین زمان قطعی برای مداخلات پیشگیرانه مانند خود مراقبتی است.

مهارت‌های ضروری برای ارتقای سطح بهداشت روان جوانان و نوجوانان

غفارزاده رزاقی با اشاره به مهم‌ترین آموزش‌های خودمراقبتی جوانان و نوجوانان، متذکر شد: مهارت خودآگاهی، مدیریت استرس، حل تعارض، مقاومت در برابر فشار همسالان، مهارت مذاکره، قاطعیت و توانایی نه گفتن و مدیریت خشم برخی از مهارت‌های ضروری است.

مدیر گروه سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در ادامه تاکید کرد: از طریق آموزش مهارت‌های زندگی، ارتقای سطح سواد سلامت روان و آموزش‌های خود مراقبتی می‌توان این گروه از افراد جامعه را در مقابل آسیب‌ها واکسیناسیون کرد.

آمار شیوع برخی اختلالات روانی در سطح جامعه

رییس گروه تخصصی بهداشت روان دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی همچنین با اشاره به شیوع برخی اختلالات روانی در سطح جامعه، گفت: شیوع اختلالات روانپزشکی ۲۳.۶ در هزار نفر جمعیت، شیوع اختلال کل اضطراب‌ها ۱۵.۶ ، شیوع اختلال افسردگی اساسی ۱۲.۷ و شیوع اعتیاد در جمعیت ۱۵ تا ۶۴ سال ۵.۱۸ اعلام شده است.

وی با بیان اینکه پس از پایان دوره کودکی فرد وارد مرحله نوجوانی شده که شرایط آن با دوره قبلی کاملا متفاوت است، گفت: نوجوانان در این دوره شرایط و نیازهای جدیدی دارند که نمی توان این دوره را با دوره قبلی یکسان دانست؛ به گونه‌ای که برخی از متخصصان علوم رفتاری، این دوره را تولدی دوباره برای فرد نامیده‌اند.

غفارزاده رزاقی، نوجوانی را انتقال از مرحله آخر کودکی به مرحله بالندگی و کمال عنوان کرد و گفت: در این مرحله دگرگونی‌های وسیعی در ابعاد مختلف جسمی، عقلی و احساسی بوجود می‌آید که تجمیع آنها شخصیت نوجوان را شکل می‌دهد.

برخی از ویژگی‌های دوران نوجوانی و جوانی

این مدرس دانشگاه با اشاره به برخی از ویژگی‌های دوران نوجوانی و جوانی، افزود: شکل‌گیری و رشد عاطفی، پیدایش رغبت‌ها و گرایشات به سوی جنس مخالف، شکلگیری و رشد اجتماعی، رهایی از وابستگی و کنترل خانواده، شکلگیری رشد شناختی، انتخاب شغل و حرفه، صرف اوقات فراغت، بدست آوردن فلسفه زندگی و همچنین خودشناسی و خودآگاهی را به عنوان برخی از مهم‌ترین ویژگی‌های این دوره عنوان کرد.

وی سلامت روان را قابلیت ارتباط موزون و هماهنگ با دیگران، تغییر و اصلاح محیط فردی و اجتماعی و حل تضادها و تمایلات شخصی به طور منطقی، عادلانه و مناسب تعریف کرد و گفت: سلامت روان یعنی تامین رشد و سلامت روانی فردی و اجتماعی، پیشگیری از ابتلا به اختلال روانی، درمان و بازتوانی.

ملاک و معیارهای بهداشت روان جوانان و نوجوانان

غفارزاده رزاقی همچنین دارا بودن احساس آرامش، امنیت و کفایت، خودآگاهی نسبت به نقاط ضعف و قوت خود، احترام به خود، پذیرش نقاط ضعف، احترام به حقوق دیگران، مسئولیت پذیری نسبت به رفتار خود، شناسایی نیازها و تلاش برای برطرف کردن، تحت تاثیر نبودن نسبت به عواطف، ترس، خشم، عشق یا گناه و همچنین استقلال و برنامه‌ریزی در خصوص آینده را از جمله ملاک و معیارهای سلامت روان در جوانان و نوجوانان عنوان کرد.

برنامه‌های دانشگاه در هفته سلامت روان

رییس گروه تخصصی بهداشت روان دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در خاتمه با اشاره به برخی از فعالیت‌های گروه بهداشت روانی در هفته سلامت روان عنوان کرد: اجرای برنامه‌های آموزشی، برگزاری کارگاه آموزشی “نوجوان سالم من” برای والدین ۱۲ تا ۱۷ سال، کارگاه‌های آموزشی “مهارت‌های فرزندپروری ویژه والدین دارای فرزند ۲ تا ۱۲ سال، برگزاری کارگاه‌های “توانمندسازی مهارت‌های زندگی”، اجرای برنامه “تقویت بنیان خانواده” ویژه والدین دارای فرزند ۱۰ تا ۱۴ سال، سمینارهای تخصصی با حضور متخصصین علوم رفتاری، کارگاه‌های آموزشی جهت توانمندسازی گروه‌های هدف، برگزاری نمایشگاه و مسابقات و غیره برخی از برنامه‌های این معاونت در هفته بهداشت روانی است که اغلب آنها در طی سال نیز برگزار می‌شود.

منبع

ایسنا

The post بهداشت روان جوانان و نوجوانان appeared first on مجله تخصصی روانشناسی بهداشت روان.

ملانی کلاین و تحلیل کودکان

بهروز هاشمی — Thu, 07 May 2020 10:30:03 +0000

ملانی کلاین

ملانی کلاین روان‌درمانگری وینی بود که در سن ۳۲ سالگی با نظریات فروید آشنا شد. از آن زمان به بعد او تمام زندگی خود را وقف غنی‌سازی و پایه‌گذاری تفاوت‌های جزئی بین نظریات فروید و یافته‌های خود کرد.

ملانی کلاین در سال ۱۸۸۲ در کنار پدری که او را از آرزوی پزشک شدن دور نگه می‌داشت، به دنیا آمد و به اصرار خانواده با مردی خشن وارد ازدواجی بدون عشق شد که با او هیچ تفاهمی نداشت. او کسل، ناامید در مسائل زناشویی و از نظر روانی ناخشنود بود. روان‌درمانی او را نجات داد. او همسرش را ترک کرد، هر آنچه که در این زمینه وجود داشت را مطالعه و در سخنرانی‌های گوناگون شرکت کرد و در نهایت مقاله‌های متعددی را به چاپ رساند.

او در قسمتی که بسیاری از روانشناسان و تحلیلگران دیگر به آن انتقاد داشتند، خود را جدا ساخت: تحلیل کودکان.

تحلیل کودکان از نگاه فروید

فروید هرگز باور نداشت که کودکان می‌توانند مورد تحلیل کامل قرار بگیرند چرا که ذهن آنها هنوز آن‌چنان شکل نگرفته تا بتوان در مورد ناخودآگاه به بینشی اصیل دست یافت. اما ملانی کلاین معتقد بود که روان‌درمانگر می‌تواند در مورد دنیای درونی کودکان از طریق شیوه بازی کردن آنها با اسباب‌بازی‌هایشان به بینش مناسبی برسد. بنابراین او اتاق مشاوره‌اش را با وسایلی مانند اسب‌ها، قطار و مجسمه‌های کوچک تزئین کرد و خود را به عنوان روان‌درمانگر کودکان معرفی کرده، ابتدا در برلین (۱۹۲۶) و بعد در انگلستان، کشوری که تا آخر عمر در آنجا زندگی کرد.

در کار با کودکان، ملانی کلاین به دنبال این بود تا ببیند چگونه انسان از انگیز های لذت طلبی ابتدایی خود در دوران شیرخوارگی به انطباق با پیچیدگی‌های زندگی آینده رشد پیدا می‌کند؛ به طور اختصاصی به دنبال این بود تا بفهمد در این راه چه مشکلاتی ممکن است به وجود بیاید، که سبب افزایش سازگاری روان‌رنجورانه در بزرگ‌سالی می‌شود.

کتاب روان تحلیلگری کودکان

در کتابی که در سال ۱۹۳۲ با عنوان “روان تحلیلگری کودکان” به چاپ رساند، او موقعیت دشوار یک شیرخوار را توضیح می‌دهد. ضعیف، کاملاً نیازمند به بزرگ‌سال با عدم توانایی در درک دنیای اطراف. کلاین توضیح می‌دهد، که او با توجه به واقعیتی متفاوت و دیدی مختص خود، نمی‌تواند درک کند که افراد اطراف او در واقع انسان هستند. در هفته‌های اولیه، حتی مادر نیز برای کودک به عنوان “مادر” شناخته نمی‌شود، مادر تنها به عنوان منبعی برای تغذیه او در نظر گرفته می‌شود که برای مدتی هست و در زمان‌هایی نیز وجود ندارد.

در ارتباط با این مادر، تمامی تجربیات کودک مربوط می‌شود به زمان‌هایی که یا به شدت زجرآور است (زمان‌هایی که از تغذیه محروم است) و یا به شدت خوشحال‌کننده است (زمان‌هایی که تغذیه می‌شود). زمانی که شیردهی مادر به کودک اتفاق می‌افتد، نوعی رضایت و آرامش در او ایجاد می‌شود که سلامت او را به دنبال داشته و حسی از قدردانی و محبت را در او ایجاد می‌کند (حسی که در بزرگ‌سالی زمانی که عشق به وجود می‌آید، دوباره احساس می‌شود). اما زمانی که کودک تغذیه نمی‌شود، به هر دلیلی، احساس گرسنگی شدید، خشم، ترس و کینه‌ورزی در او به وجود می‌آید. کلاین فکر می‌کرد که این مسئله سبب می‌شود کودک شیرخوار مکانیزم دفاعی ابتدایی را به کار گیرد، در غیر این صورت تبدیل به اضطرابی غیرقابل‌تحمل می‌شود.

پستان خوب و پستان بد

او مادر را به دو پستان متفاوت تقسیم می‌کند: پستان خوب و پستان بد. پستان بد مشتاقانه موردتنفر واقع می‌شود، طفل دوست دارد این شیء که سبب محرومیت سنگ‌دلانه شده را گاز بگیرد، زخمی کند و یا از بین ببرد. اما پستان خوب کاملاً محترم بوده و خوش‌آیند است.

با گذر زمان، در طی رشد سالم طفل، این جدایی بهبود می‌یابد. کودک کم‌کم متوجه می‌شود که در حقیقت پستانی کاملاً خوب یا کاملاً بد وجود ندارد. هر دو آنها در واقع متعلق به یک مادر هستند. شخصی که مخلوطی پیچیده از خوبی و بدی است، منبعی از لذت و محرومیت، شادی و رنج. کودک، آنچه را که ایده اصلی روان تحلیلگری کلاینی می‌باشد، را می‌یابد، مفهوم دوسوگرایی (Ambivalent). برای اینکه بتوان نسبت به فردی احساس دوسوگرایی داشت، (با توجه به نظریات کلاین)، رشد روانی باید اتفاق افتاده باشد و به عنوان اولین نشانه از بلوغ واقعی در نظر گرفته می‌شود. اما این امر اجتناب‌ناپذیر و یا مسلم نیست. تنها به آرامی کودک سالم می‌تواند تفاوت بین نیت و اثر را بفهمد، بین آنچه که مادر برای او می‌خواسته و آنچه که کودک در بین دستان او احساس می‌کرده است.

وضع افسرده ساز

این واکنش‌های پیچیده روانشناسی مرحله‌ای را در نظریه کلاین ایجاد می‌کند که او آن را وضع افسرده ساز می‌نامد. لحظه‌ای سوداوی، زمانی که کودک در حال رشد ایده اینکه جهان اطراف در واقع پیچیده‌تر و کمتر از نظر اخلاقی شسته‌رفته است نسبت به زمانی که او قبلاً تصور می‌کرد. مادر (یا سایرین) نمی‌توانند همواره در مورد هر شکست مورد اتهام قرار بگیرند، یا همیشه همه چیز کاملاً پاک یا کاملاً شیطانی نیست، اشیاء پیچیده هستند و مخلوطی از خوبی‌ها و بدی‌ها هستند. پذیرش این مسئله بسیار دشوار است، همان‌طور که کلاین توضیح می‌دهد، نگاهی جدی در چهره هر کودکی می‌تواند نشان از تخیلات روزانه او در این مورد باشد. این موجودات کوچک در این مواقع بسیار هوشمند و جدی به نظر می‌آیند؛ آنها در درون ابهامات اخلاقی در دنیای واقعی بزرگ‌سالان را درک می‌کنند.

متأسفانه، با تحلیل کلاین، هر فردی وارد وضع افسرده ساز نمی‌شود. بسیاری از آنها در مرحله جداسازی اولیه باقی‌مانده که او آن را موقعیت پارانوئید-اسکیزوئید می‌نامد. در طی بسیاری از سال‌ها، این افراد بدشانس در تحمل هرگونه تعارضی خود را ناتوان می‌بینند. تمایل دارند احساس معصومیت خود را حفظ کنند؛ یا دوست دارند یا متنفرند. یا به دنبال مقصرند یا در جستجوی ایده آل‌های خود. در روابط خود، دوست دارند که عاشق باشند، اما زمانی که معشوق آنها، به هر دلیلی، آنها را ناامید می‌کند، ناگهان به شخصیتی تبدیل می‌شوند که دیگر هیچ احساسی به طرف مقابل ندارند. این‌گونه افراد معمولاً از عشقی به عشقی دیگر، به دنبال رضایت کامل می‌گردند، که معمولاً اکثر این روابط به علت اشتباهی از جانب طرف مقابل، به اتمام می‌رسد.

ارزش نظریه ملانی کلاین

نیازی نیست حقیقت لفظی تمامی صحبت‌های تئوری کلاین را باور داشته باشیم تا بفهمیم که آنها برای درک آنچه که به عنوان بزرگ‌سال شایسته در نظر داریم، بسیار ارزشمند هستند. انگیزه ما برای تبدیل دیگران به آنچه که می‌توانند برای ما انجام دهند (ما را تغذیه کنند، تولید پول کنند، ما را شاد کنند)، به جای آنکه آنها را همان‌گونه که هستند و برای ما وجود دارند در نظر بگیریم (موجوداتی چندوجهی) می‌تواند در زندگی روزانه بسیاری از ما مشاهده شود.

با کمک تئوری ملانی کلاین، یاد می‌گیریم که ذات متعارض پیچیده تمامی روابط به مسئله بزرگ‌سالی مرتبط است (تکلیفی که هیچ‌گاه به اتمام نمی‌رسد) و ما را نه همیشه افسرده اما تا حدودی ناراحت می‌کند.

منبع

سایک نیوز

The post ملانی کلاین و تحلیل کودکان appeared first on مجله تخصصی روانشناسی بهداشت روان.

شادکامی و ارتقای بهداشت روان

بهروز هاشمی — Thu, 30 Apr 2020 10:30:00 +0000

با وجود شرکت‌هایی که مشاغلی چون مدیر شادمانی(خوشحالی) دارند و کتاب‌های خودیاری که مدام پرفروش‌تر می‌شوند، خوشحالی و خوشبختی کسب‌وکار بزرگی شده است اما گاهی احساس می‌کنیم که این صنعت خوشبختی است که دربه‌در دنبال ماست به‌جای اینکه ما در پی یافتن راه خود برای خوشنودی و شادکامی باشیم.

در اینجا چند درس زندگی برای خوشحالی از زبان افرادی که باورهای متفاوتی را دارند نقل می‌کنیم تا شاید به دست آوردن دوباره شادی و خوشحالی کمک کنند.

۱. از شبکه‌های اجتماعی فاصله بگیرید

اسنا اونیل، شخصیت معروف اینترنتی اهل استرالیا، به نظر می‌رسید همه آنچه می‌خواست را داشت، حدود یک میلیون فالوور در شبکه‌های اجتماعی و قراردادهای مدل بودن که از همه‌طرف به سویش سرازیر بود اما او به طور علنی اعلام کرد که از اینستاگرام بیرون خواهد رفت چون هیچ‌کدام از این چیزها او را خوشحال نمی‌کند.

در واقع، با اینکه “در اوج” بود گفت که هرگز تا این حد “احساس بدبختی” نکرده است. مارکو لاکوبونی، استاد روان‌پزشکی و علوم رفتاری دانشگاه کالیفرنیا UCLA می‌گوید که این طبیعی است که ما آنچه دیگران دارند را بخواهیم، چون ما دارای “عصب‌های آینه‌ای” هستیم و آنها ما را وامی‌دارند که چنین باشیم. اگر نتوانیم خود را با بُت‌های‌مان مطابقت دهیم، احساس سرخوردگی و شکست می‌کنیم.

نیازی نیست همان کاری که اسنا کرد را بکنیم و برای همیشه از شبکه‌های اجتماعی خارج شویم فقط اگر می‌توانیم گاهی به عصب‌های آینه‌ای‌مان استراحتی بدهیم و کمتر به اینستاگرام سر بزنیم.

۲. برای شادکامی بیشتر بخوابید

چرت‌های کوتاه نقش مهمی در شادمان بودن دارد. ما به راحتی از خواب خود صرف‌نظر می‌کنیم، اما خواب کافی به طور چشمگیری سطح خوشحالی ما را بالا می‌برد. در تحقیقی که دانیل کانمن و آلن ب. کروگر در زمینه تندرستی و شادمانی انجام دادند، دریافتند که ارتباط مستقیمی میان کیفیت خواب و خوشبختی و شادمانی کلی وجود دارد.

سعی کنید به مدت یک یا دو هفته در ساعت مشخصی به رختخواب بروید و تلاش کنید که به هیچ‌وجه پس از آن ساعت بیدار نمانید. آیا این کار تغییری در خلق‌وخوی شما ایجاد کرد؟ اگر چنین بود تلاش کنید برای همیشه از این برنامه خواب پیروی کنید. کم‌کم شب زود خوابیدن عادتتان می‌شود و احساس شادکامی به سوی شما بازمی‌گردد.

۳. درستکار باشید

رواقیون، گروهی از فلاسفه حدود ۲۰۰۰ سال پیش می‌گویند اگر گناه نکنیم، دلیلی برای عذاب وجدان و احساس گناه وجود نخواهد داشت. در نتیجه می‌گویند درستکاری کلید شادمانی و خوشبختی است!

لیز گلوین محقق رواقی از دانشگاه رویال هالووی برای لئو دوره فشرده درستکاری و وارستگی راه انداخت. او می‌گوید که آنچه ضرورت دارد این است که هر فرد دریابد منطق نهفته در هر گونه بدرفتاری و کار ناشایست چیست و به آن رسیدگی کند.

لیز می‌گوید: “تنها راه یافتن راهی به سوی شادکامی و نیکبختی این است که با خودمان در مورد مواردی که از اصول اخلاقی‌مان سرپیچی کرده‌ایم، صادق و روراست باشیم”. او ادامه می‌دهد: ” چه چیزی باعث می‌شود که خیانت کنیم؟ یا در نوشیدن افراط کنیم؟ یا دست روی کسی بلند کنیم؟ اگر دلیل این کارها را دریابیم، می‌توانیم رفتارمان را عوض کنیم. اگر به فلسفه رواقی باور داشته باشیم، اصل این است که بدون درستکاری و وارستگی، خوشحالی و خوشبختی ممکن نیست”.

۴. چیزی پیدا کنید که شور و اشتیاقتان را برانگیزد

در یک سالن ورزشی در شرق لندن، لئو از قهرمان جهانی بوکس تایلندی، رکسانا بیگم پرسید چه چیزی او را خوشحال می‌کند. او گفت:”اینکه بدانم به کجا می‌روم و هدفم در زندگی چیست… تمام ماجرا این است که کجا و چطور آدمی می‌خواهی باشی. وقتی این را دریابی، می‌توانی سفر زندگی را ادامه دهی و این سفری خواهد بود سرشار از هیجان و شور و اشتیاق چون می‌توانی نورو روشنی را در انتهای راه ببینی”.

هدف داشتن او را شادمان می‌کرد. توصیه رکسانا را بشنویم و “شور و اشتیاق” در زندگی‌مان بیافرینیم، چه بوکس باشد، چه بافتنی، چه نجاری و با اراده، هدف زندگی خود را پی بگیریم.

۵. خود را فراموش کن

لئو به معبد بودایی در بوردو فرانسه سفر کرد تا درباره راهی کاملاً متفاوت به سوی خوشبختی تحقیق کند. آیا خوشبختی و شادکامی واقعی با نابود کردن نفس به دست می‌آید؟

یکی از راهبه‌های معبد به لئو گفت: “هنر زندگی شادمانه آگاهی از بودن است”. گل سرخ از خاک و نور خورشید و کود ساخته شده است و ما و همه آدم‌هایی که در هر لحظه از زندگی با آنها برخورد می‌کنیم، از غذا و آبی که مصرف می‌کنیم، ساخته شده‌ایم. تلاش کنیم خود را قطعه کوچکی از پازل بزرگ جهان بدانیم. این فکر شما را شادمان‌تر نمی‌کند؟

۶. برای شادکامی رنج را بپذیرید

همان‌طور که لئو در مزرعه کمک می‌کرد، اهمیت پذیرش رنج را برای شادمانی و خوشبختی یاد می‌گرفت. این را سیمون، یک راهب تجربه کرده بود،

او می‌گوید:”من خیلی خیلی خشمگین بودم، اما این خشم از بین رفت”. ما اغلب سعی می‌کنیم خشم و رنج خود را خفه و سرکوب کنیم اما بودایی‌ها بر اندوه و خوشحال نبودن خود سرپوش نمی‌گذارند بلکه به آن اجازه می‌دهند بیاید و آن را در جای خود قرار می‌دهند.

بدون لای‌ولجن، نیلوفرآبی نمی‌روید! به جای انکار رنج خود مثلاً وقتی موقعیتی را از دست داده‌اید یا احساس بیماری می‌کنید، تلاش کنید آن را بپذیرید. به حرف آسان است اما در عمل این به شما کمک خواهد کرد که شادمان‌تر باشید. چنان که لئو می‌گوید:”چیزهای بد در زندگی همه ما هست… اینها همه تَرَک‌هایی که اجازه می‌دهد نور از میان آنها عبور کند و بر ما بتابد”.

۷. از اینجا و اکنون لذت ببرید

درس دیگری که لئو از بودایی‌ها یاد گرفت عشق ورزیدن به همه چیزهای اطرافمان بود. ما باید تلاش کنیم از هر قدم، هر دم و هر لقمه غذایی که می‌خوریم لذت ببریم و آن را عمیقاً حس کنیم. در مسیر هر روزه‌تان به محل کارتان، به اطرافتان نگاه کنید و شگفتی‌های جهان را ستایش کنید. ذهن‌آگاهی و مراقبه و مدیتیشن به ما کمک می‌کند که در لحظه حضور داشته باشیم و از اینجا و اکنون لذت ببریم. برای این کار بد نیست کلاسی در نزدیکی خود پیدا کنید و در آن نام‌نویسی کنید!

۸. بشردوست و فداکار باشید

انجام دادن کارهایی برای دیگران و تلاش برای نجات دادن آدم‌ها و چیزها، کمک می‌کند که شادمان‌تر باشیم. لئو می‌گوید:” شادکامی و خوشبختی احساسی ناپایدار است، اما احساسی که موقع کمک دارم احساس عمیق رضایتمندی و کامیابی است”. جنگیدن برای چیزی که به آن باور داریم یا شرکت داوطلبانه در نیکوکاری و خیریه‌ای محلی به ما احساس بسیار خوب ارزشمندی می‌دهد و به ما کمک می‌کند تا کامیاب و شادمان باشیم.

منبع

بی بی سی

The post شادکامی و ارتقای بهداشت روان appeared first on مجله تخصصی روانشناسی بهداشت روان.

تصورات قالبی ، پیش‌داوری و تبعیض

بهروز هاشمی — Thu, 19 Sep 2019 10:30:36 +0000

ماهیت و منشأ تصور قالبی، پیش‌داوری و تبعیض

تصورات قالبی به‌عنوان جز شناختی نگرش نسبت به یک گروه اجتماعی در نظر گرفته می‌شوند و شامل باورهایی درباره اینکه یک گروه خاص چگونه است، هستند. پیش‌داوری جز عاطفی نگرش محسوب شده یا عبارت از احساساتی است که ما درباره یک گروه خاص داریم. تبعیض شامل جز رفتاری نگرش یا اعمال افتراقی انجام گرفته نسبت به اعضای یک گروه اجتماعی خاص است.

تصور قالبی پیدا کردن: باورها درباره گروه‌های اجتماعی

تصور قالبی درباره گروه‌ها به باورها و انتظاراتی درباره اینکه اعضای آن گروه‌ها چگونه‌اند، اشاره دارد و تصورات قالبی جنسیتی به باورها درباره ویژگی‌های زنان و مردان گفته می‌شود. چنانچه یک گروه، مثلاً زنان، به‌عنوان تهدیدی برای گروه دیگر، مثلاً مشاغل مربوط به مردان، محسوب شود، ممکن است تصورات قالبی مشکلاتی را برای گروه اول ایجاد کند. به‌عنوان‌مثال، زنان با یک مشکل کلیدی مواجه هستند که تصورات قالبی درباره صفاتشان باعث می‌شود که آنها برای مشاغل حمایتی مانند پرستاری، مناسب به نظر برسند که دارای پایگاه پایین‌تر و دستمزد کمتری است.

تصورات قالبی و سقف شیشه‌ای

نسبت مدیران زن در سطوح بالا بسیار کم است، در واقع اصطلاح سقف شیشه‌ای یعنی یک مانع که از رسیدن زنان به مقام‌های بالا در محیط‌های کاری جلوگیری می‌کند. وقتی زنان به‌عنوان رهبر خدمت می‌کنند، ارزش‌یابی‌های پایین‌تری از زیر دستان خود، حتی اگر مشابه مردان عمل کنند، دریافت می‌کنند. اگر زنان از تصورات قالبی زنان درباره گرم بودن و تربیت‌کنندگی تخلف کنند و مطابق الگوی یک رهبر عمل کنند، احتمال دارد که طرد شوند.

پیامدهای بودن زنان سهمیه‌ای در جایگاه‌های بالا

به میزانی که موفقیت زنان به‌عنوان دلیلی تلقی شود که جنسیت دیگر اهمیت ندارد، ممکن است مردم نتیجه بگیرند که عدم حضور زنان در جایگاه‌های بالا به علت فقدان قابلیت‌های لازم برای موفقیت در آنهاست و حضور چند نمونه زن موفق در جایگاه‌های بالا ممکن است مردم را به این باور برسانند آنهایی که به چنین جایگاهی نرسیده‌اند فقط باید خودشان را سرزنش کنند.

پیامد منفی دیگر این است که اگر روزی بفهمید تنها به این دلیل این شغل را دارید که عضو گروه خاصی هستید (مثلاً زن هستید تا نشان داده شود تبعیض جنسیتی وجود ندارد)، یعنی سهمیه گرایی، ممکن است رنج‌آور باشد و از سوی دیگران منفی ارزیابی شوید. درواقع سهمیه گرایی به هر شکلی حداقل دو اثر منفی دارد. نخست به افراد پیش‌داوری کننده امکان نجات از گرفتاری را می‌دهد؛ آنها می‌توانند از سهمیه دادن به‌عنوان مدرک آشکاری که ثابت کند آنها متعصب نیستند استفاده کنند. دوم اینکه عزت‌نفس و اعتمادبه‌نفس فردی که به‌صورت سهمیه‌ای انتخاب شده است، کاسته می‌شود.

آیا افراد گروه آماج با تصور سازی قالبی از گروهشان موافق هستند؟

تبعیض جنسی عطوفت آمیز، دیدگاهی حاکی از این است که زنان به راه‌های مختلفی برتر از مردان هستند (مثلاً سلیقه بهتری دارند) و آنها نقش ضروری در خوشبختی مردان ایفا می‌کنند. زنان اغلب با این صفات متمایزکننده مثبت موافق‌اند. همچنین گروه‌های دارای پایگاه پایین با چنین پاسخ‌هایی، خلاقیت اجتماعی از خود نشان دهند.

مردان به‌طور مداوم تبعیض جنسی خصمانه بیشتری را گزارش می‌دهند تا زنان و علت آن تهدیدی است که مردان از جانب زنان نسبت به جایگاه خود احساس می‌کنند. برای مثال زنان می‌کوشند تا قدرت را از چنگ مردانی که نباید آن را داشته باشند بیرون بیاورند.

گلیک و همکاران (۲۰۰۰) گزارش کردند هرچه نابرابری جنسیتی در یک کشور بیشتر باشد، هر دو نوع تبعیض جنسی در آن کشور بیشتر وجود دارد.

تصورات قالبی جنسیتی و احترام افتراقی

جکسون، اسس، و بوریس (۲۰۰۱) معتقدند احترام افتراقی برای زنانی که مواضع بالا را به دست می‌آورند، حیاتی است. دقیقاً به این خاطر که مردان مواضع قدرت بیشتر را اشغال می‌کنند و در جامعه دارای پایگاه بالاتری هستند، مردم ممکن است استنباط کنند که آنان استحقاق احترام بیشتری دارند تا زنان که بیشتر احتمال دارد در جایگاه‌های پایین‌تر قرار گیرند. به‌طور خلاصه، احترام افتراقی برای هر دو جنس به میزان زیادی کمک می‌کند.

آیا تصورات قالبی جنسیتی درست هستند؟

تفاوت‌های جنسیتی، حتی اگر دیده شوند، ممکن است بیشتر بازتاب اثر تصورات قالبی و ماهیت خود تأییدکنندگی آنها باشد تا تفاوت‌های اساسی بین زنان و مردان، اما شواهد موجود به نتایج زیر اشاره دارد: بین زنان و مردان از لحاظ جنبه‌های مختلف رفتار مقداری تفاوت وجود دارد اما به‌طورکلی، مقدار این تفاوت‌ها به‌مراتب کمتر از آن است که تصورات قالبی جنسیتی رایج ممکن است قائل باشند.

تصورات قالبی جنسیتی ممکن است مبالغه‌هایی باشد که بازتاب رفتارهایی است که مخصوص نقش‌های اشغال‌شده به‌وسیله مردان و زنان است. همچنان که این نقش‌ها تغییر کرده‌اند، همین‌طور هم رفتارهایی که بیشتر مخصوص هر دو جنس بوده‌اند، عوض شده‌اند.

چرا مردم تصورات قالبی می‌سازند و به کار می‌برند؟

تصورات قالبی اغلب به عنوان طرح‌واره‌ها عمل می‌کنند، آنها چهارچوب‌هایی شناختی برای سازمان‌دهی تعبیر و تفسیر و یادآوری اطلاعات هستند. همچنین انسان‌ها، شناختی های خسیس هستند، یعنی حداقل مقدار تلاش شناختی ممکن را در بیشتر موقعیت‌ها صرف می‌کنند. ازاین‌رو، یک دلیل مهم برای داشتن تصورات قالبی آن است که این کار می‌تواند صرفه‌جویی قابل‌توجهی در تلاش‌های شناختی به همراه داشته باشد و به پردازش سریع و گمانه‌زنی سرانگشتی اکتفا کنیم.

تصورات قالبی می‌توانند در خدمت اهداف انگیزشی مهمی باشند، علاوه بر فراهم کردن این احساس برای ما که جهان را درک می‌کنیم، آنها می‌توانند به ما در داشتن احساس مثبتی درباره هویت گروهی خودمان در مقایسه با دیگر گروه‌های اجتماعی، کمک کنند.

تصورات قالبی: آنها چگونه عمل می‌کنند؟

تصورات قالبی به‌عنوان نظریه‌هایی عمل می‌کنند و توجه ما را به‌سوی آنچه به آنها توجه می‌کنیم هدایت می‌کنند و اثرات نیرومند بر چگونگی پردازش اطلاعات اجتماعی به‌وسیله ما اعمال می‌کنند. اطلاعات مربوط به یک تصور قالبی فعال شده اغلب سریع‌تر پردازش شده و بهتر از اطلاعات بی‌ارتباط به تصور قالبی به خاطر می‌آیند. به همین ترتیب، تصورات قالبی افراد را به توجه کردن به اطلاعات از نوع خاصی هدایت می‌کند. معمولاً اطلاعاتی که با آن تصورات قالبی همخوان باشد، به‌علاوه وقتی اطلاعات ناهمخوان با تصورات قالبی به هشیاری راه پیدا می‌کنند، ممکن است به شیوه‌هایی ظریف فعالانه رد شده یا تغییر یابند، به‌طوری‌که با تصور قالبی همسان به نظر بیاید.

وقتی با چنین اطلاعات ناهمخوان با تصورات قالبی روبرو می‌شویم، به‌سرعت دست به یک استنباط دیگر می‌زنیم که امکان می‌دهد به این اطلاعات غیرمنتظره معنی ببخشیم. این‌گونه استنباط می‌تواند به بی‌عیب ماندن تصور قالبی شما، علی‌رغم وجود اطلاعات مخالف، کمک کند. در پرتو چنین اثراتی، تصورات قالبی را زندان‌های استنباطی می‌نامند، یعنی وقتی تصورات قالبی شکل گرفت، ادراک‌های ما را شکل می‌دهند به‌طوری‌که اطلاعات جدید درباره اعضای گروه‌های مورد تصور قالبی به‌عنوان تأییدکننده تصور قالبی ما ادراک می‌شود، حتی اگر این‌گونه نباشد.

وقتی با کسی روبرو می‌شویم که متعلق به گروهی است که درباره آن تصوری قالبی داریم و به نظر می‌رسد که این شخص در تصور قالبی نمی‌گنجد، ما الزاماً تصور قالبی خود را درباره آن گروه تغییر نمی‌دهیم، بلکه چنین شخصی را در یک مقوله خاص یا نوع فرعی که شخصی است که طرح‌واره یا تصور قالبی را تأیید نمی‌کند، قرار می‌دهیم.

شکل دادن همبستگی‌های واهی

همبستگی‌های واهی به تمایل ما برای بیش برآورد کردن نرخ رفتارهای منفی در گروه‌های نسبتاً کوچک گفته می‌شود. چنین اثراتی شامل احساس وجود پیوند بین متغیرهایی است که وجود ندارند. همبستگی‌های واهی می‌تواند به تبیین این مطلب کمک کند که چرا رفتارهای منفی اغلب به اعضای گروه‌های مختلف اقلیت نسبت داده می‌شود.

جالب اینکه مارک اسکالر و آن ماآس (۱۹۸۹) نشان دادند که اثرات همبستگی واهی در بین اعضای گروه‌های اقلیت رخ نمی‌دهد. یک تبیین این قضیه مبتنی بر متمایز بودن رویدادها و محرک‌های نادر است. طبق این دیدگاه رویدادهای کم بسامد متمایز بوده و فوراً موردتوجه واقع می‌شوند. به این دلیل وقتی با این‌گونه رویدادها مواجه می‌شویم ممکن است آنها را با گستردگی بیشتری رمزگردانی کنیم و بنابراین در حافظه ما بیشتر دسترسی پذیر می‌شوند. این همان دلیلی است که آمریکایی‌های سفیدپوست به بیش برآورد نرخ جرائم در سیاه‌پوستان گرایش دارند.

همگنی برون گروهی (گروه بیگانه): آنها همه مثل هم هستند

تمایل به شبیه‌تر بودن اعضای گروه‌های دیگر در مقایسه با اعضای گروه خودمان، اثر همگنی برون گروهی (گروه بیگانه) نامیده می‌شود. تصویر آینه‌ای این مفهوم، افتراق درون‌گروهی است، یعنی تمایل به متفاوت دیدن اعضای گروه خودی بیشتر (بیشتر ناهمگن بودن) در مقایسه با اعضای گروه‌های دیگر. یک تبیین برای این اثر این است که ما تجربه زیادی با اعضای خودمان داریم و در معرض گستره وسیعی از گوناگونی‌ها قرار می‌گیریم.

عکس این حالت، یعنی اثر همگنی گروه خودی (درون‌گروهی) که در آن ما همه شبیه به یکدیگر دیده می‌شویم، اغلب در میان گروه‌های اقلیت دیده می‌شود و این امر در زمینه‌های اجتماعی که در آنها اقلیت آماده می‌شود که به بی‌عدالتی ادراک‌شده پاسخ دهد، بیشتر احتمال وقوع دارد.

آیا تصورات قالبی تغییر می‌کنند؟

داوری‌های حاوی تصور قالبی تا زمانی که ماهیت رابطه میان گروهی که بین هر دو گروه وجود دارد، پایدار باشد، پایدار خواهند بود. یعنی چون ما تصوراتی قالبی می‌سازیم که بازتابی است از اینکه رفتار کردن اعضای گروه‌ها را چگونه می‌بینیم، تغییر تصور قالبی باید اساساً وقتی روی دهد که روابط بین گروه‌ها تغییر کند. به‌علاوه، تصورات قالبی گروه‌هایی که ما عضو آنها نیستیم می‌توانند باثبات‌تر بمانند. بااین‌حال، وقتی ارزش‌ها و مقوله‌بندی‌های به‌کاررفته تغییر کنند، یا سهم ما در روابط پایگاه کنونی تغییر کند، تصورات قالبی هم تغییر می‌کنند.

پیش‌داوری و تبعیض: احساسات و اعمال نسبت به گروه‌های اجتماعی

شخصی که نسبت به یک فرد یا گروه پیش‌داوری دارد، تمایل دارد که اعضای آن را به شیوه خاصی (معمولاً منفی) ارزشیابی کند، زیرا آنها به آن گروه تعلق ندارند. تبعیض به برخورد نامطلوب یا اعمال منفی نسبت به اعضای گروه‌هایی که آماج پیش‌داوری هستند، اطلاق می‌شود. وقتی پیش‌داوری به شکل عمل آشکار ابراز شود، اساساً به هنجارهای ادراک‌شده و قابل‌قبول بودن انجام این کار، وابسته خواهد بود. تغییرات در هنجارها یا هم‌رأیی‌های ادراک‌شده کافی است که ابراز پیش‌داوری را تغییر دهند.

افرادی که نسبت به گروه خاصی پیش‌داوری دارند، گرایش به این دارند که اطلاعات مربوط به آن گروه را متفاوت با شیوه‌ای که اطلاعات مربوط به گروه‌های دیگر را پردازش می‌کنند، پردازش کنند. به همین ترتیب اطلاعاتی که با دیدگاه‌های پیش‌داوری آمیز فرد همخوان باشد، اغلب توجه دقیق‌تری را دریافت می‌کند و بنابراین بهتر به خاطر می‌ماند تا اطلاعاتی که با این دیدگاه‌ها ناهمخوان باشد.

ممکن است ما نیاز داشته باشیم تا بین پیش‌داوری‌هایی که مربوط به هیجان‌های بین گروهی خاص نظیر ترس، خشم، رشک، گناه و … است، تمیز قائل شویم. بسته به اینکه چه هیجانی زیربنای پیش‌داوری ماست، اعمال پیش‌داورانه متفاوتی به دنبال خواهد داشت.

تداعی‌های نا آشکار یعنی پیوند بین عضویت گروهی و پاسخ‌های ارزش‌یابانه که می‌تواند به شیوه‌ای ظاهراً خودکار و به‌عنوان حاصل مقوله‌بندی‌های برون گروهی یا درون‌گروهی و بر اثر قرار گرفتن در معرض اعضای گروه‌هایی که به سوی آنها هدایت می‌شوند، به وجود آید. چنین پیش‌داوری‌های نا آشکاری می‌تواند بر رفتار ما اثر بگذارند، حتی وقتی وجود آن را قویاً انکار می‌کنیم. در واقع کاواکی و داویدیو (۲۰۰۱) نشان دادند که محرک‌های زیرآستانه‌ای تصور قالبی و پیش‌داوری‌های ما را تحت تأثیر قرار می‌دهند.

منشأ پیش‌داوری: دیدگاه‌های متضاد

تهدید برای عزت‌نفس

افراد می‌خواهند گروه خودشان را مثبت‌تر از گروه‌های مقایسه‌ای ارزیابی کنند. وقتی یک رویداد ادراک افراد از ارزش‌های گروهی آنان را مورد تهدید قرار می‌دهد، آنان ممکن است با طرد منبع تهدید دست به تلافی بزنند.

داشتن دیدگاه‌های پیش‌داورانه از یک گروه بیگانه، به اعضای گروه امکان می‌دهد تصویر ذهنی از گروه خودشان را تقویت کنند. به‌عبارت‌دیگر، پیش‌داوری می‌تواند نقش مهمی در حمایت یا افزایش خودپنداره افراد داشته باشد. زمانی که از سوی گروه دیگر تهدید احساس شود، تحقیر اعضای آن گروه می‌تواند به افراد گروه خودی احساس برتری دهد. در مجموع، گروه‌ها بیشترین پیش‌داوری نسبت به گروه‌های بیگانه را وقتی نشان می‌دهند که نسبت به تصویر ذهنی و علایق گروهی خود احساس تهدید کنند.

رقابت برای منابع به‌عنوان یک منبع پیش‌داوری

کشمکش‌ها برای منابع مادی در چارچوب نظریه تعارض واقع‌بینانه به‌عنوان یک علت اصلی پیش‌داوری در نظر گرفته می‌شود. علاوه بر این، نظریه تعارض واقع‌بینانه بر این باور است که هرقدر رقابت تشدید پیدا می‌کند و هر دو طرف احساس زیان می‌کنند، اعضای گروه‌های درگیر به‌صورت فزاینده‌تری یکدیگر را منفی می‌بینند. در نتیجه چیزی که به‌عنوان یک رقابت ساده شروع شده باشد می‌تواند منجر به نتایج تشدید شده و به‌صورت پیش‌داوری بار هیجانی شدید درآید.

نقش مقوله‌بندی اجتماعی: اثر ما در برابر آنها

مقوله‌بندی اجتماعی خاص یعنی ما عضوی از یک مقوله هستیم، ازاین‌رو مردم می‌توانند جهان اجتماعی را تقریباً بر هر مبنایی، در مقوله‌های متمایز قرار دهند و انجام این کار می‌تواند منجر به ادراک‌های متفاوتی از ما (گروه خودی) در برابر آنها (گروه بیگانه) گردد.

در جهان ما مقوله‌بندی‌هایی که اهمیت دارند مبتنی بر نژاد، عضویت گروهی مذهبی، جنسیت، سن و … هستند. بعضی تفاوت‌ها اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده‌اند و برای هویت ما معنای خاصی دارند.

افراد مقوله ما با دید مطلوب‌تر و مساعدتری دیده می‌شوند، حال آنکه به افراد مقوله آنها با دید منفی‌تری نگاه می‌شود. این تمایل را خطای غایی اسناد می‌گویند، چون حامل سوگیری خدمت به خود است. نظریه هویت اجتماعی حاکی از آن است که افراد به دنبال آن هستند که در مورد گروه خودی احساس مثبتی داشته باشند و عزت‌نفس آنان بستگی به همانندسازی با آن گروه اجتماعی دارد. تمایل ما به بی‌غرض بودن می‌تواند این گرایش را تا حدی تعدیل کند اما درنهایت نیاز شدید به افزایش عزت‌نفس ما برنده می‌شود و گروه‌های دیگر را حقیر می‌بینیم.

تبعیض: پیش‌داوری در عمل

قوانین، فشار اجتماعی، ترس از تلافی و …، همه مانع از آن هستند که مردم دیدگاه‌های پیش‌داورانه خود را به‌صورت عمل آشکار نشان دهند. بنا به این دلایل، شکل‌های آشکار تبعیض در سال‌های اخیر کاهش یافته است. اما این بدان معنا نیست که ابراز افراطی پیش‌داوری به‌طور کامل از بین رفته است. برعکس، موارد بارزی از جنایات تنفری همچنان و با فراوانی رخ می‌دهد.

نژادپرستی نوین: ظریف‌تر اما به همان اندازه مرگبار

نژادپرستی نوین شامل پنهان کردن پیش‌داوری از دیگران در زمینه‌های عمومی و آشکار اما ابراز نگرش‌های تعصب‌آمیز وقتی خطری وجود ندارد، می‌باشد. آنها دارای نارضایتی از مزایایی که تصور می‌کنند اقلیت‌ها به ناحق دریافت می‌کنند می‌باشند.

اندازه‌گیری نگرش‌های نژادی نا آشکار: از کانال دروغین تا کانال راستین

سرراست‌ترین روش برای اندازه‌گیری پیش‌داوری این است که از مردم بخواهیم دیدگاهشان را درباره گروه‌های نژادی ابراز کنند، اما بسیاری از مردم مایل نیستند این کار را انجام دهند. یکی از راه‌های دیگر استفاده از کانال دروغین است که به آزمودنی‌ها گفته می‌شود دستگاهی با سنجش امواج مغزی دروغ‌های آزمودنی‌ها را مشخص می‌کند. گرچه کانال دروغین دارای فریب است، اما به میزانی می‌تواند موفق شود که آزمودنی‌ها عبارت‌های دروغ را درباره کارکرد دستگاه باور کنند و به سنجش نگرش‌های آشکار کمک کند. فنون دیگر نگرش‌های مبتنی بر راه‌اندازی هستند که در آنها آزمودنی در معرض محرک‌ها یا رویدادهای معین اطلاعات نگهداری شده و تأثیر گذاری واکنش‌های کنونی را بیشتر در دسترس قرار می‌دهد.

فنون کانال راستین به این شکل است که آزمودنی‌ها صفات مختلفی را می‌بیند و از آنها خواسته می‌شود تا با فشار دادن دو دکمه مشخص کنند که آیا آن صفات معنی خوب می‌دهند یا معنی بد، اما پیش از دیدن هر صفت، زمان بسیار کوتاهی در معرض چهره‌هایی از افراد متعلق به گروه‌های نژادی مختلف قرار می‌گرفتند. نگرش‌های نژادی نا آشکار از روی سرعتی که آزمودنی‌ها به واژه‌ها پاسخ می‌دهند، آشکار خواهند شد.

پیامدهای قرار گرفتن در معرض پیش‌داوری دیگران

قرار گرفتن در معرض برچسب‌های قومی طرد کننده می‌توانند پیش‌داوری را به یک بیماری اجتماعی قابل‌انتقال تبدیل کند. قرار گرفتن در معرض چنین اظهارنظرهایی می‌تواند فشار برای همرنگی ایجاد کند و مردم هم مایل هستند با دیگران جور باشند و طبق آنچه که فکر می‌کنند هنجار اجتماعی موجود است، رفتار می‌کنند.

افراد دارای نگرش‌های قومی دوسوگرا، یعنی کسانی که احساسات مثبت و منفی هر دو را نسبت به گروه دارند، پس از مواجه‌شدن با برچسب‌های طرد کننده قومی، مثبت‌ترین ارزشیابی را از آزمودنی‌های سیاه‌پوست دارند. برای این آزمودنی‌ها، تحقیر قومی ممکن است به یاد آنها بیاورد که می‌خواهند چگونه نباشند، اما می‌ترسند که باشند و بدین‌سان مثبت‌ترین ارزشیابی را از سیاه‌پوستان فرامی‌خواند.

چرا پیش‌داوری غیرقابل‌اجتناب نیست: فنون مقابله با اثرات آن

پیش‌داوری یک جنبه بسیار شایع زندگی در بیشتر جوامع است. نگاهی به چند فن نویدبخش برای کاهش آن می‌اندازیم.

آموختن نفرت نداشتن

طبق دیدگاه یادگیری اجتماعی، کودکان نگرش‌های منفی را با شیوه مشاهده، خصوصاً آنهایی که تقویت دریافت می‌کنند، می‌آموزند. بنابراین پدر و مادر می‌تواند نقش زیادی در آموزش تعصب داشتن به کودکان داشته باشند. یک گام کلیدی این است که نگرش تعصب‌آمیز والدین را زیر سؤال ببریم، یا اینکه توجه والدین را به زیان‌های داشتن نگرش‌های پیش‌داورانه فرزندانشان جلب کنیم. همچنین افزایش تماس بین افراد گروه‌های مختلف می‌تواند منجر به تغییر مقوله‌بندی‌ها شود.

مقوله‌بندی دوباره: تغییر دادن مرزبندی‌ها

سعی کنیم مقوله‌بندی دوباره انجام دهیم، یعنی مقوله‌بندی‌هایی که در آنها مرز بین ما و آنها وجود دارد را تغییر دهیم، مانند دو تیم فوتبال رقیب که در تیم ملی یکی می‌شوند. الگوی هویت مشترک درون‌گروهی معتقد است که چنین کاری امکان‌پذیر است.

فواید احساس گناه برای کاهش پیش‌داوری

وقتی مردم با آسیب‌هایی مواجه می‌شوند که پیش داوری‌های گروه آنها نسبت به گروه دیگری باعث آنها شده است، به خاطر اعمال دیگر اعضای گروه خود ممکن است احساس گناه جمعی داشته باشند و شواهد نشان می‌دهند احساس گناه جمعی می‌تواند نژادپرستی را کم کند.

آیا می‌توانیم یاد بگیریم که به تصورات قالبی فقط نه بگوییم؟

چنین شیوه‌ای می‌تواند اتکای افراد را به تصورات قالبی کاهش دهد. اتکا به تصور قالبی با تکرار فرایند نه گفتن مکرر به آنها کاهش می‌یابد.

نفوذ اجتماعی به‌عنوان وسیله‌ای برای کاهش پیش‌داوری

اگر بتوان در افراد متعصب این باور را ایجاد کرد که دیدگاه‌های آنها خارج از دیدگاه بیشتر افراد به‌ویژه دیدگاه افراد مورداحترام آنها می‌باشد، ممکن است آن دیدگاه‌ها را در جهت کمتر پیش‌داورانه تغییر دهند.

نظرات خود را برای بهداشت روان ارسال کنید

پیمان دوستی
بهار ۱۳۹۷

منبع

دوستی

برگرفته از کتاب روان شناسی اجتماعی دکتر بارون، ترجمه دکتر کریمی

The post تصورات قالبی ، پیش‌داوری و تبعیض appeared first on مجله تخصصی روانشناسی بهداشت روان.

دلبستگی واکنشی چه نوع اختلالی است؟

بهروز هاشمی — Sun, 28 Jul 2019 10:30:56 +0000

دلبستگی واکنشی، اختلال روانی کودکان است که نه تنها از نظر روانی بلکه از نظر جسمانی هم روی کودک تأثیرات بدی بر جای می‌گذارد. کودک به‌طور طبیعی و غریزی به والدین و کسانی که از او مراقبت می‌کنند دلبستگی دارد. این دلبستگی درواقع با هدف رفع نیازهای نخستین کودک (خوراک، مراقبت و مهربانی) در او شکل می‌گیرد. کودکی را فرض کنید که ارتباط احساسی و عاطفی بسیار ضعیفی با پدر و مادرش برقرار می‌کند و نسبت به مراقبانش احساس خودداری دارد؛ کم‌تر پیش می‌آید که این کودک در هنگام ناراحتی و گریه به والدینش نزدیک شود و اگر او را بغل کنند واکنش مثبتی نشان نمی‌دهد. این‌ها ساده‌ترین نشانه‌های اختلال دلبستگی واکنشی است.

اختلال دلبستگی واکنشی یا Reactive Attachment Disorder

اختلال دلبستگی واکنشی یا Reactive Attachment Disorder که به‌صورت چکیده با نام RAD هم شناخته می‌شود یکی از زیرشاخه‌های اختلالات مرتبط با تروما و استرس است. این اختلال روانی، در کودکان بروز پیدا می‌کند و تنها از نظر روانی کودک را آزار نمی‌دهد این اختلال می‌تواند زمینه‌ساز بروز مشکلات جسمانی مانند سوءتغذیه، بیماری‌های جسمانی و … شود.

اختلال دلبستگی واکنشی هنگامی در کودک بروز پیدا می‌کند که به نیازهای عاطفی و جسمانی کودک اهمیت داده نشود. نوزاد انسان توانایی رفع نیازهای خود را ندارد نوزادان به مراقبانشان نیازمندند تا بتوانند نیازهای نخستین مانند غذا و سرپناه را برایشان فراهم کنند. آن‌ها برای رفع نیازهایشان ناچار به این هستند که از والدین و مراقبانشان کمک بخواهند و بر همین پایه است که کنش و روابط میان‌فردی با والدین شکل می‌گیرد. کودکان با Attach کردن خود به والدین نیازهای خود را برطرف می‌کنند. هنگامی‌که در موقعیتی آسیب‌زا (گرسنگی، ترس، احساس عدم امنیت و…) باشند تلاش می‌کنند خود را به والدین نزدیک کنند این رفتار را رفتار دلبستگی (Attachment Behavior) می‌نامیم. اگر کودک به دلایلی که گفته می‌شود نتواند خود را به والدین نزدیک کند دچار اختلال دلبستگی واکنشی می‌شود.

دلیل بروز اختلال دلبستگی واکنشی چیست؟

زنجیره‌ای از رفتارهای نادرست والدین و کسانی که نقش نگه‌داری از کودک را بر دوش دارند زمینه‌ساز بروز اختلال دلبستگی واکنشی در کودک می‌شود. روشن است که این اختلال روانی هنگامی بروز پیدا می‌کند که به دلیل عدم توجه به نیازهای عاطفی و جسمانی کودک، شکافی میان والدین و کودک پدید می‌آید. این شکاف عاطفی سرانجام اختلال دلبستگی واکنشی را به همراه خواهد داشت.

غفلت و چشم‌پوشی از نیازها و عواطف کودک، مهم‌ترین عاملی است که در بروز اختلال دلبستگی واکنشی نقش دارد. گاهی این اختلال به این دلیل پدید می‌آید که والدین برای فرزندپروری تجربه ندارند و نمی‌دانند در برابر رفتارها و خواسته‌های کودک چه واکنشی باید نشان داد. بیماری‌ها و اختلالات روانی که والدین به آن دچار هستند نیز می‌تواند به اختلال دلبستگی واکنشی بیانجامد. والدینی که دچار افسردگی، استرس، اضطراب و … هستند در روابط فردی، خانوادگی و اجتماعی دچار مشکل می‌شوند این مشکلات در روابط والدین و کودک نیز اثر منفی می‌گذارد و به این اختلال روانی می‌انجامد.

نشانه‌ها و معیارهای DSM 5 برای اختلال دلبستگی واکنشی یا RAD

در کتاب DSM 5 معیارها و نشانه‌های گوناگونی برای شناسایی اختلال دلبستگی واکنشی یاد شده است. به یاد بسپارید تشخیص اختلال روانی از سوی روان‌شناس انجام می‌شود. پس اگر احساس می‌کنید که کودکتان چنین نشانه‌هایی دارد به روان‌شناس کودک مراجعه کنید تا مطمئن شوید کودکتان دچار اختلال دلبستگی واکنشی هست یا نه.

A: مجموعه‌ای یک‌نواخت (پیاپی در موقعیت‌های گوناگون) از رفتارهای مرتبط با پرهیز، خودداری و گوشه‌گیری کودک نسبت به والدین و مراقبان بزرگ‌سال که با هر دو مورد زیر نشان داده می‌شود:

کم‌تر پیش می‌آید کودک در هنگام ناراحتی و پریشانی از دیگران دلگرمی و حمایت عاطفی بخواهد یا این کار را در پایین‌ترین سطح ممکن انجام می‌دهد.
هنگامی‌که کودک ناراحت و پریشان است و دیگران برای آرام کردن او تلاش می‌کنند، کم‌تر پیش می‌آید که واکنش مثبت نشان دهد یا این کار را در پایین‌ترین سطح ممکن انجام می‌دهد.

B: کودک از نظر هیجانی و اجتماعی به‌طور پیاپی ناراحت و پریشان است و این موضوع را حداقل در ۲ مورد از سه مورد زیر نشان می‌دهد:

واکنش هیجانی و اجتماعی کودک نسبت به دیگران در کم‌ترین سطح است.
هیجان مثبت و عاطفه‌ی مثبت (خنده‌رویی، سرحالی، خوش‌اخلاقی و…) او محدود است.
هنگامی‌که کودک در یک موقعیت عادی با والدین یا مراقبانش به‌طور عادی، ساده و بدون هیچ تهدیدی در حال برقراری ارتباط است، بدون هیچ دلیلی هر چند وقت یک بار زودرنج می‌شود می‌ترسد خشمگین می‌شود یا ناراحت می‌شود.

C: مراقبت ناسالم یا بیماری‌زا (پاتوژنیک) که حداقل با یکی از موارد زیر نشان داده می‌شود:

والدین و مراقبان بزرگ‌سال کودک به‌طور پیاپی نسبت به نیازهای کودک به دلگرمی، تسکین، محبت و… غفلت، نادیده گرفتن و چشم‌پوشی (غفلت، غفلت اجتماعی) دارند.
مراقبان کودک پیاپی عوض شوند و مراقبان تازه‌ای جایگزین شوند. کودک نیاز به دلبستگی ثابت و استوار دارد و جایگزین شدن مراقبان تازه به‌طور پیاپی، از پدید آمدن دلبستگی پایدار و استوار جلوگیری می‌کند. برای نمونه مادر از کودک مراقبت نمی‌کند و پرستار ثابتی از کودک نگه‌داری نمی‌کند و پیاپی پرستار تازه‌ای جایگزین پرستار پیشین می‌شود.
کودک در جاهایی غیرعادی مانند مراکزی که شمار کودکان نسبت به مراقبان بسیار بیش‌تر است پرورش می‌یابد و به همین خاطر فرصتی پیدا نمی‌کند تا به مراقبی که خودش برمی‌گزیند دل‌بسته شود.

D: ممکن است که مراقبت پاتوژنیک که در معیار C گفته شد، مسئول رفتار مختل در معیار A باشد. برای نمونه ناراحتی و اختلال در معیار A پس از مراقبت و نگه‌داری ناسالم یا پاتوژنیک در معیار C آغاز شده باشد.

E: سمپتوم‌های کودک با معیارهای اختلال اتیسم مطابقت ندارد و با این اختلال، بهتر توجیه نشود.

F: این اختلال پیش از ۵ سالگی مشهود است.

G: کودک حداقل ۹ ماهه است (سن رشدی کودک حداقل ۹ ماه است).

اسپسیفایر

همیشگی: اختلال بیش از ۱۲ ماه حضور داشته باشد.

اسپسیفایر شدت

اگر کودک همه‌ی سمپتوم‌ها را نشان دهد می‌توان سطح اختلال دلبستگی واکنشی را با کلمه‌ی شدید مشخص کرد.

درمان اختلال دلبستگی واکنشی

اختلال دلبستگی واکنشی اختلالی است که در کودکان بروز پیدا می‌کند اما درمان آن بیش‌تر بستگی به والدین و مراقبان کودک دارد. این اختلال نیاز به دارودرمانی ندارد و اگر بخواهیم دارویی برای درمان این اختلال تجویز کنیم باید والدین کودک آن را بخورند نه کودک! چون غفلت از عواطف و هیجانات و نیازهای جسمانی کودک زمینه‌ساز این موضوع شده است و ممکن است غفلت والدین از کودک در نتیجه‌ی یک اختلال روانی باشد که آن‌ها دچارش هستند.

برای درمان اختلال دلبستگی واکنشی ۴ راهکار بنیادین را باید به انجام برسانیم.

۱- حمایت روانی اجتماعی (Psycho-social) از خانواده

برخی از خانواده‌ها به خاطر شرایط بد اقتصادی – اجتماعی توانایی مراقبت درست از کودک را ندارند در چنین شرایطی حمایت مادی از خانواده‌ها عاملی مؤثر است و شرایط کودک را بهبود خواهد بخشید در این زمینه نقش مددکاران اجتماعی و نهادهای دولتی اهمیت ویژه‌ای دارد.

۲- روان‌درمانی

همان‌گونه که گفته شد ممکن است که غفلت و عدم توجه والدین به کودک به خاطر اختلال روانی باشد. والدینی که دچار افسردگی، استرس، اضطراب و … هستند نمی‌توانند به خوبی به فرزندشان توجه کنند درنتیجه زمینه برای بروز اختلال دلبستگی واکنشی در کودک فراهم می‌شود. روان‌درمانی والدین و مراقبان کودک در این مورد بسیار مهم است.

۳- آموزش فرزندپروری

برخی از والدین آشنایی درستی با نیازهای کودک و شیوه‌ی فرزندپروری ندارند. آگاه ساختن و آموزش والدین می‌تواند از بروز اختلال دلبستگی واکنشی جلوگیری کند و اگر کودک دچار این اختلال باشد می‌تواند به درمانش بیانجامد.

۴- نظارت بر امنیت و شرایط کودک در خانواده

این مورد کم‌تر از دیگر موارد موردتوجه قرار گرفته اما بسیار مهم است. دولت، سازمان‌های حمایت از کودکان و حتی بستگان و آشنایان کودک باید به شرایط کودک در خانواده توجه داشته باشند اگر به نیازهای کودک توجه نمی‌شود و خانواده توانایی برخورد درست با کودک را ندارد باید وارد عمل شد. نخست باید ۳ راهکار گفته شده را در مورد آن‌ها به انجام رساند و اگر خانواده همکاری لازم را نداشته باشد ناچاریم که کودک از خانواده جدا شود. اما بردن کودک به پرورشگاه کاری منطقی و درست نیست چون به تشدید این اختلال در کودک می‌انجامد. بهتر است والدینی مناسب برای کودک برگزیده شود و به آن‌ها سپرده شوند.

اگر احساس می‌کنید کودکتان دچار اختلال دلبستگی واکنشی است حتماً با یک روان‌شناس کودک در این زمینه گفت‌وگو کنید و از او کمک بخواهید. مهارت فرزندپروری را از کسانی که در این زمینه تجربه دارند یا کلاس‌های آموزش فرزندپروری بیاموزید و با کودکتان ارتباط مؤثر و صمیمانه‌ی پایدار برقرار کنید. ممکن است دچار یک اختلال روانی مانند استرس، افسردگی یا اضطراب باشید پس اگر نشانه‌های اختلال روانی دارید به روان‌شناس مراجعه کنید. امیدواریم همواره کانون مهر خانواده‌تان گرم و کودکانی سرخوش و خندان داشته باشید.

نظرات خود را برای بهداشت روان ارسال کنید.

منبع

آقای روان‌شناس

The post دلبستگی واکنشی چه نوع اختلالی است؟ appeared first on مجله تخصصی روانشناسی بهداشت روان.

راز ساده‌پوشی افراد مشهور

بهروز هاشمی — Sun, 14 Jul 2019 10:30:21 +0000

آیا تاکنون به این اندیشیده‌اید که روزانه چند ساعت طول می‌کشد که لباسی را برگزینید و بپوشید؟ هنگامی‌که می‌خواهید برای رفتن به سر کارتان آماده شوید یا به یک مهمانی بروید نیاز به این دارید که یک ساعت زودتر آماده شوید تا دیر نکنید؟ چرا برخی از چهره‌های سرشناس جهان پوشش و لباس بسیار ساده‌ای دارند؟ ساده‌پوشی افراد مشهور و لباس یکسان چهره‌های سرشناس چیست؟

بسیاری از مردم هنگامی‌که می‌خواهند از خانه بیرون بروند و یا با کسی دیدار کنند با چالشی به نام «چالش گزینش لباس» روبه‌رو می‌شوند. آن‌ها احساس می‌کنند که نمی‌توانند چیزی را که در خور باشد بیابند و بپوشند. این مشکل بیش‌تر در میان زن‌ها دیده می‌شود کاریکاتورهای گوناگونی در این زمینه کشیده شده که نشان می‌دهد دختری کمد پر از لباسش را باز کرده و با ناراحتی می‌گوید «من چیزی برای پوشیدن ندارم».

فشن و مد

من نمی‌گویم که فشن و مد بی‌ارزش است. فشن و مد می‌تواند نشانه‌هایی از فرهنگ، هنر و زیبایی باشد می‌توانیم بگوییم والاترین آماج یا هدف مد این است که ما را آراسته‌تر کند؛ تا بتوانیم با دیگران کنش بهتری داشته باشیم و در خود و دیگران تأثیر بهتری بگذاریم. اگر به خوانندگان و بازیگران نگاهی بیندازیم خواهیم دید که بیش‌تر آنان در تلاش‌اند با پوشش‌های زیبا و گران‌بها، نگاه مردم را بیش‌تر به سوی خود بکشانند. مدل‌ها، خوانندگان و بازیگران، چهره‌های سرشناسی هستند که مردم تلاش می‌کنند با آن‌ها همانندسازی کنند.

در برابر این گروه، گروهی دیگر از چهره‌های سرشناس هستند که پوشش‌های ساده‌ای به تن دارند که مردم را شگفت‌زده می‌کند. روزی دوستم با من درباره‌ی پیراهن و شلوار جین استیو جابز گفت‌وگو می‌کرد او به من گفت: «نمی‌دانم استیو جابز با این همه پول چرا یک لباس خوب و گران به تن نمی‌کند شاید او خسیس است». من به او گفتم این را نمی‌توان نشانه‌ی خسیسی او دانست اگر به یاد داشته باشی او سال‌هاست که با همین پوشش دیده شده پس داستان چیز دیگری است.

ساده‌پوشی افراد مشهور

اگر بخواهیم ساده‌پوش‌ترین چهره‌های جهان را نام ببریم بهتر است نام‌هایی مانند مارک زاکربرگ، استیو جابز، آلبرت آینشتاین و … را در فهرست خود جای دهیم.

آلبرت اینشتین

آلبرت اینشتین دانشمند بزرگ و سرشناس، چندین کت‌وشلوار یک جور داشت. اگر به موهای اینشتین نگاهی بیندازیم پیش خود خواهیم گفت که او نا آراسته‌ترین دانشمند جهان بوده است. شاید شما هم این داستان را درباره‌ی اینشتین شنیده باشید:

انیشتین زندگی ساده‌ای داشت و در مورد لباس‌هایی که به تن می‌کرد بسیار بی‌اعتنا بود. روزی یکی از دوستانش از او پرسید: استاد چرا برای خودتان یک لباس نو نمی‌خرید؟

انیشتین لبخندی زد و پاسخ داد: چه احتیاجی هست؟ این‌جا همه مرا می‌شناسند و می‌دانند من که هستم.

پس از چند ماه همان دوست در شهر دیگری با انیشتین رو به رو شد و چون همان پالتوی کهنه را به تن او دید با حیرت پرسید: باز هم که این پالتو را به تن دارید؟

انیشتین جواب داد: چه احتیاجی هست؟ اینجا که کسی مرا نمی‌شناسد.

استیو جابز

استیو جابز بنیان‌گذار کمپانی اپل سال‌ها با پوششی یکسان در برابر چشمان مردم و دوربین‌ها جای گرفت. همان‌گونه که گفتم او برای سال‌ها یک پیراهن تیره و شلوار جین به تن داشت. او درباره‌ی لباس یقه‌سه‌سانتی خود گفته بود که ۱۰۰ تا از آن دارد!

مارک زاکربرگ

مارک زاکربرگ بنیان‌گذار و سرپرست فیس‌بوک را بیش‌تر با تی‌شرت‌های ساده و یک‌رنگ بر تن می‌بینید. مجله‌ی تایم او را بد تیپ‌ترین و بدلباس‌ترین پولدار جهان نامید. او در گفت‌وگو با شبکه‌ی بی‌بی‌سی با شلوار جین و دمپایی آدیداس در برابر دوربین نشست!

باراک اوباما

باراک اوباما پرزیدنت آمریکا همیشه کت‌شلوار خاکستری یا آبی به تن می‌کند. او دراین‌باره می‌گوید:

من تلاش می‌کنم تصمیم‌گیری‌هایم را کم کنم. من نمی‌خواهم درباره‌ی چیزی که می‌خورم یا می‌پوشم تصمیم‌گیری کنم چون باید درباره‌ی چیزهای مهم‌تری تصمیم‌گیری کنم.

او دراین‌باره درست می‌گوید او به عنوان پرزیدنت آمریکا باید تصمیماتی بگیرد که زندگی میلیون‌ها انسان به آن بستگی دارد. پس در چنین شرایطی سخن گفتن از رنگ و جنس کت‌شلوار کمی مسخره است. نه تنها اوباما، بلکه بسیاری از سیاستمداران جهان پوششی یکسان و یک‌رنگ دارند.

ده‌ها نمونه از چهره‌های سرشناس را می‌توانید بیابید که پوششی ساده و یکسان می‌پوشند. اکنون بار دیگر این پرسش را از خود بپرسیم:

چرا برخی از چهره‌های سرشناس و پیروز جهان، پوششی ساده و یکسان دارند؟
راز ساده‌پوشی افراد مشهور و لباس یکسان چهره‌های سرشناس چیست؟

من به عنوان یک روان‌شناس به این پرسش پاسخ خواهم داد. چهره‌های سرشناس و پیروز جهان که تأثیر شگرفی بر روی زندگی ما گذاشته یا می‌گذارند باید تصمیم‌گیری‌های ارزشمند و بزرگی در زندگی‌شان داشته باشند چنین کسانی برای هر ثانیه از زندگی‌شان برنامه‌ریزی دارند پس از هدر دادن زمان خودداری می‌کنند.

پول شادی نمی‌آورد

پول برای شما شادی و آرامش به دنبال نخواهد داشت ولی بی‌پولی هم افسردگی به بار می‌آورد. پول ابزاری برای ارضای نیازهای مادی است. ثروتمندان ولخرج جهان بیش از دیگران به روان‌شناس مراجعه می‌کنند و از این ناراحت‌اند که از زندگی خود دل‌زده هستند و لذت نمی‌برند. دلیل بنیادین این مشکل، ریشه در ولخرجی بیش از اندازه‌شان دارد. یک ثروتمند ولخرج هر چیزی را که ببینید و از آن خوشش بیاید می‌خرد با گذشت زمان او به دنبال خرید چیزهایی خواهد بود که بی‌نقص‌تر باشد میل به کمال‌گرایی در خریدن چیزهای گوناگون کار را به جایی می‌رساند که هیچ‌چیزی نمی‌تواند احساس لذت را در او ارضا کند و همین باعث دل‌زدگی می‌شود.

کسانی مانند مارک زاکربرگ و استیو جابز ثروتمند هستند و چیزهای گران‌بها نیز می‌خرند اما خود را اسیر چیزهای پیرامونشان نمی‌کنند. خوب است بدانید که احتمال بروز وسواس در کسانی که بیش از اندازه در گزینش لباس خود سخت‌گیرند و به دنبال کمال‌گرایی در لباس هستند بیش‌تر از دیگران است.

تن آدمی شریف است به جان آدمیت *** نه همین لباس زیباست نشان آدمیت

این سروده‌ی زیبای سعدی به ما می‌گوید که ارزش انسان به جان و اندیشه‌ی اوست نه چیزی که بر تن می‌کند. کسانی که در جهان شناخته شده‌اند نیازی به این ندارند که با پوشش خود، بر روی دیگران تأثیرگذار باشند آن‌ها با رفتار و دستاوردهای خود بر روی ما اثر می‌گذارند. به پیرامون خود نگاهی بیندازیم. دستاوردهای انیشتین، استیو جابز و یا مارک زوکربرگ زندگی ما را بیش‌تر دگرگون کرده‌اند یا کسانی مانند جاستین بیبر و نیکی میناج؟ به یاد بسپاریم سرشناس و معروف بودن با پیروز بودن بسیار متفاوت است.

سادگی، فراترین پیچیدگی است

این سخن داوینچی بر روی زندگی استیو جابز اثر بسیار بزرگی داشت. نه تنها در پوشش و لباس او تأثیر این جمله را می‌بینیم بلکه در کالاهای ساخت اپل نیز سادگی به چشم می‌خورد و این سادگی بهترین دلیل پیچیدگی است.

آیا ما نیز باید پوشش یکسان داشته باشیم؟

اگر بر این باورید که شما هم می‌توانید با پوشیدن لباس یکسان در زندگی‌تان به پیروزی‌های بزرگی دست پیدا کنید اشتباه می‌کنید. پوشش یکسان شاید یک شرط لازم (شرط لازم بسیار بسیار کوچک) باشد اما شرط کافی نیست. کسانی که پیروز و سرشناس هستند ویژگی‌های بسیار دیگری را نخست در خود پدید آورده‌اند برای نمونه چنین کسانی توانسته‌اند استعداد و توانایی‌های خود را شکوفا کنند، نوآور هستند و به زندگی نگاهی ژرف‌نگرانه دارند. کوشا و پرتلاش هستند و از تنبلی دوری می‌کنند. بیش از دیگران به خواندن و کارهای علمی دل‌بستگی دارند. پس اگر دنبال این هستید که همانند این چهره‌های سرشناس پوششی یکسان به تن کنید نخست این ویژگی‌ها را نیز در خود پدید بیاورید. پس از دستیابی به این ویژگی‌ها می‌توانید لباس‌هایتان را دور بریزید و ده دست لباس از یک رنگ و طرح که با هم مو نمی‌زنند در کمدتان جای دهید!

نظرات خود را برای بهداشت روان ارسال کنید

منبع

آقای روان‌شناس

The post راز ساده‌پوشی افراد مشهور appeared first on مجله تخصصی روانشناسی بهداشت روان.