همین الان یک آزمایش انجام دهید. به سایت گوگل بروید و تایپ کنید چرا من. همین دو کلمه را که تایپ می‌کنید، خود گوگل بر اساس جستجوهای قبلی به شما پیشنهاد می‌دهد. می‌دانید پیشنهادش چیست؟ می‌گوید چرا من بدبختم! ظاهراً این احساس بدبختی آن‌قدر همگانی است که تبدیل به یکی از جستجوهای پرطرفدار گوگل شده است!!

راستش را بخواهید آدم‌های مختلف از منظرهای متنوع و با تعاریف مختلف از بدبخت و خوشبخت، شاد و افسرده، خوش‌شانس و بدشانسی به این موضوع پرداخته‌اند؟

مثلاً پروفسور ریچارد وایزمن؛ استاد روانشناسی دانشگاه هرتفورشایر گفته می‌خواستم بدانم چرا بخت و اقبال همیشه در خانه بعضی‌ها را می‌زند و آنها هم در جای درست هستند درحالی‌که سایرین از آن محروم‌اند؟! به‌عبارت‌دیگر چرا بعضی از مردم خوش‌شانس و عده دیگر بدشانس هستند؟

یک بار یک آزمایش جالب طراحی کردم. و از دو گروه افرادی که از قبل خود را خوش‌شانس و بدشانس معرفی کرده بودند روزنامه‌ای دادم و از آنها خواستم آن را ورق بزنند و بگویند چند عکس در آن هست. به طور مخفیانه یک آگهی بزرگ را وسط روزنامه قرار دادم که می‌گفت: اگر به سرپرست این مطالعه بگویید که این آگهی را دیده‌اید، ۵۰ دلار پاداش خواهید گرفت.

با اینکه آگهی نیمی از صفحه را پر کرده بود و به حروف بسیار درشت چاپ شده و افرادی که احساس بدشانسی می‌کردند عمدتاً آن را ندیدند، درحالی‌که اغلب افراد خوش‌شانس متوجه آن شدند! مطالعه وی نشان داد که افراد بدشانس عموماً عصبی‌تر از افراد خوش‌شانس هستند و این فشار عصبی توانایی آنها در توجه به فرصت‌های غیرمنتظره را مختل می‌کند. در نتیجه، آنها فرصت‌های غیرمنتظره را به خاطر تمرکز بیش از حد بر سایر امور از دست می‌دهند. افراد خوش‌شانس در واقع آدم‌های راحت‌تر و بازتری هستند، در نتیجه آنچه را در اطرافشان وجود دارد و نه فقط آنچه در جستجوی آنها هستند را خوب می‌بینند!

این تمام پاسخ به این مسئله (احساس بدبختی و خوشبختی) نیست، فقط یکی از جواب‌ها می‌تواند باشد.

تحلیل و تجویز راهبردی

احساس بدبختی و خوش بختی پرسشی است که در طول تاریخ ادامه یافته است و ادامه هم دارد. اما می‌توان تا اطلاع ثانوی به دو نکته کلیدی در این زمینه توجه کرد.

۱- اولاً اینکه اصلاً این سؤال اشتباه است. بدبختی یا خوشبختی از نظر واژه‌شناسی اشتباه به نظر می‌رسد چون مفروض گرفته که همه چیز به بخت (شانس، اقبال، یا تقدیر) مرتبط است. در طول تاریخ هزاران ساله فرهنگ و ادبیات ایرانی نیز این مسئله را می‌توانیم از واژه‌ها بفهمیم. به این واژه‌ها دقت کنید: نیک‌اختری، نکوطالعی، خوش‌اقبالی، نیک بختی، نگون‌بختی، سیاه‌بختی و شوربختی. هر هفت واژه تلویحاً این فرض را گرفته‌اند که ریشه شادکامی/ناکامی انسان وابسته است به بیرون. من از زمانی به بعد عمداً به جای واژه خوشبختی، از کلمه کامیابی استفاده می‌کنم. کلمه‌ای که در آن فعالیت و عاملیت مطرح است.

۲- یکی از مهم‌ترین دروسی که در زندگی آموختم (و البته ای‌کاش یکی پیدا می‌شد و به جای آموزش آمیب و جلبک و یون و الکترون و سینوس و کسینوس این‌ها را به ما در مدرسه یاد می‌داد) این است که بین خوشی زندگی و خوبی زندگی تفاوت قائل شوم. در یک زندگی خوش، در جستجوی بیشترین لذت ممکن و کمترین رنج ممکن برای خودم هستم. خوشی زندگی وابسته است به لذت‌ها و رنج‌ها و بسیاری از امور لذت‌بخش یا رنج‌آور از حیطه اختیار و قدرت ما خارج است.

اما در خوبی زندگی داستان کاملاً متفاوت است، در خوبی زندگی، لذت و رنج مهم نیست، بلکه وابسته است به آنچه باید و می‌توانم انجام دهم و آنچه انجام می‌دهم. در هر شرایطی (بدترین شرایط زندگی را در نظر بگیرید طاعون و فقر و سیل) هر کسی می‌تواند کارهایی انجام دهد که اخلاقاً درست است و عملاً امکان‌پذیر است. اگر بین آنچه می‌توانم و باید انجام دهم و آنچه انجام دهم، تطابق وجود داشته باشد، خوبی زندگی رقم خورده است. خوشی زندگی لذت می‌آورد و خوبی زندگی رضایت می‌آورد. لذت، واکنشی است گذرا به رخدادهای دوست داشتی بیرونی. اما رضایت از عمق هستی ما برمی‌خیزد. «خوشی ناشی از لذت» حالی است که زود می‌آید و زود می‌رود اما «رضایت» مقامی است که ماندنی است. مقایسه کنید لذت یک شب ماندن در گران‌ترین هتل دنیا با رضایت ناشی از نجات یک انسان. زندگی ماهاتما گاندی، نلسون ماندلا و مادر ترزا شاید همواره با خوشی همراه نبوده است (که سال‌ها با درد و رنج زیسته‌اند) اما این ناخوشی زندگی چیزی از خوبی زندگی‌شان و رضایت عمیق و ماندگارشان کم نکرد. مزیت خوبی زندگی به خوشی زندگی آن است که بخش زیادی از خوشی زندگی دست شما نیست اما خوبی زندگی به تمامی دست شماست. خوشی زندگی مهم است. اما کافی نیست. خوبی زندگی لازم است.

آرزو نمی‌کنم خوشبخت باشید. امیدوارم که کامیاب باشید. کامیابی ناشی از حضور توأمان خوشی و خوبی زندگی.

مجتبی لشکربلوکی

منبع

کانال دکتر لشکربلوکی – @Dr_Lashkarbolouki

The post احساس بدبختی من ناشی از چیست؟ چرا بدشانسم؟ appeared first on مجله تخصصی روانشناسی بهداشت روان.

چرا بعضی‌ها نسبت به بقیه خوش‌شانسی بیشتری دارند؟

اگر تا به حال برایتان پیش آمده که این سؤال را از خود بپرسید، بد نیست دوباره به آن فکر کنید.
به گفته ریچارد وایزمن انسان‌ها خودشان خوش‌شانسی یا بداقبالی خود را رقم می‌زنند. او که روی نقش شانس در زندگی مطالعه می‌کند می‌گوید مطالعه‌اش یک تحقیق علمی است و به تفاوت‌های میان انسان‌هایی که خودشان را خوش‌شانس یا بدشانس تصور می‌کنند، می‌پردازد.

اما نتیجه نهایی چیست؟ شانس یک قابلیت جادویی یا حاصل یک تصادف نیست و کاملاً تحت تأثیر نحوه تفکر و رفتار ماست.

آدم‌هایی که از نظر ما «خوش‌شانس» هستند، در واقع به خوبی از عهده انجام این چهار مورد برآمده‌اند:

۱- استفاده از فرصت‌های تازه

آن‌هایی که خودشان را خوش‌شانس می‌دانند، این توانایی را دارند که به موقع فرصت‌ها را به چنگ آورند و از آن‌ها استفاده کنند. این افراد از هر راه جدیدی که جلوی پایشان باز می‌شود استقبال می‌کنند و در آن مسیر قدم برمی‌دارند.

وایزمن می‌گوید، انسان‌های بدشانس درست برعکس عمل می‌کنند: «این آدم‌ها به برنامه یکنواخت خود عادت کرده‌اند و حتی اگر فرصتی برایشان پیش بیاید، از رفتن به سمت آن می‌ترسند.»

۲- پیروی از حس ششم

پیروی از حس ششم از جمله راه‌های اصلی برای به چنگ آوردن فرصت‌های تازه است؛ کاری که خوش‌شانس‌ها از انجامش ابایی ندارند. اگر چیزی به نظرشان خوب بیاید، با اعتماد به حس درونی خود جلو می‌روند.

اما بدشانس‌ها به شکل ذاتی بیش‌ازحد به یک موضوع فکر و آن را تجزیه‌وتحلیل می‌کنند؛ چیزی که در نهایت به ضررشان تمام می‌شود.

وایزمن می‌گوید: «زمان زیادی طول می‌کشد تا به نتیجه برسند و فکر کردن هم خیلی به آن‌ها کمک نمی‌کند.»

۳- در انتظار موفقیت

ازآنجایی‌که آدم‌های خوش‌شانس خوش‌بین هم هستند، انتظار دارند در همه کارها موفق شوند. وایزمن می‌گوید: «این دسته از افراد انتظار دارند همه کارهایشان نتیجه بدهد و این طرز فکر باعث می‌شود پیش‌بینی‌شان درست از آب درآید.»

این رویکرد البته همیشه هم جواب نمی‌دهد اما داشتن تفکر مثبت به آن‌ها این قدرت را می‌دهد که حتی در شرایط سخت هم ناامید نشوند.

این ویژگی آن‌ها علاوه بر این باعث می‌شود برای دیگران جذاب باشند.

در آدم‌های بدشانس اما، این بدبینی است که کنترل را در دست می‌گیرد. وایزمن در مورد این دسته از افراد می‌گوید: «آدم‌ها معمولاً از آن‌ها دوری می‌کنند چون بیشتر مواقع دل‌مرده و غمگین هستند.»

۴- حفظ تفکر مثبت

حفظ تفکر مثبت کلیدی‌ترین نکته به حساب می‌آید.

اتفاقات بد برای همه می‌افتند اما آدم‌های خوش‌شانس این توانایی را دارند که دوباره روی پای خود بایستند. آن‌ها از تجربیات خود درس می‌گیرند و ادامه می‌دهند. چنین رویکردی حتی می‌تواند بدشانسی را به خوش‌شانسی تبدیل کند.

اما آن‌هایی که خود را بداقبال می‌دانند، حتی با کوچک‌ترین مسئله منفی کاملاً به هم می‌ریزند. آن‌ها مطمئن‌اند که آینده‌ای تیره‌وتار انتظارشان را می‌کشد و تلاش کردن هیچ فایده‌ای ندارد.

می‌خواهید خوش‌شانس باشید؟

خوش‌بختانه هنوز هم امید هست.

ریچارد وایزمن می‌گوید با به‌کارگیری چند تکنیک مشخص هر کس می‌تواند مثل افراد خوش‌شانس فکر و رفتار کند.

یکی از این راهکارها، داشتن یک «دفترچه شانس» برای ثبت اتفاقات مثبت روزانه است: «هر بار که خوش‌شانسی می‌آورید یا اتفاق مثبتی برایتان می‌افتد، هر چقدر هم کوچک به نظر بیاید، آن را یادداشت کنید.»

این کار به کاهش انرژی‌های منفی و توجه به جنبه‌های مثبت زندگی کمک می‌کند.

شکی نیست که گاهی اوقات اتفاقاتی برایمان می‌افتد که خارج از کنترل ماست، اما داشتن یک «دفترچه شانس» کمک می‌کند انعطاف‌پذیرتر باشیم.

وایزمن می‌گوید این تکنیک فوراً نتیجه نمی‌دهد و تأثیرش بعد از حدود یک هفته آشکار خواهد شد.

مقاله هوش هیجانی را نیز می‌توانید در این لینک مشاهده کنید.

منبع

بی‌بی‌سی

The post خوش‌شانسی چیست؟ appeared first on مجله تخصصی روانشناسی بهداشت روان.